mały|Grób Andrzeja Miłosza na cmentarzu Powązkowskim Andrzej Miłosz (ur. 19 września 1917 w Rżewie, zm. 21 września 2002 w Warszawie) – polski dziennikarz, publicysta, tłumacz, reżyser filmów dokumentalnych, autor audycji i słuchowisk radiowych.

Życiorys Urodził się w rodzinie Aleksandra Miłosza (1883–1959), inżyniera budowy dróg i mostów, i Weroniki z domu Kunat (1887–1945). Młodszy brat Czesława. Późną jesienią 1926 roku wraz z rodzicami oraz babką Stanisławą przeprowadzili się z Wilna do Suwałk. W latach 1926–1937 uczęszczał do Gimnazjum Męskiego im. Karola Brzostowskiego (obecnie I Liceum Ogólnokształcące im. Marii Konopnickiej w Suwałkach). Ukończył Akademię Nauk Politycznych w Warszawie. Studiował także socjologię na Uniwersytecie Warszawskim. Debiutował jako reportażysta i publicysta w 1937 roku na łamach prasy. W latach 1938–1939 był członkiem redakcji pisma „Orka na ugorze”. W czasie II wojny światowej był żołnierzem ZWZ i AK w Wilnie i na Litwie. Organizator pierwszych szlaków kurierskich na Wileńszczyźnie, udzielał pomocy polskim oficerom w ucieczce z obozów internowania. W 1943 roku przemycił do Warszawy ukrytych w ciężarówce wileńskich Żydów Seweryna Trossa i jego żonę. W Warszawie Czesław Miłosz przyjął Trossów, znalazł im kryjówkę i wsparł finansowo. Pomógł także trzem Żydówkom, Felicji Wołkomińskiej, jej siostrze i bratowej, które zbiegły z Warszawy w przededniu powstania w getcie. Trossowie zginęli późnym latem 1944 w powstaniu warszawskim. Felicja Wołkomińska przeżyła holocaust i w 1957 roku wyemigrowała do Izraela. Za pomoc udzieloną rodzinie Trossów i Wołkomińskich Czesław i Andrzej Miłoszowie zostali 25 lipca 1989 uhonorowani przez Instytut Jad Waszem tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów ŚwiataAndrzej Miłosz – Yad Vashem (ang.). Wiosną 1944, gdy Armia Czerwona zbliżała się do Wilna, schronił rodziców w pobliżu Szetejń, ratując ich przed wywiezieniem w głąb ZSRR. Do roku 1945 przebywał wraz z rodzicami w miasteczku Głębokie na Wileńszczyźnie, a po wkroczeniu Armii Czerwonej przeniósł się wraz z nimi do Wilna. Po zakończeniu wojny pojechał do Wilna i sprowadził rodziców przez Państwowy Urząd Repatriacyjny do Drewnicy na Żuławach Wiślanych, gdzie matka zaraziła się tyfusem i zmarła w listopadzie 1945. Ojciec pod koniec 1948 ożenił się ponownie a w styczniu 1949 przeprowadził się do Krakowa, gdzie zmarł 17 listopada 1959.

W czasach PRL był tłumaczem literatury i dramaturgii francuskiej, rosyjskiej i radzieckiej, reżyserem-dokumentalistą (m.in. filmów poświęconych swojemu bratu, Czesławowi Miłoszowi), autorem audycji i słuchowisk radiowych w Polskim Radiu, publicystą (m.in. współpracownikiem paryskiej „Kultury”). Był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (SPP) oraz Stowarzyszenia Filmowców Polskich (SFP). Podczas kryzysu w marcu 1968 został za obronę Żydów zwolniony ze Studia Opracowań Filmów w Warszawie.

Wiosną 1950 roku ożenił się w Elblągu z Hanną Goliszewską (1929–2015)Miłosz-Williams, Hanna (NLP).. W kwietniu 1952 roku urodziła się im córka, JoannaJoanna Miłosz-Piekarska (biografia).. Późnym latem 1957 Andrzej Miłosz z żoną Hanną odwiedzili brata Czesława Miłosza, który mieszkał z rodziną w Montgeron pod Paryżem. W lipcu 1959 rozwiódł się z Hanną, a 7 lipca 1961 roku jego drugą żoną została dziennikarka, publicystka i autorka książek dla dzieci Grażyna Strumiłło. Mieszkali w Warszawie przy Alei Wyzwolenia. Napisali wspólnie trzy przewodniki turystyczne na temat Azji Środkowej, Kaukazu i Zakaukazia. W październiku 1980 poleciał do brata Czesława w Berkeley z ekipą filmową.

Zmarł po ciężkiej chorobie w Warszawie, pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 107-4-27).

Twórczość literacka z Grażyną Miłosz: Uśmiech bez parandży. Z reporterskich wędrówek po radzieckiej Azji Środkowej, Książka i Wiedza, 1973 z Grażyną Miłosz: Kaukaz. koncepcja i układ całości Józef Czesław Bieniek, Wiedza Powszechna, 1979 z Grażyną Miłosz: Kaukaz i Zakaukazie. Mały przewodnik turystyczny, 1981

Twórczość filmowa 1958: Między morzem Śródziemnym a Czerwonym (notatnik izraelski) 1959: Nad Tybrem 1960: Na gruzach dawnych kultur (realizacja; wespół z Jerzym Bednarczykiem i Romanem Dziułko; Ośrodek Usług Filmowych) 1963: Topniki. Z tajemnic gwary mazurskiej 1965: Ludzie z Nordu (realizacja; Tele-Ar) 1980: Być poetą (o Czesławie Miłoszu) 1991: Rozmowy z Czesławem Miłoszem (serial TV; scenariusz i realizacja) 1994: Krwią i rymem. Opowieść o Zbigniewie Jasińskim (realizacja, scenariusz, zdjęcia; wespół z Hanna Motyką; Grupa Filmowa Kontakt, dla Programu 1 TVP) 1997: Wizy życia – czyli japoński szlak z litewskiej pułapki. Opowieść o japońskim wicekonsulu Chiune Sugihara w Kownie. (realizacja, scenariusz; wespół z Piotrem Weychertem; Telewizja Polska (Agencja Produkcji Teatralnej i Filmowej), Grupa Filmowa Kontakt) 1998: Takie ze mnie dziwadło. Opowieść o poetce Elżbiecie Michalskiej w Złotorii (realizacja, scenariusz; TVP Białystok) 1999: Henio (realizacja; wespół z Piotrem Weychertem; Media Kontakt; zapis rozmowy z Henrykiem Błaszczykiem, rzekomą ofiarą Żydów, którego zniknięcie wykorzystano w 1946 roku jako pretekst do pogromu kieleckiego) 1999: Pogrom. Kielce – 4 lipca 1946 (reportaż o pogromie kieleckim) 2000: Przyśnił mi się sen powrotu (reżyseria, scenariusz; Media Kontakt; reportaż o wizycie Czesława Miłosza na Litwie) 2000: Wilno Miłosza (realizacja, scenariusz; Media Kontakt; reportaż o wizycie Czesława Miłosza w Wilnie)

Odznaczenia Medal Stowarzyszenia Autorów ZAiKS (1988) Honorowa odznaka ZAiKS-u (1978)

Przypisy

Linki zewnętrzne

Czesław Miłosz – Andrzej Miłosz 1917 – 21 IX 2002 [w:] „Tygodnik Powszechny” nr 40 (2778), 6 października 2002.

Kategoria:Absolwenci Akademii Nauk Politycznych w Warszawie Kategoria:Czesław Miłosz Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Filmowców Polskich Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Ludzie urodzeni w Rżewie Kategoria:Ludzie związani z paryską „Kulturą” Andrzej Miłosz Kategoria:Pisarze związani z Warszawą Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy dziennikarze Kategoria:Polscy reżyserzy filmów dokumentalnych Kategoria:Polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata Kategoria:Urodzeni w 1917 Kategoria:Zmarli w 2002