Stanisław Markowski

Stanisław Marek Markowski (ur. 8 maja 1949 w Częstochowie) – polski fotograf, dokumentalista, a także pieśniarz i kompozytor związany z nurtem poezji śpiewanej.

Życiorys Syn malarza i muzyka Kazimierza Markowskiego (1913–1998), brat malarza i pedagoga Aleksandra Markowskiego. Ukończył studia na Uniwersytecie Jagiellońskim (dyplom magistra geografii uzyskał w 1972).

Debiutował w 1971 roku dwiema wystawami fotografii: „Klimaty Krakowa” oraz „Przedmieście”, poświęconą częstochowskiej dzielnicy swego dzieciństwa – Zawodziu.

W latach 1980–1981 znalazł się w Komitecie Porozumiewawczym Związków Twórczych i Naukowych oraz w Komitecie Więzionych za Przekonania przy „Solidarności”.

W 2005 członek Honorowego Komitetu Poparcia Lecha Kaczyńskiego w wyborach prezydenckich.

Jest członkiem Zarządu Fundacji „Sacr-Art” oraz Fundacji „Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego”, a także członkiem Rady Programowej Radia Kraków.

Wszedł w skład komitetu wspierającego kandydaturę Karola Nawrockiego na prezydenta RP w wyborach w 2025.

Z żoną Grażyną mają dwóch synów: Dominika i Piotra.

Twórczość fotograficzna Twórca fotografii faktu, rejestrujących m.in. czarny marsz po śmierci studenta UJ Stanisława Pyjasa, do którego doszło wiosną 1977; samospalenia na krakowskim Rynku Walentego Badylaka, protestującego przeciw milczeniu o zbrodni katyńskiej wiosną 1980; wydarzeń w Stoczni Gdańskiej w 1980 r.; demonstracji po wprowadzeniu stanu wojennego; pogrzebu ks. Jerzego Popiełuszki; wizyty papieża Jana Pawła II. Autor albumów, poświęconych polskiej tradycji, zamkom i dworkom Polski, zabytkowym drewnianym kościołom, Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, kilkakrotnie uznanych przez Polskie Towarzystwo Wydawców Książek za najpiękniejsze książki roku. Tytuły: „Ziemia Zbawiciela”, „Pejzaż święty – polskie kościółki drewniane”, „Dwór polski”, „Katedra na Wawelu”, „Klimaty Krakowa”, „Fascynacje – ziemia polska”... W podziemnym wydawnictwie PWA wydał album „Świadectwa – Polska po 13 grudnia w fotografii”. Najnowszy album nosi tytuł „Ku wolności”. Został opublikowany przez wydawnictwo Fabri. Publikacja zawiera fotografie dokumentujące zdarzenia społeczne i polityczne z lat 1976 – 1989. Wstępem do albumu jest tekst Marianny Popiełuszko, matki błogosławionego ks. Jerzego Popiełuszki.

Jego prace znajdują się w zbiorach muzeów i galerii, m.in. w Warszawie, Wrocławiu, Łodzi, Bielsku-Białej, Częstochowie, Kielcach, Krakowie, Lozannie, Tel Awiwie, Bostonie.

Twórczość muzyczna Twórca muzyki do oficjalnego hymnu „Solidarności” – „Solidarni” (aut. tekstu Jerzy Narbutt). Wykonuje utwory do wierszy między innymi: Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Stanisława Balińskiego, Zbigniewa Herberta, Jana Lechonia, Leopolda Staffa, czy Kazimierza Wierzyńskiego.

W dorobku ma dwie płyty:

„Tęsknota” ( Wydawnictwo AA; 2003) 1. „Jesteś życie...” sł. Stanisław Markowski 2. „Wiśnie” sł. Stanisław Baliński 3. „Żal za Podolem” sł. Elżbieta Polanowska 4. „Umiłowanie” sł. Kazimierz Wierzyński 5. „W słonecznym blasku” sł. Kazimierz Wierzyński 6. „Pamięci Ojca” sł. Leszek Aleksander Moczulski 7. „Księżyc” sł. Kazimierz Wierzyński 8. „Nad grobem Pana Bełzika, zduna” sł. Leszek Aleksander Moczulski 9. „Ni w pięć ni w dziewięć” sł. Kazimierz Wierzyński 10. „Napierski” sł. Lucjan Siemieński 11. „Gdzie nie posieją mnie” sł. Kazimierz Wierzyński 12. „Ej, Cyganie...” sł. Stanisław Markowski 13. „Erotyk” sł. Krzysztof Kamil Baczyński 14. „Tęsknota” sł. Kazimiera Iłłakowiczówna 15. „Co się z Polską stało” sł. Stanisław Markowski 16. „Chmury” sł. Juliusz Słowacki 11. „Polska Podziemna” sł. Stanisław Balińsk 12. „Piosenka” sł. Zbigniew Herbert 13. „Słowo o krwi” sł. Tadeusz Śliwiak 14. „Solidarni (hymn Solidarności)” sł. Jerzy Narbutt 15. „Z wiatrem” sł. Krzysztof Kamil Baczyńsk 16. „Orędzie” sł. Leopold Staff

„Bądź wierny, idź! Pieśni wolności” (Dom Wydawniczy Rafael; 2008) 1. „Polonez artyleryjski” sł. Jan Lechoń 2. „Czerwona zaraza” sł. Józef Szczepański ps. „Ziutek" 3. „Westchnienie” sł. Krzysztof Kamil Baczyński 4. „Kolęda (Aniołowie biali...)” sł. Krzysztof Kamil Baczyński 5. „Z wiatrem” sł. Krzysztof Kamil Baczyński 6. „Pomnik Powstania Warszawskiego” sł. Jerzy Narbutt 7. „Piosenka” sł. Zbigniew Herbert 8. „(Śpij Jezusku...)” sł. Waleria Iwankiewicz-Grynkiewicz 9. „Rodakom z Wilna” sł. Bohdan Rudnicki 10. „Polska Podziemna” sł. Stanisław Baliński 11. „Słowo o krwi” sł. Tadeusz Śliwiak 12. „Żurawie” sł. Apti Bisultanow 13. „Kindżał” sł. Akaki Cereteli 14. „Co się z Polską stało” sł. Stanisław Markowski 15. „Solidarni (hymn Solidarności)” sł. Jerzy Narbutt 16. „Przesłanie Pana Cogito” sł. Zbigniew Herbert

Order, odznaczenia i nagrody Laureat nagrody im. Eugeniusza Lokajskiego (fotografa powstania warszawskiego) przyznanej przez Stowarzyszenie Niezależnych Dziennikarzy (1988). Uhonorowany Medalem im. Jana Bułhaka przyznanym przez Związek Polskich Artystów Fotografików (ZPAF) za wybitne osiągnięcia w dziedzinie fotografii (1997). W 2003 wyróżniony nagrodą w dziedzinie kultury przyznaną przez prezydenta Częstochowy. W 2005 zdobył I nagrodę za fotografię „Pieta Polska”, ukazującą matkę księdza Jerzego Popiełuszki. 3 maja 2008 roku z rąk prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i demokracji. W 2009 został odznaczony Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. W 2025 otrzymał Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski.

W kulturze W TVP powstał o Markowskim film Stworzyć wiatr (reż. Mariusz Malec), emitowany w grudniu 1998 w cyklu Czas na dokument. Alina Czerniakowska poświęciła mu w 2005 r., film dokumentalny Klisze pamięci.

Przypisy

Bibliografia „Wszystko o fotografii” (1978) „La photographie, histoire d'un art” (1982) „Encyclopedie Internationale des Photographes de 1839 à nos jours” (1985) „Antologia fotografii polskiej" 1839–1989 (1999).

Kategoria:Członkowie Komitetów Obrony Więzionych za Przekonania Kategoria:Fotografowie zaprezentowani w Antologii fotografii polskiej Kategoria:Fotografowie związani z Częstochową Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy fotografowie współcześni Kategoria:Polscy wykonawcy poezji śpiewanej i piosenki literackiej Kategoria:Wyróżnieni Medalem im. Jana Bułhaka Kategoria:Ludzie urodzeni w Częstochowie Kategoria:Urodzeni w 1949