Ciemiężyk białokwiatowy, ciemiężyk lekarski (Vincetoxicum hirundinaria Medik.) – gatunek rośliny z rodziny toinowatych (Apocynaceae). Występuje w Europie Południowej, Środkowej i Wschodniej, w Afryce Północnej (Algieria, Maroko), w Turcji i na Kaukazie. W Polsce jest dość rozpowszechniony na niżu i w niższych położeniach górskich, zwłaszcza w pasie wyżyn, na pogórzu, wzdłuż dolin rzecznych, na pojezierzach; brak go lub bardzo rzadki jest na terenach nizinnych poza dolinami oraz na wybrzeżu.
Morfologia thumb|left|Kwiaty thumb|left|Owoc thumb|left|Nasiono Łodyga Prosta, wzniesiona, słabo się rozgałęziająca się, o wysokości do 60 cm. W górnej części jest omszona dwoma rzędami bardzo krótkich włosków. Liście O różnym kształcie, od jajowatych (dolnych) przez jajowatolancetowate (środkowe) do lancetowatych (górne). Są krótkoogonkowe, zaostrzone, za młodu owłosione na spodniej stronie. Kwiaty Niewielkie, białe, skupione w podbaldachy, pojawiają się na szczytach łodyg oraz w kątach górnych liści. Mają symetrię promienistą, 5-dzielny kielich, lejkowato-kółkową koronę o zielonawej nasadzie i tępych łatkach. 5 pręcików zrasta się z 5-kątną szczytową częścią szyjki słupka, tworząc prętosłup. Są to kwiaty paściowe, zbudowane w ten sposób, aby przytrzymać owada za odnóża lub aparat gębowy i zmusić do zebrania pyłku. Owoc Nagie i ostre mieszki o długości do 4 cm.
Biologia i ekologia Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od maja do sierpnia. Roślina trująca. Występuje w lasach i zaroślach, szczególnie często na podłożu wapiennym w Tatrach i Pieninach.
Zastosowanie Roślina lecznicza Surowiec: kłącze i korzenie (Radix Vincetoxici). Zawierają m.in.: glikozyd wincetoksynę (asklepiadyna), olejek eteryczny, saponiny, śluz, cukry. Działanie i zastosowanie: napotne, moczopędne, przeczyszczające i ogólnie tonizujące.
Przypisy
Kategoria:Toinowate Kategoria:Rośliny lecznicze Kategoria:Rośliny trujące