Rail Baltica (Kolej Bałtycka) – budowana linia kolejowa o rozstawie normalnotorowym będąca elementem transeuropejskiego korytarza transportowego, łącząca Europę środkową z krajami bałtyckimi Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 661/2010/UE z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie unijnych wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci transportowej..
Inwestycja stanowi jeden z priorytetowych projektów TEN-T (Sieci Transeuropejskie). Linia ta częściowo pokrywa się z wytrasowanym kolejowym korytarzem transportowym E 75 ustanowionym na podstawie umowy AGC. Planuje się dostosowanie infrastruktury kolejowej planowanej linii do kursowania pociągów z prędkością do 234 km/h. Długość trasy na terenie Polski to 374 km. Historia 25 września 2008 w Parlamencie Europejskim odbyła się konferencja prasowa eurodeputowanych z Grupy Zielonych/Wolne Przymierze Europejskie, którzy – komentując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 września 2008 – zaapelowali, by w dalszych pracach związanych z budową drogi Via Baltica uwzględnić także rozwój korytarza kolejowego Rail Baltica.
28 października 2014 przedstawiciele rządów państw bałtyckich podpisali w Rydze umowę powołującą spółkę RB Rail, która odpowiedzialna będzie za realizację inwestycji. Spółka w równych częściach należy do litewskiej Rail Baltica statyba, łotewskiej Eiropas Dzelzceļa līnijas i Rail Baltic Estonia.
W październiku 2015 roku została zakończona budowa pierwszego odcinka Rail Baltica od granicy polsko-litewskiej do Kowna. Wart 364,5 mln euro projekt obejmował budowę 123 km linii normalnotorowej z Szostakowa, przez Mariampol do Kowna.
Przebieg thumb|upright=1.2|Przebieg Rail Baltica (E 75) oraz E 20 w Polsce thumb|upright=1.2|Prędkości maksymalne na polskim odcinku Rail Baltica (2022/23) Przebieg w Polsce Początkowo rozważano dwa przebiegi trasy Rail Baltica na terenie Polski: przez Sokółkę i Augustów oraz przez Ełk i Olecko. Ostatecznie wybrano drugi wariant i trasa zostanie poprowadzona następującymi odcinkami: Warszawa – Białystok (linie kolejowe i ). W drugim dziesięcioleciu XX w. rozpoczęto działania mające na celu modernizację tego odcinka, po której prędkość maksymalna dla pociągów osobowych ma zostać podniesiona do 160 km/h (na 90% trasy geometria ma być dostosowana do prędkości 200 km/h) Białystok – Ełk (linia kolejowa ). W 2017 PKP PLK podpisały umowę na wykonanie projektu modernizacji tego odcinka w ramach której m.in. dobudowany ma zostać drugi tor oraz podniesiona prędkość maksymalna Ełk – Olecko – Suwałki – granica państwa (linie kolejowe , i ). W grudniu 2017 PKP PLK podpisały umowę na opracowanie studium wykonalności modernizacji tego odcinka. Podniesienie prędkości maksymalnej do minimum 160 km/h dla pociągów osobowych wymagało będzie wytyczenia linii w większości nowym szlakiem. Trasa ma zostać zelektryfikowana oraz ma zostać dobudowany drugi tor. Planowana jest łącznica omijająca stację Olecko. W stosunku do polskiego odcinka Rail Baltiki używa się oznaczenia E 75 – europejskiego korytarza transportowego Warszawa – Trakiszki, łączącego się w Warszawie z korytarzami E 20 oraz E 65. Niemniej zgodnie z wydaniem czwartym z 2020 r. Umowy Europejskiej o głównych międzynarodowych liniach kolejowych (AGC) przebieg linii E 75 na terenie Polski to: Warszawa – Białystok – Sokółka – Suwałki – Trakiszki.
Przebieg na Litwie W maju 2022 roku Litwa zadecydowała o przebiegu odcinka Rail Baltiki pomiędzy Kownem a granicą z Polską. Będzie to wariant najkrótszy, przeprowadzony z dala od istniejących na potencjalnej trasie ośrodków miejskich. Trasa będzie przystosowana do ruchu z prędkością do 249 km/h. W lipcu 2022 rozpoczęto budowę mostu nad Wilią o długości 1,5 km, który stanowi jedno z największych wyzwań technicznych na planowanej trasie. Jego ukończenie planowane jest na koniec roku 2026.
W Mariampolu i Szostakowie mają powstać stacje przesiadkowe z połączeń regionalnych na pociągi kursujące Rail Baltiką.
Przebieg na Łotwie W 2020 roku ruszyły prace przy przebudowie dworca głównego w Rydze oraz stacji przy ryskim lotnisku, celem przystosowania ich do obsługiwania Rail Baltiki. W 2021 ogłoszono przetarg na budowę 200 km nowej linii kolejowej. Prace mają potrwać do 2026 roku.
Przebieg w Estonii Trasa Rail Baltiki na terenie Estonii została zaproponowana przez rząd w 2012 roku i ostatecznie zaakceptowana w 2018 r. Będzie ona biec z Tallinna przez Parnawę do granicy z Łotwą, w całości w nowym korytarzu transportowym. Łączna długość linii kolejowej, razem z odgałęzieniem do portu Muuga oraz do Ülemiste, wyniesie 213 km.
W 2023 roku ekologiczna organizacja pozarządowa Eesti Metsa Abiks wyraziła wątpliwości związane z planowanym przebiegiem przez obszary cenne przyrodniczo i zaapelowała o poprowadzenie nowej linii kolejowej wzdłuż istniejących linii z Tallinna do Parnawy lub Tapy do Tartu. Propozycja została odrzucona przez Ministerstwo Gospodarki i Transportu, według którego te warianty były wcześniej brane pod uwagę, ale zostały odrzucone.
Przebieg pod Zatoką Fińską Połączenie do Helsinek ma umożliwić planowany Tunel Helsinki–Tallinn. Jego przebieg nie został jeszcze dokładnie określony.
Przypisy
Linki zewnętrzne
www.rail-baltica.pl Pavel Telička. Progress report on Rail Baltica compiled by the European coordinator of the project. Komisja Europejska, czerwiec 2007–lipiec 2008 Feasibility study on Rail Baltica railways – Main conclusions and recommendations. Komisja Europejska, styczeń 2007 Feasibility study on Rail Baltica railways – Annexes. Komisja Europejska, styczeń 2007
Kategoria:Trasy europejskie Kategoria:Linie kolejowe Kategoria:Transport kolejowy w Estonii Kategoria:Transport kolejowy w Finlandii Kategoria:Transport kolejowy na Litwie Kategoria:Transport kolejowy na Łotwie Kategoria:Linie kolejowe w Polsce Kategoria:Trójmorze