Zatrucie alkoholem metylowym – zatrucie organizmu powstające na skutek spożycia metanolu (alkoholu metylowego). Do części zatruć dochodzi pomyłkowo, ponieważ własności organoleptyczne (konsystencja, smak i zapach) alkoholu metylowego i etylowego są podobne.
Metanol wchłania się dobrze z przewodu pokarmowego oraz przez drogi oddechowe. Po dostaniu się do krwi trafia do tkanek i kumuluje się w narządach najbardziej uwodnionych, jak gałka oczna. Nie jest całkowicie spalany w organizmie człowieka, a w wyniku jego bardzo szybkiego metabolizowania powstają dwa szkodliwe produkty: formaldehyd i kwas mrówkowy. Po około 2 godzinach od wchłonięcia metanol nie występuje prawie wcale we krwi, natomiast w organizmie obecne jest wysokie stężenie kwasu mrówkowego.
Większość metanolu jest wydalana z moczem w postaci metabolitów, niewielka ilość także przez drogi oddechowe wraz z powietrzem wydechowym.
Toksyczność Metanol jest głównie toksyczny pośrednio. Toksyczne są przede wszystkim jego metabolity (aldehyd i kwas mrówkowy). Uszkadzają one bezpośrednio komórki, denaturując białka, działają też szkodliwie na nerwy (szczególnie nerw wzrokowy). Toksyczność metanolu dotyczy zatem przede wszystkim ośrodkowego układu nerwowego, a także nerek, wątroby i serca. W oku, poza nerwem wzrokowym, uszkadzana jest także siatkówka. Oprócz tego kwas mrówkowy powoduje powstanie kwasicy metabolicznej.
Najniższa zanotowana dawka śmiertelna (LDLo) alkoholu metylowego dla człowieka to 143 mg/kg, a LD50 dla szczurów wynosi 1,2–5,6 g/kg (doustnie). Ze względu na metabolizowanie do kwasu mrówkowego utrata wzroku może nastąpić już przy znacznie mniejszej dawce tego alkoholu.
Fazy zatrucia metanolem Faza narkotyczna – działanie zbliżone do działania etanolu, nie ma jeszcze toksycznych metabolitów, objawy: przyśpieszony oddech bóle i zawroty głowy nudności i wymioty. Faza kwasicza – powstający kwas mrówkowy powoduje kwasicę metaboliczną, objawy: bóle brzucha zaczerwieniona skóra, przekrwione spojówki spadek ciśnienia krwi. Faza uszkodzenia OUN – uszkodzenie nerwów, objawy: zaburzenia widzenia, problemy z ostrością widzenia rozkojarzenie motoryczne pobudzenie, a później zaburzenia świadomości do śpiączki włącznie w końcowym stadium zniesienie odruchów fizjologicznych i porażenie ośrodka oddechowego.
Do zgonu może dojść już po kilku godzinach od wypicia większej ilości metanolu.
Jeżeli osoba zatruta przeżyje ten okres, a kwasica zostanie wyrównana, dochodzi do powikłań takich jak całkowita ślepota (pozagałkowe zapalenie nerwu wzrokowego), ostra niewydolność nerek, uszkodzenia wątroby i mięśnia sercowego.
Leczenie Pierwsza pomoc według karty charakterystyki (MSDS) metanolu (dla osoby przytomnej): wywołać w dowolny sposób wymioty; podać ok. 100 ml etanolu 40% (zapobiega dalszemu wchłanianiu się metanolu i spowalnia jego metabolizm); zabezpieczyć funkcje życiowe; wezwać pogotowie ratunkowe. Pierwsza pomoc, wersja alternatywna: wywoływanie wymiotów; podanie do 4 g wodorowęglanu sodu co pół godziny; zabezpieczenie funkcji życiowych; natychmiastowa pomoc specjalistyczna, medyczna. Leczenie szpitalne: zwalczanie kwasicy metabolicznej – podawanie wodorowęglanu sodu pod kontrolą badania gazometrycznego; przeprowadzenie hemodializy w celu usunięcia metanolu z krwiobiegu; podawanie rozcieńczonego roztworu etanolu dożylnie w postaci kroplówki w celu zapobiegania gromadzenia się toksycznych metabolitów metanolu.
Alkohol etylowy (etanol) oraz fomepizol są odtrutkami swoistymi w leczeniu zatrucia metanolem.
Zobacz też zatrucie glikolem etylenowym zbiorowe zatrucie alkoholem w Szczecinie zatrucia czeskim metanolem w 2012
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Zatrucia