mały|Grób Theobalda von Bethmann Hollwega Theobald Theodor Friedrich Alfred von Bethmann Hollweg (ur. 29 listopada 1856 w Hohenfinow, zm. 1 stycznia 1921 tamże) – niemiecki polityk, kanclerz Cesarstwa Niemieckiego i premier Prus w latach 1909–1917.
Życiorys Syn Feliksa i IsabelliWerner Frauendienst: Bethmann Hollweg, Theobald Theodor Friedrich Alfred von [w:] Neue Deutsche Biographie (NDB). T. 2, Duncker & Humblot, Berlin 1955.. Studiował prawo w Strasburgu, Lipsku i Berlinie.
W polityce zagranicznej starał się poprawić stosunki z Wielką Brytanią, tak aby powstrzymać wyścig zbrojeń morskich pomiędzy obydwoma krajami, jednak sprzeciwił się temu minister ds. morskich Alfred von Tirpitz. W polityce wewnętrznej starał się lawirować pomiędzy trzema największymi siłami politycznymi, tj.: socjaldemokratami (SPD), Partią Centrum i prawicą.
Jako kanclerz poszerzył zakres autonomii Alzacji-Lotaryngii, oderwanej od Francji po wojnie francusko-pruskiej i posiadającej status prowincji Rzeszy,Oxford. Ilustrowana encyklopedia uniwersalna. Historia świata od 1800 roku do współczesności, red. H. Judge, Warszawa 1998, s. 39..
Po zamachu w Sarajewie (28 czerwca 1914) naciskał na Austro-Węgry, aby te zajęły twarde stanowisko w konflikcie z Serbią. Storpedował także brytyjskie wysiłki pokojowego załagodzenia sporuGwarancję neutralności Belgii przez mocarstwa europejskie, w tym Niemcy i Wielką Brytanię nazwał świstkiem papieru (scrap of paper, niem. einen Fetzen Papier)..
W czasie I wojny światowej został praktycznie zepchnięty na dalszy plan przez koła wojskowe, w osobach Paula von Hindenburga i Ericha Ludendorffa. Bethmann opowiadał się za umiarkowaną polityką, liczył także na mediację pokojową prezydenta USA Woodrowa Wilsona, jednak w 1917 Stany Zjednoczone przystąpiły do wojny po stronie Ententy i plany te spełzły na niczym. W lipcu 1917 został zmuszony do ustąpienia z urzędu, na rzecz Georga Michaelisa, przez koalicję socjaldemokratów i partii Centrum.
Resztę życia Bethmann spędził na emeryturze, pisząc pamiętniki.
Honorowy generał major 1 pułku dragonów Gwardii im. Królowej Wielkiej Brytanii Wiktorii.
Tajny memoriał z 9 września 1914 Bethmann Hollweg sprecyzował cele niemieckiej polityki w tajnym memoriale z 9 września 1914, czyli wkrótce po wybuchu wojny.
Za bezwzględnie konieczny uważał zabór francuskiego zagłębia górniczego Longwy-Briey, ewentualnie również Belfortu i wybrzeża aż do Boulogne. Belgia miała utracić Liège i ewentualnie Antwerpię. Jej ranga miała spaść do roli wasala gospodarczego Niemiec.
Ponadto Bethmann Hollweg domagał się „utworzenia środkowoeuropejskiej unii gospodarczej [...] z udziałem Francji, Belgii, Holandii, Danii, Austro-Węgier, Polski i ewentualnie Włoch, Szwecji i Norwegii.
Związek ten [...] zachowując pozory równouprawnienia swoich członków, faktycznie jednak pod przywództwem niemieckim, musi ustalić hegemonię gospodarczą Niemiec nad Europą środkową”.
Dodatkowo kanclerz postulował scalenie kolonii niemieckich w Afryce i oderwanie od Rosji niesprecyzowanych bliżej obszarów.
Odznaczenia Odznaczenia kanclerza von Bethmann Hollweg to między innymi: Order Orła Czarnego z łańcuchem (Prusy) Order Orła Czerwonego III klasy ze wstęgą i koroną (Prusy) Order Królewski Korony II klasy (Prusy) Wielki Komandor Orderu Hohenzollernów (Prusy) Medal Czerwonego Krzyża III klasy (Prusy) Odznaka za Służbę Wojskową Landwehry (Prusy) Krzyż Zasługi Hohenzollernów ordynku książęcego I klasy (Prusy) Krzyż Wielki Orderu Alberta Niedźwiedzia (Anhalt) Order Wierności (Badenia) Krzyż Wielki Orderu Lwa Zeryngeńskiego z liśćmi dębu (Badenia) Order Świętego Huberta (Bawaria) Krzyż Wielki Orderu Zasługi Korony Bawarskiej (Bawaria) Krzyż Wielki Orderu Henryka Lwa (Brunszwik) Krzyż Wielki Orderu Ludwika (Hesja) Krzyż Wielki Orderu Zasługi Filipa Wspaniałomyślnego (Hesja) Krzyż Wielki Orderu Korony Wendyjskiej w złocie (Meklemburgia) Krzyż Wielki Orderu Gryfa (Meklemburgia) Krzyż Wielki Orderu Domowego i Zasługi Księcia Piotra Fryderyka Ludwika (Oldenburg) Order Korony Rucianej (Saksonia) Krzyż Wielki Orderu Alberta z gwiazdą (Saksonia) Krzyż Wielki Orderu Sokoła Białego (Saksonia-Weimar) Krzyż Wielki Orderu Ernestyńskiego (Saksonia) Krzyż Zasługi 1 klasy Orderu Domowego Schaumburg-Lippe (Schaumburg-Lippe) Krzyż Wielki Orderu Korony Wirtemberskiej (Wirtembergia) Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia) Krzyż Wielki Orderu Świętego Aleksandra z koroną (Bułgaria) Order Słonia (Dania) Krzyż Wielki Orderu Danebroga (Dania) Order Annuncjaty (Włochy) Krzyż Wielki Orderu Korony Włoch (Włochy) Krzyż Wielki Orderu Świętego Stefana (Austro-Węgry) Krzyż Wielki Orderu Lwa i Słońca z brylantami (Persja) Order Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie) Komandor Krzyża Wielkiego Orderu Gwiazdy Polarnej (Szwecja) Krzyż Wielki Orderu Karola III (Hiszpania) Order Osmana I klasy z brylantami (Imperium Osmańskie)
Przypisy
Kategoria:Kanclerze Niemiec Kategoria:Ministrowie spraw zagranicznych Prus Kategoria:Niemieccy politycy Kategoria:Premierzy Prus Kategoria:Urodzeni w 1856 Kategoria:Zmarli w 1921