thumb|240px|Krystyna Sienkiewicz, zdjęcie z Haftowanych gałganów (1988) Krystyna Waleria Sienkiewicz (ur. 14 lutego 1935 w Ostrowi Mazowieckiej, zm. 12 lutego 2017 w Warszawie) – polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna, wykonawczyni piosenki poetyckiej.

Życiorys Jej rodzina pochodziła spod Grodna. Była córką Edwarda Sienkiewicza i jego żony Anny z domu Berdowskiej. Jej ojciec był działaczem społecznym i urzędnikiem, a matka nauczycielką. Miała starszego brata, Ryszarda. We wczesnym dzieciństwie mieszkała w Wąsewie i Zarębach Kościelnych, a podczas okupacji radzieckiej uciekła z rodziną do Goworowa. Jej rodzice nie przeżyli II wojny światowej – ojciec został zamordowany w 1942 w obozie koncentracyjnym Oranienburg, a matka zmarła w 1944 wskutek choroby (doznała skrętu kiszek). Po zakończeniu wojny wraz z bratem została odnaleziona przez Janinę Pieńkowską, stryjeczną siostrę ich ojca. Zamieszkała z ciotką w Szczytnie, a jej brat został w sierocińcu. Od najmłodszych lat była uzdolniona humanistycznie, już jako czteroletnia dziewczynka potrafiła czytać i pisać. Po ukończeniu gimnazjum w Szczytnie i w Liceum Sztuk Plastycznych w Łodzi podjęła studia na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, na której w 1957 obroniła z wyróżnieniem dyplom z projektowania przestrzennego.

Ilustrowała teksty w czasopiśmie dla dzieci „Świerszczyk”. W trakcie studiów na ASP tworzyła scenografię dla Studenckiego Teatru Satyryków (STS). 1 września 1955 zadebiutowała jako aktorka, zastępując chorą koleżankę (Aleksandrę Gustkiewicz) w roli Ewy w spektaklu Szopa betlejemska wystawianym w STS-ie. Zebrała przychylne recenzje, a Krzysztof Teodor Toeplitz określił ją „różowym zjawiskiem STS-u”. Wkrótce na stałe dołączyła do STS-u i przez kolejne lata zagrała m.in. w spektaklach: Bardzo starzy oboje, Dobie i państwu, Dziś straszy, Łotrzyce, Kochany panie Ionesco i Solo na perkusji. Występowała także z Janem Tadeuszem Stanisławskim w satyrycznych programach radiowych: Ilustrowany Tygodnik Rozrywkowy i Ilustrowany Magazyn Autorów, a w latach 1958–1966 pojawiała się w programie Kabaret Starszych Panów. Występowała także w spektaklu objazdowym Agnieszki Osieckiej Tingel-tangel.

W 1958 zadebiutowała na dużym ekranie epizodyczną rolą w dramacie Wojciecha Jerzego Hasa Pożegnania (1958). Była dublerką Giulietty Masiny, odtwórczyni roli Gelsominy w filmie Victora Vicasa Jons und Erdme (1959). Później zagrała epizody m.in. w Jutro premiera (1962) i Godzina pąsowej róży (1963). Pierwszą większą rolę zagrała w Smarkuli (1963) Leonarda Buczkowskiego. W 1964 zadebiutowała jako aktorka teatralna rolą Krysi Traktorzystki w spektaklu Niech no tylko zakwitną jabłonie (reż. Jan Biczycki) wystawianym w Teatrze Ateneum im. Stefana Jaracza w Warszawie. Zagrała także w kolejnych sztukach Ateneum: w Ptaku, Śmierci na gruszy, Zmierzchu, Męczeństwie i śmierci Jean-Paula Marata i Lecie. Kontynuowała również karierę filmową, m.in. grając Jankę, przyjaciółkę Joanny (Kalina Jędrusik), w komedii sensacyjnej Jana Batorego Lekarstwo na miłość (1965) i szeregową Anielę w komedii wojennej Rzeczpospolita babska (1969).

Równolegle z karierą aktorską nagrała kilka piosenek, m.in. „Czy te oczy mogą kłamać?” z Bohdanem Łazuką, „Koteczki, pieseczki” z Mieczysławem Czechowiczem oraz „Żaby, ryby i raki” i „Kokaina”.

W 1970 odeszła z Teatru Ateneum, a w kolejnych latach grała w teatrach warszawskich: Rozmaitości (1973), Syrena (1975–1984, 2000, 2004), Komedia (1988, 1994), Scena Prezentacje (1994–1995), Na Woli (1995), Rampa na Targówku (2006–2008) oraz w Teatrze Polskim w Poznaniu (1985). Zagrała również w kilkunastu spektaklach Teatru Telewizji.

W 1971 otrzymała Nagrodę Specjalną Jury na 9. Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu. W latach 70. przez pewien czas współprowadziła z Andrzejem Zaorskim program Studio Gama. Wyjechała także do Stanów Zjednoczonych, gdzie występowała dla amerykańskiej Polonii; od tamtej pory regularnie występowała za granicą. Była także jedną z gwiazd programów kabaretowych Olgi Lipińskiej, począwszy od cyklu Gallux Show (m.in. w duecie z Barbarą Wrzesińską jako Siostry Sisters) poprzez kolejne edycje programów: Właśnie leci kabarecik (1974–1977) i Kurtyna w górę (1977–1984). W 1975 poprowadziła 13. KFPP w Opolu. W słuchowisku radiowym Rodzina Poszepszyńskich Jacka Janczarskiego i Macieja Zembatego często odgrywała rolę panny Ingi, sąsiadki tytułowej rodziny. W serialu zadebiutowała rolą Jadwigi Leśniewskiej w Rodzinie Leśniewskich (1978).

Zagrała nauczycielkę Bożkową, matkę tytułowej bohaterki w serialu Rozalka Olaboga (1985). W 1996 odebrała Nagrodę Artystyczną Polskiej Estrady Prometeusz. Grała Anielę Kaczorowską, matkę Jadwigi Graczyk (Joanna Kurowska) w serialu Graczykowie (1999–2000).

Okazjonalnie zajmowała się tworzeniem grafik, stworzyła ilustracje m.in. do książki Wandy Majerówny „Groszek i Natalia” (1975).

W 2004 w wyniku krwotoku przedsiatkówkowego obu oczu utraciła 85% wzroku, ale mimo to nie przerwała pracy zawodowej. Dzięki terapii prof. Ariadny Gierek-Łapińskiej stan jej wzroku znacznie się poprawił. Od 2007 występowała w śpiewogrze Klimakterium... i już. W 2008 uległa kontuzji, a wskutek złamania prawej ręki zachorowała na zespół Sudecka. Od 2010 grała w spektaklach w reż. Dariusza Taraszkiewicza: Zamknięty świat, Kwartet oraz Harold i Matylda.

W październiku 2015 nakładem Wydawnictwa Marginesy ukazała się biografia aktorki pt. „Krystyna Sienkiewicz. Różowe zjawisko” autorstwa Grzegorza Ćwiertniewicza.

W 2014 doznała udaru mózgu, a rok później zdiagnozowano u niej czerniaka oka. Zmarła 12 lutego 2017 w jednym z warszawskich szpitali na skutek komplikacji spowodowanych infekcją układu oddechowego. Została pochowana 21 lutego w kolumbarium na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (Q kolumb. 7-2-8)Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze i zgodnie z jej wolą, uroczystości miały charakter świecki.

Życie prywatne Jej pierwszym mężem był piosenkarz Włodzimierz Rylski; świadkami na ich ślubie byli Agnieszka Osiecka i Jeremi Przybora. Rozwiodła się z mężem po roku małżeństwa. Następnie wyszła za aktora i asystenta reżysera Andrzeja PrzyłubskiegoTygodnik Życie na Gorąco nr 28, 9 lipca 2015, s. 4 i 5., z którym miała adoptowaną córkę Julię i z którym rozwiodła się po 14 latach małżeństwa. Bratankiem aktorki jest lekarz i muzyk Kuba Sienkiewicz.

Od 1985 mieszkała przy ul. Płatniczej 35/37 na warszawskich Bielanach. W grudniu 1991 otworzyła butik z ręcznie robionymi gadżetami na warszawskim Żoliborzu. Była prezesem fundacji 120-lecia Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami.

Filmografia 25px Filmy fabularne Rok Tytuł Rola Ocena 1958 Pożegnania prostytutka z papierosem – 1959 Inspekcja pana Anatola dziewczyna w klubie parodiująca Giuliettę Masinę – 1962 Jutro premiera ekspedientka w kwiaciarni – 1963 Smarkula Julka Wronicz, siostra Jurka, koleżanka Krysi – 1963 Godzina pąsowej róży koleżanka Karola; wnuczka na plaży – 1965 Lekarstwo na miłość Janka, przyjaciółka Joanny Filmweb.pl 1967 Zwariowana noc służąca Cesia Filmweb.pl 1967 To jest twój nowy syn Ala Filmweb.pl 1967 Paryż – Warszawa bez wizy radiotelegrafistka Zula – 1967 Dziadek do orzechów Filmweb.pl 1969 Rzeczpospolita babska szeregowy Aniela Filmweb.pl 1971 Motodrama Krysia, sekretarka klubu sportowego, narzeczona Jacka Filmweb.pl 1971 Milion za Laurę członek komisji w telewizji Filmweb.pl 1980 Rodzina Leśniewskich mama Jadwiga Leśniewska Filmweb.pl 2006 Bezmiar sprawiedliwości oburzona kobieta w restauracji – 25px Seriale telewizyjne 1964 Barbara i Jan robotnica w zakładach im. Róży Luksemburg (odc. 1) – 1968 Klub profesora Tutki Weronika (odc. 6); „interesująca” aktorka (odc. 7) – 1978 Rodzina Leśniewskich mama Jadwiga Leśniewska Filmweb.pl 1984 Rozalka Olaboga nauczycielka Bożkowa, mama Rozalki Filmweb.pl 1988 Mistrz i Małgorzata pisarka Karaulina, członkini Massolitu – 1989 Paziowie kucharka Serczykowa – 1998 Z pianką czy bez babcia klozetowa Tola (odc. 8 i 9) – 1999–2000 Graczykowie babcia Aniela Filmweb.pl 2002 Na dobre i na złe pani Regina (odc. 96) – 2004 Daleko od noszy matka Kidlera (odc. 39) – 2005 Anioł Stróż ciotka Krystyna (odc. 11) – 2006 Egzamin z życia kobieta w kawiarni (odc. 46) – 2006 Hela w opałach Lusia, prababcia dzieci Heleny (odc. 11) – 2006 Ale się kręci Matylda, ciotka Magdy Filmweb.pl 2006 Bezmiar sprawiedliwości oburzona kobieta w restauracji (odc. 3) – 2007 Codzienna 2 m. 3 w roli samej siebie (odc. 47) – 2013 Na dobre i na złe pani Łucja, pierwsza pacjentka Oli (odc. 518) – 2014 Lekarze Zofia Grzelak (odc. 52) –

Role teatralne thumb|240px|Odcisk dłoni Krystyny Sienkiewicz w Alei Gwiazd w Międzyzdrojach thumb|240px|Grób Krystyny Sienkiewicz na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie 25px Role teatralne Rok Tytuł Rola Teatr 1964 Niech no tylko zakwitną jabłonie Krysia Traktorzystka Teatr Ateneum w Warszawie 1965 Ptak Marysia 1966 Śmierć na gruszy nieznajomy 1967 Zmierzch Kłasza Zubariewa/Sąsiadka 1968 Lato Lusia 1971 Sobie i państwu Ona/Żona Studencki Teatr Satyryków w Warszawie 1974 Łotrzyce Waleria Teatr Rozmaitości w Warszawie 1985 Wyspy Galapagos Krysia Teatr Polski w Poznaniu 1995 Nunsense siostra Mary Amnezja Teatr na Woli w Warszawie 2008 Klimakterium i już Krycha Teatr Rampa w Warszawie 2011 Zamknięty świat Lucyna Teatr Impresaryjny Finestra w Warszawie 2013 Harold i Matylda Matylda Teatr Komedia w Warszawie

Twórczość literacka 25px Książki Rok Tytuł Data wydania Wydawnictwo Ocena 1988 Haftowane gałgany 1988 Młodzieżowa Agencja Wydawnicza Lubimyczytac.pl Merlin.pl Gandalf.com.pl Biblionetka.pl 1997 ...zgadnij z kim leżę 1.01.1997 Instytut Wydawniczy „Świadectwo” Lubimyczytac.pl 2013 Cacko 5.03.2013 Prószyński i S-ka Lubimyczytac.pl Ceneo.pl Empik.com 2016 Skrawki 22.11.2016 Prószyński i S-ka Lubimyczytac.pl Gandalf.com.pl

Dyskografia 25px Albumy Rok Tytuł Data wydania Wydawca Ocena 2002 Kiedyś byłam lalką 1.01.2002 EMI Music Poland Empik.com

Ordery i odznaczenia

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2003) „za wybitne zasługi w działalności na rzecz rozwoju studenckiego ruchu kulturalnego”. Złoty Krzyż Zasługi (1979) Srebrny Krzyż Zasługi (1979) Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2007) Odznaka Zasłużony dla Warszawy (2013)

Nagrody Nagroda Specjalna Jury IX Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu (1971) Prometeusz – Nagroda Artystyczna Polskiej Estrady za szczególne osiągnięcia dla sztuki estradowej (1996) II miejsce na Przeglądzie Teatralno-Kabaretowym Letniej Sceny Forum w Łodzi (2009)

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie Kategoria:Aktorzy i aktorki Kabaretu Olgi Lipińskiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Ostrowi Mazowieckiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy artyści kabaretowi Kategoria:Polscy wykonawcy poezji śpiewanej i piosenki literackiej Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Urodzeni w 1935 Kategoria:Zmarli w 2017 Kategoria:Ludzie związani z Goworowem