mały|prawo|Trójjęzyczna tablica z nazwą ulicy w Sarańsku w językach: rosyjskim, moksza, erzja Język erzja (, ) – język używany przez Erzjan, jedną z dwóch grup Mordwinów, zamieszkujących wschodni skrawek europejskiej części Rosji: Mordowię, gdzie jest objęty statusem języka urzędowego, a także Tatarstan, Baszkirię, Czuwaszję oraz obwody: niżegorodzki, orenburski, penzeński, samarski, saratowski i uljanowski. Mordwini Erzja żyją także w diasporze na dalekim wschodzie Rosji, a poza granicami tego kraju – w Kazachstanie, Estonii i Armenii.
Kwestia, czy język erzja jest samodzielnym językiem, czy jak uważają niektórzy językoznawcy – dialektem języka mordwińskiego nie jest rozstrzygnięta; obecnie przeważa koncepcja istnienia dwóch języków mordwińskich: erzja i moksza.
Język mordwiński-erzja jest ważniejszym spośród języków/dialektów mordwińskich; używa go ok. 60% Mordwinów posługujących się językiem ojczystym, tj. ok. 600 tys. osób.
Język mordwiński-erzja jest kontynuacją prajęzyka proto-ugro-fińskiego, używanego w I tys. p.n.e. przez plemiona ugrofińskie zamieszkujące płn.-wsch. Europę. Na rozwój języka mordwińskiego-erzja silny wpływ wywarł język rosyjski; w mniejszym stopniu – języki tureckie i irańskie.
Język erzja, podobnie jak inne języki ugrofińskie, charakteryzuje się dużą liczbą przypadków; występuje ich 11.
Jednym z pisarzy i poetów tworzących w języku erzja był Czisław Żurawlow (Числав Журавлёв).
Alfabet Alfabet erzjański powstał na bazie alfabetu rosyjskiego i składa się z 29 liter: а, б, в, г, д, е, ё, ж, з, и, й, к, л, м, н, о, п, р, с, т, у, ц, ч, ш, ы, ь, э, ю, я. Litery ф, х, щ i ъ występują tylko w zapożyczeniach.
Próba latynizacji W dniu 25 marca 1932 r. w ramach procesu latynizacji języków narodów ZSRR, Wszechzwiązkowy Centralny Komitet Nowego Alfabetu przyjął dla języka erzja oparty na piśmie łacińskim alfabet mordwiński. Alfabet składał się z następujących liter: A a, Ә ә, B в, C c, Ç ç, D d, Э э, E e, F f, G g, Ь ь, I i, J j, K k, L l, M m, N n, O o, Ө ө, P p, R r, S s, Ş ş, T t, U u, Y y, V v, X x, Z z, Ƶ ƶ, ȷ, Rx, Lh (ostatnie dwie litery – tylko dla języka mokszańskiego). 19 maja 1932, po uzgodnieniach ze specjalistami miejscowymi, Niżno-Wołżański Komitet Nowego Alfabetu przyjął ten alfabet ze zmianami: A a, B в, C c, Ç ç, D d, Ә ә, F f, G g, Y y, I i, J j, K k, L l, M m, N n, O o, P p, R r, S s, Ş ş, T t, U u, V v, X x, Z z, Ƶ ƶ, Ь ь, Rx, LhG. Autow. Новый алфавит. Великая революция на востоке. – Saratów: Нижневолжское краевое изд-во, 1932. s. 61–64.. Mimo oficjalnego przyjęcia alfabetu łacińskiego nie poczyniono żadnych prób jego faktycznego wprowadzenia do użytku.
Fonetyka Samogłoski przednie środkowe tylne wysokie średnie niskie ~
Niska samogłoska jest opisywana jako środkowa lub tylna.
Spółgłoski wargowe przednio-językowe środkowojęzykowe tylno-językowe przednio-podniebienne środkowo-podniebienne tylno-podniebienne zwarte zwarto-szczelinowe szczelinowe () () nosowe drżące boczne półsamogłoski
Spółgłoski [] i [] występują tylko w zapożyczeniach.
Gramatyka Zaimki Zaimki osobowe os. l.poj. l.mn. 1 мон ja минь my 2 тон ty тынь wy 3 сон on/ ona/ ono сынь oni/ one
Liczebniki jedności 11–19 dziesiątki setki 1 вейке 11 кевейкее 10 кемень 100 сядо 2 кавто 12 кемгавтово 20 комсь 200 кавтосядт 3 колмо 13 кемголмово 30 кол(м)оньгемень 300 колмосядт 4 ниле 14 кемнилее 40 ниленьгемень 400 нилесядт 5 вете 15 кеветее 50 ведьгемень 500 ветесядт 6 кото 16 кемготово 60 кодгемень 600 котосядт 7 сисем 17 кемзисемге 70 сизьгемень 700 сисемзядт 8 кавксо 18 кемгавксово 80 кавксоньгемень 800 кавксосядт 9 вейксэ 19 кевейксэе 90 вейксэньгемень 900 вейксэсядт
Czasowniki Bezokolicznik Czasowniki w bezokoliczniku są zakończone na -мс lub -мо (-ме) np.:
симемс симеме pić рамамс рамамо kupić ловномс ловномо czytać
Badacze Heikki Paasonen (1865–1919); Władimir Riabow (1900–1938).
Zobacz też język moksza język mordwiński Dzień Języka Erzja
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Własna strona amerykańskiego lingwisty Jacka Ruetera, poświęcona nauce języka erzja: http://www.ling.helsinki.fi/~rueter/ (języki erz., eng., fin.)
Kategoria:Mordowia Erzja język Erzja Kategoria:Erzjanie