Dzierżynowo (, Dziarżynawa; , Dzierżynowo; do 1881 roku OziembłowoMapa WIG P33-S43-E Kamień pod Iwieńcem (skala 1:25 000, rok wydania 1938), obecnie jako Państwowa Instytucja Kultury "Muzeum-dwór Dzierżynowo") – dawny białoruski majątek ziemski o statusie wsi, stanowiący obecnie muzealny kompleks historyczno-kulturalny, poświęcony rodzinie Dzierżyńskich i urodzonemu tamże w 1877 roku Feliksowi Dzierżyńskiemu.
Liczący łącznie 180 mórg (około 100 hektarów) dwór szlachecki wraz z folwarkiem, położony jest nad rzeką Usą, w rejonie stołpeckim obwodu mińskiego, około 15 km od Iwieńca.
Historia W XIX i w początkach XX w.m.in. w chwili urodzenia Feliksa Dzierżyńskiego położone było w Rosji, w guberni wileńskiej, w powiecie oszmiańskim.
Pierwotnie był to rodowy majątek Oziembłowskich, wówczas znany pod nazwą Oziembłowo. W latach 20. XIX wieku, w wyniku ślubu Antoniny Oziembłowskiej ze szlachcicem zagrodowym Józefem Janem Dzierżyńskim (1788-1854), przeszedł na własność tego małżeństwa. Od tego czasu majątek rodowy Dzierżyńskich. Odziedziczony przez Edmunda (1838-1882). Przez pewien czas majątek był dzierżawiony innym osobom (do 1875). Poprzednią nazwę – Oziembłowo, z którą notowany jest w Słowniku Geograficznym – Dzierżyńscy zmienili w 1881 rokuhttps://bazhum.muzhp.pl/media/files/Medycyna_Nowozytna_studia_nad_historia_medycyny/Medycyna_Nowozytna_studia_nad_historia_medycyny-r2011-t17-n1/Medycyna_Nowozytna_studia_nad_historia_medycyny-r2011-t17-n1-s227-237/Medycyna_Nowozytna_studia_nad_historia_medycyny-r2011-t17-n1-s227-237.pdf, po narodzinach Feliksa.
Tutaj zginęli dwaj bracia Feliksa: Stanisław (zabity w lipcu 1917 przez powracających z frontu rosyjskich żołnierzy, być może dezerterów) i Kazimierz (stracony przez Niemców w sierpniu 1943, za udział w ruchu oporu). W odwecie za działalność konspiracyjną, w ramach operacji Hemann, Niemcy spalili również sam dwórSylwia Frołow, Dzierżyński. Miłość i rewolucja, Znak Horyzont, Kraków 2014, s. 33–35..
W dwudziestoleciu międzywojennym folwark leżący w Polsce, w województwie nowogródzkim, w powiecie stołpeckimPrzynależność powiatowa zmieniała się. Miejscowość leżała w powiatach oszmiańskim (do 1920), wołożyńskim (1920 - 1930) i stołpeckim (1930 - 1945), w gminie Naliboki. W 1921 miejscowość liczyła 9 mieszkańców, zamieszkałych w 1 budynku, wyłącznie Polaków wyznania rzymskokatolickiego.
Po II wojnie światowej w granicach Związku Sowieckiego. Od 1991 w niepodległej Białorusi.
Dwór został zrekonstruowany w 1972 i odnowiony w 2004; w ponownym otwarciu uczestniczył Alaksandr Łukaszenka. Obecnie jest to mała wieś składająca się z dworu i ruin folwarku DzierżyńskichKat i męczennik Anna Koniecka, Władysław Borowiec. Tygodnik Przegląd, 2004. Cały kompleks Dzierżynowa uzyskał status historyczno-kulturalnego zabytku Białorusi.
lewo|mały|Pałac w Dzierżynowie przed 1939 rokiem
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Bogdan Jaxa-Ronikier: Dzierżyński. Czerwony kat. Oficyna Cracovia, Kraków 1990.
Kategoria:Muzea biograficzne Kategoria:Muzea na Białorusi Kategoria:Wsie w rejonie stołpeckim Kategoria:Puszcza Nalibocka