thumb|Ilmenit (pochodzenie: Norwegia)
Ilmenit (żelaziak tytanowy) – minerał zaliczany do gromady tlenków. Nazwa minerału pochodzi od Gór Ilmeńskich na Uralu Południowym w Rosji, gdzie występujeartykuł o ilmenicie na stronie Webmineral.com .
Właściwości Minerał pospolity. Jest izostrukturalny z korundem i hematytem, z którym tworzy roztwór stały. . Nie rozpuszcza się w kwasach, dopiero po sproszkowaniu rozpuszcza się w stężonym kwasie solnym. Jest odporny na wietrzenie. . Odznacza się żywym pleochroizmem. Tworzy zbliźniaczenia. W wyniku wietrzenia przekształca się w leukoksen.
Występowanie Występuje jako składnik magmowych skał zasadowych (gabro, diabaz, bazalt), obojętnych (syenit, diabaryt) i kwaśnych (granit). Występuje również w skałach metamoficznych oraz w skałach osadowych (piaskach i żwirach), w których często tworzy duże koncentracje (tzw. piaski ilmenitowe). Współwystępuje z hematytem, magnetytem, tytanitem, rutylem.
Największe złoża na świecie występują w Australii, Republice Południowej Afryki, USA – Floryda, zaś w Europie – w Norwegii (Arendal, Egersund), Szwecji (Routivare, Taberg), Francji, Włoszech – okolice Novara, Rosji (Góry Ilmeńskie na Uralu, od których pochodzi nazwa minerału) i na Ukrainie.
W Polsce spotykany w suwalskim masywie anortozytowym (złoża Krzemianka, Udryń), w gabrach Nowej Rudy, w pegmatytach Łomnicy i Szklarskiej Poręby, w piaskach złotonośnych koło Złotoryi na Dolnym Śląsku, w piaskach Dunajca i na wybrzeżu bałtyckim w piaskach rzecznych i plażowych.
Zastosowanie W przemyśle chemicznym – do wyrobu bieli tytanowej; w hutnictwie – jedna z najważniejszych rud tytanu. Zawiera 52,56% TiO2 i 47,34% FeO; kruszywo z rud ilmenitowych pozwala uzyskiwać betony o ciężarach betonów magnetytowych 3,3–4,3 t/m³ stosowanych bo budowy np. obudów bezpieczeństwa w elektrowniach atomowych; ma znaczenie kolekcjonerskie; służy do wyrobu biżuterii; znaczenie gemmologiczne ma jego odmiana - izeryn. Największe kryształy ok. 13 cm i ważące do 7 kg pochodzą z Norwegii.
Przypisy
Bibliografia R. Duda, L. Rejl – Wielka encyklopedia minerałów – Elipsa 2, W. Schumann – Minerały świata – O. Wyd. ”Alma - Press” 2003 r. A Bolewski, A Manecki – Mineralogia szczegółowa, PAE, W-wa 1993,
Linki zewnętrzne artykuł o ilmenicie na stronie Webmineral.com artykuł o ilmenicie na stronie Mindat.org
Kategoria:Kruszce i rudy Kategoria:Tlenki i wodorotlenki (minerały) Kategoria:Tytan (pierwiastek) Kategoria:Żelazo