Podział administracyjny Polski w latach 1957–1975 – podział administracyjny Polski i następujące w związku z nim zmiany w okresie od 1 stycznia 1957 do 31 maja 1975.
Historia mały|300x300px|Podział administracyjny w 1968 31 grudnia 1956 Polska administracyjnie dzieliła się na 17 województw (plus dwa miasta wydzielone – Warszawa i Łódź), które dzieliły się na 400 powiatów (w tym 79 miejskich), te zaś – na 729 miast, 86 osiedli i 8759 gromad. 1 stycznia 1957 – na podstawie dekretu z dnia 31 grudnia 1956 – miasta Kraków, Poznań i Wrocław wydzielono z województw jako województwa miejskie., zwiększając liczbę jednostek stopnia wojewódzkiego do 22.
1 stycznia 1973 zreformowano podstawowy szczebel administracji, znosząc gromady i osiedla oraz przywracając gminy.. W miejsce 4315 gromad utworzono 2365 gmin, zaś z 53 osiedli 16 nadano prawa miejskie, 8 włączono do sąsiednich miast, a 29 zaliczono do wsi.
31 grudnia 1974 Polska dzieliła się na:
17 województw i 5 miast wydzielonych z województw (Kraków, Łódź, Poznań, Warszawa i Wrocław); 392 powiaty (w tym 78 miejskich); 836 miast i 2365 gmin.
Z dniem 1 czerwca 1975, w związku z kolejną reformą administracyjną, zarzucono 3-stopniową strukturę administracyjną i – tworząc 49 województw – zniesiono powiaty..
Ważniejsze zmiany administracyjne 1 stycznia 1958 zniesiono powiat miejsko-uzdrowiskowy Otwock, a z jego obszaru utworzono powiat otwocki oraz powiat miejski Otwock.; 1 stycznia 1959: przemianowano: powiat reszelski na biskupiecki, powiat iławecki na górowski, powiat suski na iławski, powiat pilski na trzcianecki i powiat rzepiński na słubicki., powiaty miejskie Nowy Bytom i Ruda Śląska połączono w powiat miejski Ruda Śląska.; 31 grudnia 1959 zniesiono powiat miejski w Szopienicach włączając go do Katowic.; 31 grudnia 1961 zniesiono powiaty chmielnicki., górowski., gubiński., radymniański. i skwierzyński; 1 listopada 1972.: utworzono powiat bieszczadzki z siedzibą w Lesku, z obszaru dotychczasowych powiatów leskiego, ustrzyckiego i większej części sanockiego, utworzono powiat miejski w Sanoku; 1 stycznia 1973 zniesiono powiat woliński i utworzono powiat miejski w Świnoujściu.; 9 grudnia 1973: utworzono powiaty miejskie w Koninie i Stargardzie Szczecińskim.; przemianowano powiat niżański na stalowowolski (z przeniesieniem siedziby powiatu z Niska do Stalowej Woli)., a powiat iłżecki na starachowicki..
Województwa (1970) Źródło: Województwo Powierzchnia (km²) Liczba ludności według NSP 8 XII 1970ogółemna km²białostockie51bydgoskie92gdańskie133katowickie387kieleckie97koszalińskie44krakowskie142Kraków (miasto)2556lubelskie77łódzkie98Łódź (miasto)3558olsztyńskie46opolskie111Poznań (miasto)2147poznańskie82rzeszowskie94szczecińskie70Warszawa (miasto)2949warszawskie86Wrocław (miasto)2299wrocławskie104zielonogórskie61Polska312 67732 642 270104
Powiaty według województw (1 stycznia 1973) Województwo białostockie Źródło: Powiat Powierzchnia(km²) Liczba ludności31 XII 1972 Miasta Gminy Siedzibaogółem (tys.)na km²ogółemw tym posiadające wspólną radę narodową z gminami augustowski 1471 49,6 34 1 0 5 Augustów białostocki 2248 95,4 42 5 5 12 Białystok Białystok (miejski) 74 178,3 2420 1nd. nd. bielski 1477 70,6 48 2 1 7 Bielsk Podlaski dąbrowski 829 35,3 43 1 0 4 Dąbrowa Białostocka ełcki 961 55,9 58 1 0 5 Ełk gołdapski 771 26,5 34 1 0 4 Gołdap grajewski 1251 51,4 41 3 2 8 Grajewo hajnowski 1603 57,6 36 1 0 8 Hajnówka kolneński 1322 54,8 41 2 1 8 Kolno łapski 591 36,6 62 2 1 5 Łapy łomżyński 1250 81,2 65 3 2 10 Łomża moniecki 1211 48,1 40 3 2 7 Mońki olecki 882 33,6 38 1 0 5 Olecko sejneński 829 22,5 27 1 1 5 Sejny siemiatycki 1655 65,5 40 3 2 9 Siemiatycze sokólski 1446 57,4 40 1 0 8 Sokółka suwalski 1407 70,7 50 1 0 10 Suwałki wysokomazowiecki 977 50,3 51 1 0 7 Wysokie Mazowieckie zambrowski 899 47 52 1 0 6 Zambrów
Województwo bydgoskie Źródło: Powiat Powierzchnia(km²) Liczba ludności31 XII 1972 Miasta Gminy Siedzibaogółem (tys.)na km²ogółemw tym posiadające wspólną radę narodową z gminami aleksandrowski 545 58 106 3 1 7 Aleksandrów Kujawski brodnicki 860 59,8 70 3 2 7 Brodnica bydgoski 1450 84,2 58 2 1 9 Bydgoszcz Bydgoszcz (miejski) 119 291,2 2448 1 nd. nd. chełmiński 651 57,1 88 1 0 7 Chełmno chojnicki 1917 82,9 43 2 0 8 Chojnice golubsko-dobrzyński 610 43,5 71 2 1 5 Golub-Dobrzyń Grudziądz (miejski) 41 77,7 1909 1 nd. nd. Grudziądz grudziądzki 655 37,9 58 1 1 5 Inowrocław (miejski) 31 56,4 1838 1 nd. nd. Inowrocław inowrocławski 1125 84,3 75 4 1 8 lipnowski 1169 74,9 64 2 1 9 Lipno mogileński 1018 67,2 66 3 2 7 Mogilno radziejowski 800 57,5 72 1 1 7 Radziejów rypiński 767 54,7 71 1 0 7 Rypin sępoleński 722 36,3 50 3 1 4 Sępólno Krajeńskie szubiński 869 53 61 4 3 4 Szubin świecki 1466 91,2 62 2 1 10 Świecie Toruń (miejski) 94 134,6 1434 1 nd. nd. Toruń toruński 1081 69,5 64 1 0 7 tucholski 1064 43,1 40 1 0 6 Tuchola wąbrzeski 593 42,3 71 2 1 5 Wąbrzeźno Włocławek (miejski) 42 82,8 1966 1 nd. nd. Włocławek włocławski 1406 90,9 65 6 6 11 wyrzyski 1041 74,2 71 5 4 7 Wyrzysk żniński 744 43,9 59 2 1 5 Żnin
Województwo gdańskie Źródło: Powiat Powierzchnia(km²) Liczba ludności31 XII 1972 Miasta Gminy Siedzibaogółem (tys.)na km²ogółemw tym posiadające wspólną radę narodową z gminami Elbląg (miejski) 32 92,6 2890 1 nd. nd. Elbląg elbląski 855 27,2 32 1 1 6 Gdańsk (miejski) 153 378,3 2475 1 nd. nd. Gdańsk gdański 849 62,5 74 1 1 8 Pruszcz Gdański Gdynia (miejski) 74 200,6 2715 1 nd. nd. Gdynia kartuski 1149 74,3 65 1 0 9 Kartuzy kościerski 1145 56 49 2 1 8 Kościerzyna kwidzyński 534 47,1 88 1 0 5 Kwidzyn lęborski 1141 61,9 54 2 0 6 Lębork malborski 494 57,4 116 2 1 5 Malbork nowodworsko-gdański 555 30,6 55 1 0 6 Nowy Dwór Gdański pucki 582 54,1 93 4 0 5 Puck Sopot (miejski) 18 49,9 2713 1nd. nd. Sopot starogardzki 1172 85,9 73 2 1 9 Starogard Gdański sztumski 642 38,5 60 2 1 6 Sztum Tczew (miejski) 22 42,9 1908 1 nd. nd. Tczew tczewski 673 45,6 68 2 2 8 wejherowski 946 105,2 111 3 0 6 Wejherowo
Województwo katowickie Źródło: Powiat Powierzchnia(km²) Liczba ludności31 XII 1972 Miasta Gminy Siedzibaogółem (tys.)na km²ogółemw tym posiadające wspólną radę narodową z gminami Będzin (miejski) 14 42,6 3131 1 nd. nd. Będzin będziński 359 125,5 349 7 1 5 bielski 409 114,1 279 2 0 9 Bielsko-Biała Bielsko-Biała (miejski) 50 108,8 2165 1 nd. nd. Bytom (miejski) 55 189,1 3411 1 nd. nd. Bytom Chorzów (miejski) 34 153 4543 1 nd. nd. Chorzów Cieszyn (miejski) 13 26 2030 1 nd. nd. Cieszyn cieszyński 718 107 149 4 2 9 Czeladź (miejski) 16 33,3 2093 1 nd. nd. Czeladź Częstochowa (miejski) 93 192,2 2067 1 nd. nd. Częstochowa częstochowski 985 115,9 118 10 10 Dąbrowa Górnicza (miejski) 33 63,1 1900 1 nd. nd. Dąbrowa Górnicza Gliwice (miejski) 91 174,4 1918 1 nd. nd. Gliwice gliwicki 715 92,2 129 21 7 Katowice (miejski) 100 308,7 3100 1 nd. nd. Katowice kłobucki 891 80 90 2 1 11 Kłobuck lubliniecki 1050 89,2 85 4 1 7 Lubliniec Mysłowice (miejski) 30 45,6 1543 1 nd. nd. Mysłowice myszkowski 499 67,5 135 3 2 8 Myszków pszczyński 508 73,6 145 1 0 7Pszczyna Ruda Śląska (miejski) 77 144,1 1864 1 nd. nd.Ruda Śląska rybnicki 583 227,1 390 7 0 11 Rybnik Rybnik (miejski) 40 44,4 1115 1 nd. nd. Siemianowice Śląskie (miejski) 25 68,5 2698 1 nd. nd. Siemianowice Śląskie Sosnowiec (miejski) 42 146,1 3440 1 nd. nd. Sosnowiec Świętochłowice (miejski) 13 57,2 4361 1 nd. nd. Świętochłowice tarnogórski 527 191 362 6 0 7 Tarnowskie Góry Tychy (miejski) 59 74,9 1260 1 nd. nd. Tychy tyski 449 143,2 319 9 4 7 wodzisławski 335 174,1 520 4 0 6 Wodzisław Śląski Zabrze (miejski) 80 197,5 2454 1 nd. nd.Zabrze zawierciański 630 67,3 107 4 3 8 Zawiercie Zawiercie (miejski) 25 40,2 1588 1 nd. nd.
Województwo kieleckie Źródła: Powiat Powierzchnia(km²) Liczba ludności31 XII 1972 Miasta Gminy Siedzibaogółem (tys.)na km²ogółemw tym posiadające wspólną radę narodową z gminamibiałobrzeski 673 34,7 52 2 2 6Białobrzegibuski 1245 102,5 82 2 1 12Busko-Zdrójiłżecki 947 79 83 1 0 8Starachowicejędrzejowski 1234 90,3 73 1 0 9Jędrzejówkazimierski 541 56,2 104 3 2 8Kazimierza WielkaKielce (miejski) 55 135,8 2477 1 nd. nd. Kielcekielecki 1955 179,1 92 2 1 17konecki 1431 103,8 73 3 2 11Końskiekozienicki 1084 76,7 71 2 0 8Kozienicelipski 830 45,5 55 1 1 7Lipskoopatowski 1377 109,3 79 2 1 12Opatówopoczyński 1407 95,6 68 1 0 11OpocznoOstrowiec Świętokrzyski (miejski) 46 52,9 1143 1 nd. nd.Ostrowiec Świętokrzyskipińczowski 577 43 75 1 0 6Pińczówprzysuski 675 40,9 61 1 1 7PrzysuchaRadom (miejski) 66 164,6 2511 1 nd. nd. Radomradomski 1032 86,5 84 1 1 9sandomierski 768 88,1 115 2 1 9SandomierzSkarżysko-Kamienna (miejski) 42 40,5 973 1 nd. nd.Skarżysko-KamiennaStarachowice (miejski) 19 44,4 2313 1 nd. nd.Starachowicestaszowski 979 66,6 68 1 0 9Staszówszydłowiecki 556 49,5 89 1 0 7Szydłowiecwłoszczowski 1400 81,6 58 3 1 9Włoszczowazwoleński 574 38,5 67 1 0 5Zwoleń
Województwo koszalińskie Źródła: Powiat Powierzchnia(km²) Liczba ludności31 XII 1972 Miasta Gminy Siedzibaogółem (tys.)na km²ogółemw tym posiadające wspólną radę narodową z gminamibiałogardzki 904 46 51 2 0 5Białogardbytowski 1210 40,6 34 10 8Bytówczłuchowski 1354 46,4 34 3 2 6Człuchówdrawski 1407 41,5 30 3 1 5Drawsko Pomorskiekołobrzeski 726 53,6 74 1 0 6KołobrzegKoszalin (miejski) 65 69,2 1067 1 nd. nd. Koszalinkoszaliński 1353 48,4 36 2 2 8miastecki 1472 37,5 25 3 2 6Miastkosławieński 1358 61,5 45 3 1 6SławnoSłupsk (miejski) 43 71,3 1653 1 nd. nd. Słupsksłupski 1901 67,2 35 1 0 12szczecinecki 2262 82,5 36 4 2 7Szczecinekświdwiński 1019 44,6 44 2 0 5Świdwinwałecki 2028 63,6 31 5 3 8Wałczzłotowski 1002 41,5 41 2 1 7Złotów
Województwo krakowskie Źródło: Powiat Powierzchnia(km²) Liczba ludności31 XII 1972 Miasta Gminy Siedzibaogółem (tys.)na km²ogółemw tym posiadające wspólną radę narodową z gminami bocheński 865 106 123 2 0 11 Bochnia brzeski 819 98 120 1 0 11 Brzesko chrzanowski 648 165,1 255 6 2 12 Chrzanów dąbrowski 652 67,2 103 2 1 10 Dąbrowa Tarnowska Jaworzno (miejski) 75 65,7 880 1nd. nd. Jaworzno krakowski 870 192,6 221 2 0 14 Kraków limanowski 952 94,9 100 20 10 Limanowa miechowski 859 79,1 92 2 1 9 Miechów myślenicki 741 94,6 128 3 2 10 Myślenice nowosądecki 1554 159,6 103 5 2 15 Nowy Sącz nowotarski 1808 164 91 3 1 16 Nowy Targ Nowy Sącz (miejski) 19 43,1 2235 1 nd. nd. Nowy Sącz olkuski 1119 138,9 124 4 0 11 Olkusz oświęcimski 424 127,7 301 5 2 7 Oświęcim proszowicki 426 46,7 110 1 0 8 Proszowice suski 719 73,2 102 3 0 8 Sucha Beskidzka tarnowski 886 109,6 124 1 1 11 Tarnów Tarnów (miejski) 72 89 1230 1 nd. nd. wadowicki 657 127 193 3 0 10 Wadowice Zakopane (miejski) 85 27,8 328 1 nd. nd. Zakopane żywiecki 1105 144,6 131 1 0 15 Żywiec
Kraków Źródło: Województwo miejskie Powierzchnia(km²) Liczba ludności31 XII 1972ogółem (tys.)na km²Kraków2306102652
Województwo lubelskie Źródło: Powiat Powierzchnia(km²) Liczba ludności31 XII 1972 Miasta Gminy Siedzibaogółem (tys.)na km²ogółemw tym posiadające wspólną radę narodową z gminami bełżycki 479 40,3 84 1 0 5 Bełżyce bialski 1941 109,3 56 2 1 11 Biała Podlaska biłgorajski 1685 92,6 55 1 0 12 Biłgoraj bychawski 562 41,1 73 1 1 7 Bychawa Chełm (miejski) 35 41,1 1184 1 nd. nd. Chełm chełmski 1836 94,1 51 1 0 12 hrubieszowski 1724 102,7 60 1 0 11 Hrubieszów janowski 801 44,5 56 1 0 6 Janów Lubelski krasnostawski 1491 108,1 73 1 0 11 Krasnystaw kraśnicki 1267 110,9 88 2 0 11 Kraśnik lubartowski 1269 87,9 69 2 1 11 Lubartów lubelski 1124 121,8 108 2 1 11 Lublin Lublin (miejski) 94 249 2648 1 nd. nd. łukowski 1498 102,4 68 2 1 10 Łuków opolsko-lubelski 701 56,7 81 2 1 7 Opole Lubelskie parczewski 979 40,4 41 1 0 7 Parczew puławski 1035 117,1 113 3 2 10 Puławy radzyński 1538 94,3 61 3 1 10 Radzyń Podlaski tomaszowski 1595 97,4 61 1 0 12 Tomaszów Lubelski włodawski 1677 52,7 31 1 0 11 Włodawa zamojski 1517 104,9 69 1 1 14 Zamość Zamość (miejski) 29 36,5 1270 1 nd. nd.
Województwo łódzkie Źródło: