Królestwo Nortumbrii powstało na skutek scalenia w jedno dwóch anglosaskich królestw: Bernicji i Deiry, oraz przez wchłonięcie kilku małych państw celtyckich. Najcenniejszym źródłem informacji o Nortumbrii i starciach rywalizujących dynastii na jej tronie jest dzieło Bedy Czcigodnego Historia ecclesiastica gentis Anglorum.
Pierwszym władcą, który zasiadał na tronach obu królestw był Etelfryd z Bernicji, który w 604 roku najechał na Deirę, zabił jej władcę, Etelryka i połączył oba królestwa unią. Jednak jego następcy nie zdołali dokonać trwałego zjednoczenia: zdarzały się okresy całkowitej odrębności, a w późniejszym okresie potężniejsi władcy Bernicji sprowadzili Deirę do roli królestwa zależnego. Szczególną determinację w dążeniu do połączenia wykazywał Oswiu, jednak nigdy nie został zaakceptowany przez mieszkańców Deiry, pamiętających mu zamordowanie ich władcy Oswine.
Za rzeczywisty początek Nortumbrii należałoby uznać okres panowania syna Oswiu, Egfryta, gdyż nigdy później królestwa Bernicji i Deiry nie miały osobnych władców.
Bogata historia Nortumbrii zakończyła się dramatycznie w dniu Wszystkich Świętych 866 roku, kiedy to w wielkiej bitwie w mieście York, podczas kolejnego najazdu wikingów, zginęło dwóch rywalizujących ze sobą w owym czasie władców nortumbryjskich: Ella i Osbert. Po tej bitwie tereny dawnej Deiry przeszły w ręce najeźdźców, a w dawnej Bernicji, zwanej Królestwem Yorku, pozostawiono lokalnych władców, którzy aż do Aldreda, posiadali tytuł królów. Byli jednak formalnie zależni, a w późniejszym okresie "zdegradowani" do tytułu earldormanów z Bamburgh.
Wykazy władców Nortumbrii, w zależności od źródła, zawierają niewielkie różnice. Również podane daty panowania, szczególnie w okresie początkowym, należy traktować jako przybliżone.
Królowie Bernicji Przybliżone daty panowaniaJ.E. Morby, Dynastie świata.WładcaOryginalne pisownia imieniaUwagi500-520EsaEsaWątpliwa historyczność jako króla520-547EoppaEoppaWątpliwa historyczność jako króla547–559IdaIdaPierwszy król Bernicji wg Historia Brittonum, syn Eoppa559–560GlappaGlappasyn Idy (?)560–568AddaAddasyn Idy568–572EthelrykÆthelric, Æðelric, Æþelricsyn Idy572–579TeodorykTheodricsyn Idy579–585FrithuwaldFrithuwald585–592HussaHussa604—616EtelfrydÆthelfrith, Aedilfrid, Æðelfriðjako pierwszy połączył Bernicję i Deirę pod jednymi rządami616–632EdwinEdwine, Eadwine, Eduini, Eadwinez dynastii deirskiej632–633Eanfrithwymazany z kronik za apostazję634–641OswaldOswaldpoczątek jego panowania uważany jest za początek istnienia Nortumbrii, choć potem kilkakrotnie Bernicja i Deira miały osobnych władców
Królowie Deiry +WŁADCY DEIRYPrzybliżone daty panowaniaWładcaOryginalne pisownia imieniaUwagi560–588EllaÆlla, Aella, Ille589–604EtelrykÆthelric, Aetelric604–616Etelfryd Æthelfrith, Aedilfrid, Æðelfriðz bernickiej dynastii; jako pierwszy połączył Bernicję i Deirę pod jednymi rządami616–632EdwinEdwine, Eadwine, Eduini, Eadwine633–634OsricOsric634–641OswaldOswaldpoczątek jego panowania uważany jest za narodziny nowego królestwa - Nortumbrii641–644OswiuOswy, Osuio, Osui, Oswius, Oswienie został zaakceptowany jako władca Deiry przez mieszkańców Deiry, mimo poślubienia córki Edwina, Achy644–651OswinOsuini, Osuinus, Oswinezamordowany na zlecenie Oswiu651-670OswiuOswy, Osuio, Osui, Oswius, Oswiemimo sprawowania faktycznej władzy nad całą Nortumbrią, Oswiu zmuszony był kilkakrotnie nadawać Deirze częściową autonomię i wyznaczać osobnego władcę651–654/655EtelwaldŒthelwald, Oidilualdo, Oidilualdzależny od Oswiu656–664AlfridAlchfrithus, Alchfrido, Ahlfrithzależny od Oswiu670–679ElfwineÆlfwinezależny od Egfryta
Królowie Nortumbrii +WŁADCY NORTUMBRIIPrzybliżone daty panowaniaWładcaOryginalne pisownia imieniaUwagi634-641OswaldOswaldjego panowanie uważane jest za początek istnienia Nortumbrii654–670OswiuOswy, Osuio, Osui, Oswius, Oswiemimo sprawowania faktycznej władzy nad całą Nortumbrią, Oswiu zmuszony był kilkakrotnie nadawać Deirze częściową autonomię i wyznaczać osobnego władcę670–685EgfrytEcfrithus, Ecgfrið, Egfrid, Ecgfrithza jego rządów istnienie Nortumbrii stało się faktem, już nigdy Bernicja i Deira nie miały osobnych władców685–704AldfrithAldfrid, Aldfridus, Aldfrið, Flann Fina mac Ossu704–705EdwulfEadwulfuzurpator705–716OsredOsredi, Osrit, Osræd716–718CenredCoenred, Coenredo, Coinred718–729Osric729-737CeolwulfCeolf, Ceoluulf, Ceolwulf wæs Cuþaing, Ciowulfna krótko usunięty z tronu w 731 roku737–758EadbertEadberht, Eadbyrhtabdykował i wstąpił do klasztoru758–759OswulfOsulf, Osulfus, Osuulf, Osuulfus zamordowany przez własnych dworzan759–765Etelwald MollÆthelwald Moll, Aeðelwaldus, Æðelwald Mollzdetronizowany i zmuszony do wstąpienia do zakonu765–774AlhredAlchred, Alcred, Aluchredobalony i wygnany774–779Etelred IÆthelred, Aeðelredus, Æðelred, Æþelredobalony i wygnany776–788Elfwald IAlfwold, Aluuoldus, Alwold, Ælfwold, Ælfwaldzamordowany przez ealdormana Sicgę789–790Osred IIOsræd, Osreduspostrzyżony i wygnany790–796Etelred IÆthelred, Aeðelredus, Æðelred, Æþelredponownie na tronie796OsbaldOsbalduspanował jedynie przez 27 dni796–806Eardwulf806–808Elfwald II808–840EanredAndredo840–844Etelred IIÆthelred, Aethelred844RedwulfRaedwulfuzurpator844–848Etelred IIÆthelred, Aethelredponownie848-863OsbertOsberht, Osbriht, Osbryht, Osbyrht, Osbyrhtus863-867EllaAlle, Alli, Ælla, Ælle, Aelle867OsbertOsberht, Osbriht, Osbryht, Osbyrht, Osbyrhtusponownie
Osbert i Ella byli ostatnimi anglosaskimi samodzielnymi królami Nortumbrii. Obaj zostali zabici jednego dnia: 21 marca 867 roku, podczas bitwy o York. Później kraj został podzielony: dawna Deira przeszła w ręce zwycięskich Normanów, zaś w Bernicji pozostawili oni marionetkowych lokalnych władców, którzy do 895 roku posiadali tytuł króla Nortumbrii, a później a później króla Yorku i eldormana Yorku (od 927).
Normańscy Królowie Yorku Okres panowania Władca Uwagi867-872 Ecgberht I872-876 Ricsige876-878 Ecgberht II??? -913 Eadulf I913-930 Ealdred I930-963 Osulf963-995 Waltheof995-1016 Uchtred1016-1019 Eadulf II1019-1038 Ealdred II1038-1041 Eadulf III
Przypisy
* Nortumbria