thumb|upright|Bohdan Osadczuk, Krynica-Zdrój, 8 września 2005 thumb|Bohdan Osadczuk z Leopoldem Ungerem, Krynica-Zdrój, 9 września 2005 Bohdan Osadczuk (ps. „Berlińczyk”, „Alexander Korab”, ur. 1 sierpnia 1920 w Kołomyi, zm. 19 października 2011 w Czechówce) – ukraiński historyk, publicysta i dziennikarz, sowietolog, badacz historii Europy Środkowo-Wschodniej. Członek Rady Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego.
Życiorys Syn Iwana i Franciszki Osadczuków. Dzieciństwo i młodość spędził na Kielecczyźnie, we wsiach Boszczynek i Przybenice, dokąd jego ojciec został skierowany jako nauczyciel. Uczęszczał do gimnazjum w Pińczowie, skąd został wydalony w 1938 r. w wyniku konfliktu na tle narodowościowym. Po wybuchu II wojny światowej przebywał wraz z rodziną w Kazimierzy Wielkiej i Busku-Zdroju. maturę zdał na ukraińskich kursach w okupowanym Krakowie w roku 1941.
Od 1941 r. studiował historię krajów Europy Wschodniej i Bałkanów, prawo międzynarodowe i języki wschodnie na Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie, gdzie w 1944 obronił pracę dyplomową na temat prasy na Ukrainie Zakarpackiej. Twierdził, że podczas wojny utrzymywał kontakty zarówno z przedstawicielami „podziemia ukraińskiego – UPA, jak i polskiego – AL”Życiorys z „Rzeczpospolitej”..
W latach 1946–1950 pracował w Polskiej Misji Wojskowej w Berlinie. Publikował następnie w „Die Neue Zeitung”, niemieckojęzycznym dzienniku, założonym przez Amerykanów. W czerwcu 1950 uczestniczył w berlińskim antykomunistycznym Kongresie Wolności Kultury, gdzie poznał Jerzego Giedroycia i Józefa Czapskiego. W wyniku tego spotkania, wespół z Jerzym Prądzyńskim, od czerwca 1952 do stycznia 1953 zaczął wydawać niemieckojęzyczny biuletyn informacyjny: „Stimmen zu Osteuropäischen Fragen” („Głosy na temat kwestii Europy Wschodniej”), finansowany ze środków Instytutu Literackiego w Paryżu. Od tego czasu współpracował z paryską „Kulturą”, pod ps. „Berlińczyk”. Jego korespondencja z Jerzym Giedroyciem ukazała się w tomie: Emigracja ukraińska. Listy 1950-1982 (seria: „Archiwum »Kultury «”; Czytelnik 2005, ).
Doktoryzował się w latach pięćdziesiątych na Wolnym Uniwersytecie Ukraińskim, pisząc pracę o polityce narodowościowej ZSRR od Lenina do Chruszczowa. Był profesorem i prorektorem tego uniwersytetu.
Od lat 50. i 60. był berlińskim dziennikarzem i korespondentem kilku pism: „Basler Nationalzeitung” i „Neue Zürcher Zeitung” (Szwajcaria, komentator spraw dot. Europy Wschodniej i komunizmu) oraz współpracownikiem: „Der Tagesspiegel”, „”, „” i „”. Od 1956 roku do lat siedemdziesiątych występował jako komentator w niemieckim programie telewizyjnym „”.
Od 1966 r. był profesorem historii najnowszej Europy Wschodniej w na Wolnym Uniwersytecie w Berlinie. Tam m.in. napisał swą pracę habilitacyjną, poświęconą planom Józefa Piłsudskiego, dotyczących wojny prewencyjnej przeciwko Hitlerowi.
W latach 80. był wydawcą pisma niezależnych intelektualistów ukraińskich na emigracji pt. „”.
W 1983 r. został wyróżniony Nagrodą Przyjaźni i Współpracy „Kultury”.
Odznaczony m.in. Orderem Orła Białego (3 maja 2001). i Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (30 marca 1994) za wybitne zasługi w działalności na rzecz pojednania polsko-ukraińskiego.. W 2005 r. otrzymał tytuł „Człowieka Pogranicza”, 8 listopada 2007 Nagrodę im. Jerzego Giedroycia przyznawaną przez dziennik „Rzeczpospolita”. 13 listopada 2009 w uznaniu dorobku naukowego oraz działań na rzecz pojednania polsko-ukraińskiego minister Radosław Sikorski nadał mu Odznakę Honorową „Bene Merito”.
W 2007 r. ukazała się księga pamiątkowa pt. Polska. Ukraina. Osadczuk. Księga jubileuszowa ofiarowana profesorowi Bohdanowi Osadczukowi w 85 rocznicę urodzin (pod red. Bogumiły Berdychowskiej i Oli Hnatiuk, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej 2007, ).
Mieszkał w Berlinie. Ze względu na podeszły wiek sprowadził się do rodziny swojej koleżanki Agaty Frajtag do Zakliczyna. Tam zmarł i został pochowany na cmentarzu parafialnym. Msza pogrzebowa odbyła się 25 października 2011 w kościele Wszystkich Świętych w Zakliczynie z uczestnictwem duchowieństwa greckokatolickiego i rzymskokatolickiego.
Twórczość Die Entwicklung der kommunistischen Parteien Ostmittelseuropas (1962) Weisser Adler, Kreuz und Rote Fahne. Chronik der Krisen des kommunistischen Herrschaftssystems in Polen 1956-1982 (1982) Ukraina, Polska, świat. Wybór reportaży i artykułów (wybrał i przedmową opatrzył Andrzej Stanisław Kowalczyk; wstęp Jerzy Giedroyc i Czesław Miłosz; seria: „Meridian”; Pogranicze 2000, ) Wiek ukraińsko-polski: rozmowy z Bohdanem Osadczukiem (rozmowy przeprowadzili: Andrzej Stanisław Kowalczyk i Basil Kerski, współpraca Krzysztof Zastawny; Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej 2001, ; wydanie uzupełnione pt. Polska i Ukraina. Rozmowy z Bohdanem Osadczukiem, Wydawnictwo Kolegium Europy Wschodniej 2008, ) Niepodległa Ukraina (seria: „Meridian”; Wydawnictwo Pogranicze 2006, )
Przypisy
Bibliografia Ukraiński polonofil. Pamięci Bohdana Osadczuka, pod redakcją Iwony Hofman, Lublin: UMCS 2012.
Linki zewnętrzne
Osadczuk laureatem nagrody Giedroycia
Kategoria:Ukraińscy historycy Kategoria:Ukraińscy publicyści Kategoria:Ukraińscy sowietolodzy Kategoria:Ukrainoznawcy Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Bene Merito Kategoria:Laureaci Nagrody Przyjaźni i Współpracy Kategoria:Ludzie związani z paryską „Kulturą” Kategoria:Ludzie urodzeni w Kołomyi Kategoria:Ludzie związani z Chełmem Kategoria:Urodzeni w 1920 Kategoria:Zmarli w 2011