thumb|Józef Tejchma w prezydium I Krajowej Konferencji PZPR, październik 1973 Józef Tejchma (ur. 14 lipca 1927 w Markowej, zm. 13 grudnia 2021 w Warszawie) – polski działacz ruchu młodzieżowego, polityk komunistyczny.

Członek Biura Politycznego KC PZPR (1968–1980), dwukrotnie minister kultury i sztuki (1974–1978, 1980–1982), minister oświaty i wychowania (1979–1980), wiceprezes Rady Ministrów (1972–1979), poseł na Sejm PRL II, III, IV, V, VI i VII kadencji (1958–1980), ambasador PRL w Szwajcarii (1980), Grecji i na Cyprze (1984–1988). Budowniczy Polski Ludowej.

Życiorys Syn Ludwika i Zofii. W latach 1945–1948 działał w Związku Młodzieży Wiejskiej RP „Wici”. W 1951 wstąpił do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Następnie działacz-instruktor Zarządu Głównego Związku Młodzieży Polskiej, pełnomocnik zarządu głównego i przewodniczący organizacji ZMP w Nowej Hucie (w latach 1951–1954). W latach 1954–1955 zastępca kierownika wydziału organizacyjnego zarządu głównego ZMP. W 1957 współzałożyciel Związku Młodzieży Wiejskiej i w okresie 1957–1963 przewodniczący zarządu głównego ZMW. W 1958 ukończył Wyższą Szkołę Nauk Społecznych przy KC PZPR (kierunek historia).

Od 1959 był zastępcą członka, a od 1964 członkiem Komitetu Centralnego PZPR. W latach 1963–1964 kierownik wydziału rolnego KC PZPR, następnie w okresie 1964–1972 sekretarz KC, jednocześnie w latach 1968–1980 członek Biura Politycznego KC PZPR. Był typowany na następcę Władysława Gomułki na stanowisku I sekretarza KCJózef Tejchma w rozmowie z Maciejem Stasińskim i Piotrem Osęką, „aleHistoria”, 27 marca 2017, s. 5.. Od listopada 1968 do grudnia 1970 jako sekretarz Komitetu Centralnego PZPR odpowiadał za oświatęZ. Osiński, Nauczanie historii w szkołach podstawowych w Polsce w latach 1944–1989: uwarunkowania organizacyjne oraz ideologiczno-polityczne, Lublin 2010, s. 90..

Od 29 marca 1972 do 8 lutego 1979 wiceprezes Rady Ministrów w rządzie Piotra Jaroszewicza i kolejnym pod jego przewodnictwem. Od 16 lutego 1974 do 26 stycznia 1978 i od 8 października 1980 do 9 października 1982 minister kultury i sztuki, a od 8 lutego 1979 do 2 kwietnia 1980 był ministrem oświaty i wychowania.

Poseł na Sejm PRL II, III, IV, V, VI i VII kadencji (1958–1980). Przewodniczący Klubu Poselskiego PZPR w latach 1970–1972. W latach 1971–1983 wiceprzewodniczący Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu.

W 1982 wszedł w skład Społecznego Komitetu Budowy Pomnika Wincentego Witosa w Warszawie, który został odsłonięty w 1985J. Sałkowski, T. Iwanowska, Na odsłonięcie pomnika Wincentego Witosa – a Polska winna trwać wiecznie, Warszawa 1985, s. 21.. W październiku 1989 wszedł w skład Centralnej Komisji Zjazdowej PZPR, która przygotowywała dokumenty programowe i organizacyjne na ostatni, XI Zjazd PZPRUchwała w sprawie powołania Centralnej Komisji Zjazdowej, „Trybuna Ludu”, nr 242, 17 października 1989, s. 4..

W 1980 ambasador PRL w Szwajcarii, w latach 1984–1988 ambasador PRL w Grecji i na Cyprze.

Życie prywatne Mieszkał w Warszawie. Był żonaty z Alicją Wiktorią Tejchmą z domu Denkowską (1931–1987), redaktor naczelną miesięcznika „Problemy”. Mieli dwie córkiJ. Tejchma, Pożegnanie z władzą, CB Agencja Wydawnicza, Warszawa 1997..

Zmarł w Warszawie, pochowany 28 grudnia 2021 na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera C 39-8-9).

Publikacje Autor ponad 100 artykułów publicystycznych na temat rolnictwa, wychowania młodzieży, kultury i polityki oraz kilku książek o charakterze wspomnieniowym. Wielkość i dramat Władysława Gomułki, [w:] „Polityka”, nr 48, 26 listopada 1983 Z notatnika aktywisty ZMP, Wydawnictwo Iskry, 1955 Polityka i kultura (wybór artykułów), Wydawnictwo Książka i Wiedza, 1981 Kulisy dymisji: z dzienników ministra kultury 1974–1977, Oficyna Cracovia, 1991 Pożegnanie z władzą, CB Agencja Wydawnicza, Warszawa 1997 Odszedł Gomułka, przyszedł Gierek. Notatki z lat 1971–1973, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2006 Pożegnania, Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa 2011 Dialog z przeszłością otwartą na przyszłość, Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa 2014 Stary świadek nowej historii Polski, Wydawca Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego oraz Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa 2015 Bunt przeciw starości, Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa 2017

Ordery i odznaczenia (lista niepełna) Order Budowniczych Polski Ludowej (1977)S. Oberleitner, Polskie ordery, odznaczenia i niektóre wyróżnienia zaszczytne 1705–1990: vademecum dla kolekcjonerów. Polska Rzeczpospolita Ludowa, 1944–1990, Wydawnictwo Kanion, 1992, s. 26 Order Sztandaru Pracy I klasy (1969) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi (1955). Srebrny Krzyż Zasługi (1954). Medal 30-lecia Polski Ludowej (1974)Medale 30-lecia dla czołowych działaczy partyjnych i państwowych, „Trybuna Robotnicza”, nr 170, 19 lipca 1974, s. 1. Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955). Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1973)Medale „Za Zasługi dla Obronności Kraju” dla członków rządu, „Trybuna Robotnicza”, nr 241, 11 października 1973, s. 2. Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966)Nadzwyczajna sesja Sejmu, „Trybuna Robotnicza”, nr 172, 22 lipca 1966, s. 1. Złote Odznaczenie im. Janka Krasickiego (1958)377 działaczy młodzieżowych otrzymało odznaczenie im. J. Krasickiego, „Trybuna Ludu”, nr 208, 27 lipca 1958, s. 4. Odznaczenie im. Ignacego Solarza (1988)III Krajowy Zjazd ZMW w Warszawie, „Życie Warszawy”, nr 94, 23 kwietnia 1988, s. 2. Odznaka honorowa „Zasłużony dla Warmii i Mazur” (1960)Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, nr 9, 20 września 1960, s. 2. Odznaka „Zasłużony dla województwa rzeszowskiego” (1972)Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie, nr 7, 29 kwietnia 1972, s. 73. Odznaka honorowa „Za Zasługi w Rozwoju Województwa Poznańskiego” (1963)Tow. M. Spychalski na zjeździe wielkopolskiej organizacji ZMW, „Trybuna Ludu”, nr 311, 11 listopada 1963, s. 3. Złota honorowa odznaka Związku Młodzieży Wiejskiej (1966)Złote Honorowe Odznaki ZMW dla zasłużonych działaczy, „Trybuna Ludu”, nr 8, 8 stycznia 1966, s. 3. Honorowa odznaka Zrzeszenia Studentów Polskich (1962)Międzynarodowy Tydzień Studenta, „Trybuna Ludu”, nr 319, 17 listopada 1962, s. 1. Odznaka 20-lecia Zrzeszenia Studentów Polskich (1970)Wręczenie odznak 20-lecia ZSP, „Trybuna Ludu”, nr 117, 28 kwietnia 1970, s. 4. Medal 25-lecia UMCS „Nauka w służbie ludu” (1969)25-lecie UMCS, „Trybuna Ludu”, nr 295, 24 października 1969, s. 4. Honorowa odznaka Wyższej Szkoły Rolniczej w Olsztynie (1969)Spotkania z kandydatami na posłów i radnych, „Życie Warszawy”, nr 108, 7 maja 1969, s. 1. Odznaka „Budowniczy Nowej Huty” (1959)Dziennik Urzędowy Rady Narodowej w m. Krakowie, nr 13, 5 września 1959, s. 7. Krzyż Wielki Orderu Infanta Henryka (Portugalia) Medal jubileuszowy „Trzydziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (ZSRR, 1975)Medale radzieckie dla polskich przywódców, „Dziennik Bałtycki”, nr 106, 9–11 maja 1975, s. 1. Medal jubileuszowy „W upamiętnieniu 100-lecia urodzin Władimira Iljicza Lenina” (ZSRR, 1969)E. Basiński, Polska-ZSRR. Kronika faktów i wydarzeń 1944–1971, Wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1973, s. 392. Medal 90-lecia urodzin Georgi Dymitrowa (Bułgaria, 1972)Medale Georgi Dymitrowa dla członków kierownictwa PZPR, „Trybuna Robotnicza”, nr 266, 8 listopada 1972, s. 1. Medal 50-lecia Komunistycznej Partii Czechosłowacji (Czechosłowacja, 1971)Medale 50-lecia KPCz dla kierowniczych działaczy PZPR, „Trybuna Robotnicza”, nr 174, 24–25 lipca 1971, s. 2. Medal 30-lecia wyzwolenia Czechosłowacji przez Armię Radziecką (Czechosłowacja, 1975)Medale z okazji 30-lecia wyzwolenia Czechosłowacji, „Trybuna Ludu”, nr 127, 3 czerwca 1975, s. 4.

Nagrody Kowadło Kuźnicy (2013) Nagroda 100-lecia ZAiKS-u (2019)

Przypisy

Bibliografia Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989.

Kategoria:Absolwenci Wyższej Szkoły Nauk Społecznych przy KC PZPR Kategoria:Ambasadorowie Polski na Cyprze Kategoria:Ambasadorowie Polski w Grecji Kategoria:Ambasadorowie Polski w Szwajcarii Kategoria:Ambasadorowie PRL Kategoria:Członkowie Biura Politycznego KC PZPR Kategoria:Członkowie Prezydium Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu Kategoria:Członkowie struktur partyjnych odpowiedzialnych za naukę w Polsce Ludowej Kategoria:Członkowie struktur partyjnych odpowiedzialnych za oświatę w Polsce Ludowej Kategoria:Członkowie Związku Młodzieży Wiejskiej RP Wici Kategoria:Instruktorzy ZMP Kategoria:Kierownicy wydziałów Komitetu Centralnego PZPR Kategoria:Ludzie urodzeni w Markowej Kategoria:Ministrowie edukacji PRL Kategoria:Ministrowie kultury PRL Kategoria:Nagrodzeni Kowadłem Kuźnicy Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 100-lecia urodzin Lenina Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaczeniem im. Janka Krasickiego Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni odznaką „Budowniczy Nowej Huty” Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi w Rozwoju Województwa Poznańskiego” Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony dla Warmii i Mazur” Kategoria:Odznaczeni Orderem Budowniczych Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy odznaczeni bułgarskimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Polacy odznaczeni czechosłowackimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Infanta Henryka (Portugalia) Kategoria:Polacy odznaczeni sowieckimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Polscy autorzy pamiętników i dzienników Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Posłowie z okręgu Olsztyn (PRL) Kategoria:Posłowie z okręgu Płock (PRL) Kategoria:Posłowie z okręgu Rzeszów (PRL) Kategoria:Prezesi Związku Młodzieży Wiejskiej Kategoria:Sekretarze Komitetu Centralnego PZPR Kategoria:Urodzeni w 1927 Kategoria:Wicepremierzy PRL Kategoria:Zastępcy członków Komitetu Centralnego PZPR Kategoria:Zmarli w 2021