thumb|300px|Do powstania kognitywistyki przyczyniły się m.in. takie dyscypliny jak językoznawstwo, neurobiologia, sztuczna inteligencja, filozofia, antropologia i psychologia Kognitywistyka – dziedzina nauki zajmująca się obserwacją i analizą działania zmysłów, mózgu i umysłu, w szczególności ich modelowaniem. Na jej określenie używane są też pojęcia: nauki kognitywne (ang. Cognitive Sciences) bądź nauki o poznaniu.
Kognitywistyka jest nauką interdyscyplinarną, znajduje się na pograniczu wielu dziedzin: psychologii poznawczej, neurobiologii, filozofii umysłu, sztucznej inteligencji, lingwistyki oraz logiki i fizyki.
Główne obszary badawcze w obrębie tej dziedziny to reprezentacja wiedzy, język, uczenie się, myślenie, percepcja, świadomość, podejmowanie decyzji oraz inteligencja (tzw. inteligencja kognitywna).
Historia Konferencja MIT – 11 września 1956 roku (m.in. Claude E. Shannon, Allen Newell, Herbert A. Simon, Noam Chomsky, George Miller): „dzień, w którym kognitywistyka wyskoczyła z łona cybernetyki i stała się szanowanym, interdyscyplinarnym przedsięwzięciem realizowanym na swój własny rachunek” (George Miller, 1979).
Kognitywistyka jako samodzielna dziedzina nauki wyodrębniła się w 1975 roku w Stanach Zjednoczonych. W 1976 roku zaczęto wydawać kwartalnik „Cognitive Science”. Program badaczy kognitywistyki został przedstawiony w tym samym roku przez Allena Newella oraz Herberta Simona w artykule Informatyka jako badania empiryczne.
Pierwsza rewolucja wiedzy o poznaniu i powstanie psychologii empirycznej Thomas Hobbes – umysł jako kalkulator David Hume – próba stworzenia mechaniki umysłu (na wzór Newtonowskiej mechaniki klasycznej) powstanie psychofizyki (Wilhelm Wundt, Ernst Heinrich Weber, Gustav Fechner, Hermann von Helmholtz) behawioryzm (John Watson)
Druga rewolucja wiedzy o poznaniu i powstanie kognitywistyki powstanie dyscyplin obliczeniowych (lata 40. i 50. XX w.) powstanie i rozwój psychologii poznawczej (1956) dalszy rozwój neurobiologii i narodziny neuronauki rewolucja poznawcza w językoznawstwie (Noam Chomsky)
Cele Celami kognitywistyki są: wyjaśnienie procesów myślowych i modelowanie inteligencji, ich symulacja komputerowa, rozwój różnych mniej i bardziej „inteligentnych” urządzeń.
Działy kognitywistyki Kognitywistyka symboliczna Kognitywistyka symboliczna nie jest dobrze zdefiniowana w naukowej literaturze światowej i koncentruje się na symbolicznym modelowaniu uświadamianych abstrakcyjnych funkcji myślowych uznawanych za takie same u wszystkich ludzi i dotyczy: samoświadomości (metakognitywistyka, ang. metacognition), kognitywnego podejmowania decyzji (cognitive decision-making) i inteligencji socjo-kognitywistycznej/kognitywnej jako uniwersalnych własności jednostki, grupy, organizacji ludzkich i robotów.
Tego typu działalność naukowa prowadzi do rozwoju nowego podejścia integrującego paradygmaty teorii systemów, inżynierii, nauk społecznych i kognitywistyki, tzw. inżynierii socjokognitywistycznej (lub socio-kognitywistycznej) rozwijanej przez Adama Marię Gadomskiego w ramach meta-teorii TOGATOGA Meta-theory (Top-down Object-based Goal-oriented Approach) od 1997..
Od strony zastosowanych technologii kognitywistyka symboliczna koncentruje się na rozbudowie tzw. baz wiedzy (KB – knowledge base) i budowie skomplikowanych Systemów Bazujących na Wiedzy (Knowledge Base System), które to realizują różne funkcje uważane za charakterystyczne dla systemów inteligentnych.
Jednym z ważnych, a nierozwiązanych jeszcze wystarczająco problemów kognitywistyki jest definicja świadomości, czyli zdolności syntezy i myślenia o własnym myśleniu.
Kognitywistyka subsymboliczna Kognitywistyka subsymboliczna bazuje głównie na wyjaśnianiu procesów myślowych w mózgu ludzkim opartych na własnościach sieci neuronowych. Coraz popularniejszym paradygmatem kognitywistyki subsymbolicznej staje się nauka, w której łączy się wzorce i modele pochodzące z tradycyjnych nauk o poznawaniu, psychologii, neurobiologii i wielu innych subdyscyplin nauk przyrodniczych.
Jednym z najbardziej znanych specjalistów w tej dziedzinie w Polsce jest Włodzisław Duch.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Polskie Towarzystwo Kognitywistyczne – kognitywistyka w Polsce Rocznik Kognitywistyczny – czasopismo poświęcone kognitywistyce Wstęp do kognitywistyki, wykład prof. Włodzisława Ducha z UMK Wstęp do kognitywistyki, wykłady dr hab. Marcina Miłkowskiego w serwisie YouTube
Kategoria:Nauki interdyscyplinarne