Premier Rządu Izraela (hebr. ראש ממשלת ישראל, Rosz ha-Memszala) – najsilniejsze ogniwo władzy wykonawczej w Izraelu. Premier niemal zawsze jest liderem partii lub koalicji, która zwyciężyła wybory do Knesetu.

Od 2022 roku premierem Izraela jest Binjamin Netanjahu.

Wybory thumb|left|180px|Schemat systemu politycznego Izraela Prezydent desygnuje na premiera lidera partii lub koalicji wyborczej, która wygrała wybory. Musi mieć ona przynajmniej 61 głosów poparcia w 120-osobowym Knesecie.

Od chwili mianowania premier ma 28 dni na ustalenie składu i programu gabinetu. Premier oraz połowa ministrów muszą być członkami parlamentu – rząd (z premierem) nie może liczyć mniej niż 8 ani więcej niż 18 osób. Kiedy Kneset zaaprobuje rząd, może on przystąpić do pracy.

Bezpośredni wybór premiera (1992-2001) W 1992 roku w Izraelu wprowadzono bardzo oryginalny system wyłaniania osoby premiera. Od uchwalenia w tymże roku Ustawy Zasadniczej O Rządzie, każdy wyborca oddawał dwa głosy. Jeden na partię polityczną, a drugą na osobę premiera. W tym systemie odbyły się trzy wybory premiera: 1996, 1999 i w 2001 roku. W tym ostatnim przypadku wybory szefa rządu odbywały się niezależnie od wyborów do parlamentu (z tego powodu, w latach 2001–2003 Ariel Szaron (wówczas Likud) był premierem, pomimo że Partia Pracy posiadała większość w Knesecie). Po wyborze premier elekt miał 45 dni na uformowanie rządu, przedstawienie Knesetowi składu i programu działania.

Stwierdzono jednak, iż taki system nie sprawdził się, ponieważ wygrywająca partia mogła nie tworzyć rządu. W 2001 roku wprowadzono więc nową Ustawę Zasadniczą, przywracającą stare uregulowania. Dzięki temu, od wyborów w 2003 roku, premierem jest lider najsilniejszej partii w Knesecie.

Pełnomocnictwa i rola premiera Rząd prowadzi politykę wewnętrzną i zewnętrzną państwa, posiada w tym celu wszystkie kompetencje, które nie są zastrzeżone aktami prawnymi dla innych organów i instytucji państwa (tzw. domniemanie kompetencji). Szczególnie ważne są decyzje rządu dotyczące spraw bezpieczeństwa i użycia sił zbrojnych (Siły Obronne Izraela). Z ramienia rządu za siły zbrojne odpowiedzialny jest minister obrony. Rząd powołuje szefa Sztabu Generalnego na wniosek tegoż ministra.

Zazwyczaj posiedzenia rządu odbywają się w niedziele, ale w razie konieczności mogą mieć miejsce w każdym innym dniu tygodnia.

Pomimo że Ustawa Zasadnicza stanowi, iż umowy międzynarodowe zawarte przez rząd zatwierdza Kneset i podpisuje prezydent, to jednak w praktyce robi to samodzielnie rząd. Posiada on także dość szerokie uprawnienia prawodawcze, na podstawie ustaw wydaje rozporządzenia, a w stanie zagrożenia państwa wydaje rozporządzenia nadzwyczajne.

Przyspieszone wybory parlamentarne odbywają się, gdy: Kneset rozwiąże się własną uchwałą premier uzna, że członkowie rządu są wobec niego w opozycji – wówczas za zgodą prezydenta rozwiązuje parlament Kneset odrzuci propozycje kandydatów do rządu Kneset nie uchwali budżetu w ciągu 3 miesięcy poprzedzających początek następnego roku podatkowego Kneset większością 2/3 ogólnej liczby deputowanych usunie premiera z funkcji.

Premier może odwołać ministra, a minister ma prawo złożenia rezygnacji. Większością 7/12 ogólnego składu deputowanych Kneset może odwołać poszczególnych ministrów. Premier ma dużą swobodę w kwestiach określania struktury rządu i powierzania zadań poszczególnym ministrom. Należy jednak pamiętać, iż rządy zawsze są koalicjami i zdanie kierownictw innych partii musi być przez premiera brane pod uwagę.

W przypadku, gdy premier nie może pełnić swojej funkcji (dymisja, stan oskarżenia), wówczas wyznacza na swoje miejsce jednego z ministrów-posłów, który ma wszystkie uprawnienia premiera z wyjątkiem prawa rozwiązania parlamentu. Nagły wylew, który dotknął premiera Ariela Szarona w styczniu 2006 ukazał konieczność uregulowania sytuacji, kiedy chory premier nie jest w stanie wyznaczyć swego następcy. Ustalono, iż w takim przypadku obowiązki szefa rządu przejmuje wicepremier (na początku 2006 roku – Ehud Olmert). Jeżeli premier zostanie uznany za trwale niezdolnego do pełnienia swoich funkcji, wicepremier wykonuje jego obowiązki przez 100 dni. Po upłynięciu tego czasu, prezydent nominuje nowego premiera. Jeżeli jednak premier umrze, rząd wybiera nowego szefa rządu.

Doradca Prawny Rządu Doradca Prawny Rządu jest organem opiniodawczo-doradczym rządu w kwestiach prawnych, jest prokuratorem generalnym i podlega mu prokuratura. Choć powoływany przez rząd, nie jest jego członkiem, ale uczestniczy w jego obradach. Doradca nie składa dymisji wraz z gabinetem.

Doradca Prawny Rządu wydaje opinie prawne na temat działalności rządu, które jednak nie mają charakteru formalnie wiążącego. Innym zadaniem Doradcy jest wyrażanie zgody na wszczęcie postępowania karnego wobec premiera i sędziów, a po jego zakończeniu wnosi akt oskarżenia przeciwko nim.

Lista premierów Izraela Premierzy Izraela w porządku chronologicznym Premier #Imię i Nazwisko PortretKadencja Partia polityczna Rządy1 Dawid Ben Gurionדָּוִד בֶּן-גּוּרִיּוֹן 75px 14 maja 1948 26 stycznia 1954 Mapai tymczasowy (1948–1949)pierwszy (1949–1950)drugi (1950–1951)trzeci (1951–1952)czwarty (1952–1954)2 Mosze Szaretמשֶׁה שָרֵת 75px 26 stycznia 1954 3 listopada 1955 piąty (1954–1955)szósty (1955) Dawid Ben Gurionדָּוִד בֶּן-גּוּרִיּוֹן 75px 3 listopada 1955 26 czerwca 1963 siódmy (1955–1958)ósmy (1958–1959)dziewiąty (1959–1961)dziesiąty (1961–1963)3 Lewi Eszkolלֵוִי אֶשְׁכּוֹל 75px 26 czerwca 1963 26 lutego 1969 jedenasty (1963–1964)dwunasty (1964–1966)trzynasty (1966–1969) – Jigal Allonיִגְאָל אַלּוֹן 75px 26 lutego 1969 17 marca 1969 Koalicja Pracy trzynasty (1969)4 Golda Meirגּוֹלְדָּה מֵאִיר 75px 17 marca 1969 3 czerwca 1974czternasty (1969)piętnasty (1969–1974)szesnasty (1974)5 Icchak Rabinיִצְחָק רַבִּין 75px 3 czerwca 1974 20 czerwca 1977siedemnasty (1974–1977)6 Menachem Beginמְנַחֵם בֵּגִין 75px 20 czerwca 1977 10 października 1983 Likudosiemnasty (1977–1981)dziewiętnasty (1981–1983)7Icchak Szamirיִצְחָק שָׁמִיר 75px 10 października 1983 13 września 1984dwudziesty (1983–1984)8Szimon Peresשִׁמְעוֹן פֶּרֶס 75px 13 września 1984 20 października 1986 Koalicja Pracydwudziesty pierwszy (1984–1986) Icchak Szamirיִצְחָק שָׁמִיר 75px 20 października 1986 13 lipca 1992 Likuddwudziesty drugi (1986–1988)dwudziesty trzeci (1988–1990)dwudziesty czwarty (1990–1992) Icchak Rabinיִצְחָק רַבִּין 75px 13 lipca 1992 4 listopada 1995 Partia Pracydwudziesty piąty (1992–1995) Szimon Peresשִׁמְעוֹן פֶּרֶס 75px 4 listopada 1995 18 czerwca 1996dwudziesty szósty (1995–1996)9 Binjamin Netanjahuבִּנְיָמִין נְתַנְיָהוּ 75px 18 czerwca 1996 6 lipca 1999 Likuddwudziesty siódmy (1996–1999)10 Ehud Barakאֵהוּד בָּרָק 75px 6 lipca 1999 7 marca 2001Partia Pracydwudziesty ósmy (1999–2001)11Ariel Szaronאֲרִיאֵל שָׁרוֹן75px 7 marca 2001 21 listopada 2005 Likuddwudziesty dziewiąty (2001–2003)trzydziesty (2003–2005) 21 listopada 2005 14 kwietnia 2006 Kadimatrzydziesty (2005–2006)12 Ehud Olmertאֵהוּד אוֹלְמֶרט 75px 14 kwietnia 2006 31 marca 2009trzydziesty pierwszy (2006–2009) Binjamin Netanjahuבִּנְיָמִין נְתַנְיָהוּ 75px 31 marca 2009 13 czerwca 2021 Likudtrzydziesty drugi (2009–2013)trzydziesty trzeci (2013–2015)trzydziesty czwarty (2015–2020)trzydziesty piąty (2020–2021)Naftali Bennett נַפְתָּלִי בֶּנֶט75px13 czerwca 20211 lipca 2022Jaminatrzydziesty szósty (2021–2022)Ja’ir Lapid יָאִיר לַפִּיד(1963–)bezramki|106x106px1 lipca 202229 grudnia 2022Jest Przyszłośćtrzydziesty szósty (2021–2022)(9) Binjamin Netanjahuבִּנְיָמִין נְתַנְיָהוּ 75px 29 grudnia 2022 nadal Likudtrzydziesty siódmy (od 2022)

Zobacz też Ustrój polityczny Izraela Centralne Biuro Statystyki Izraela Wicepremierzy Izraela

Bibliografia Colin Shindler, Historia współczesnego Izraela, tłum. Marcin Mścichowski, Książka i Wiedza 2011 Rulers.org

Linki zewnętrzne pmo.gov.il

Izrael