thumb thumb Gąsówka dwubarwna (Collybia personata (Fr.) Z.M. He & Zhu L. Yang) – gatunek grzybów z rodziny Clitocybaceae.

Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Collybia, Clitocybaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1818 r. Elias Fries, nadając mu nazwę Agaricus personatus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu w 2023 r. Z.M. He & Zhu L. Yang, przenosząc go do rodzaju Collybia. Ma 23 synonimy.

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983 r. Jest już niespójna z nazwą naukową. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako gąska zdradliwa (bedłka zdradliwa).

Morfologia Kapelusz Średnica do 15 cm, w młodym owocniku półkulisty, później wypukły, w końcu płaski. Jest grubomięsisty, gładki, nagi i połyskujący. Kolor bladokremowy, płowy, niekiedy z brązowym odcieniem. Blaszki Za młodu białawe, potem bladokremowe, w dojrzałym owocniku bladoochrowe, gęste, cienkie, zatokowate, wycięte z ząbkiem. Trzon Wysokość 3–8 cm, grubość 1,5–3,5 cm. Jest cylindryczny, u dołu zgrubiały, pełny, w podłużnie fioletowe włókna na beżowym tle (wygląda jakby był cały fioletowy). Miąższ Grubomięsisty, twardy, białawy lub bladokremowy, pod powierzchnią trzonu niekiedy lekko fioletowy, nie zmienia zabarwienia po przekrojeniu. Smak nieznaczny, przyjemny, zapach niewyraźny. Wysyp zarodników Szaroróżowy. Zarodniki o średnicy 7–8 × 4–5 µm, elipsoidalne, lekko brodawkowate, bezbarwne. Gatunki podobne gąsówka fioletowawa (Collybia nuda). Ma fioletowy nie tylko trzon, ale również blaszki i kapelusz, gąsówka brudnofioletowa (Collybia sordida), która jest podobna kształtem i barwą, ale dużo mniejsza (kapelusz ma średnicę do 6 cm), lejkówka szarawa (Clitocybe nebularis). Ma trzon szarawy, blaszki jasnokremowe i jest białawo omszona.

Występowanie W Europie gatunek dość pospolity. W Polsce również jest dość częsty.

Często występuje w towarzystwie pieczarki łąkowej. Rośnie od października do grudnia na łąkach i pastwiskach. W latach, gdy późna jesień jest wilgotna, często masowo, rośnie w szeregach i kręgach (tzw. czarcie kręgi), zawsze poza lasem.

Znaczenie Dobry grzyb jadalny. Nadaje się zwłaszcza do marynowania w occie. Zbierać go mogą jednakże tylko doświadczeni grzybiarze, łatwo bowiem pomylić go z podobnie ubarwionymi, ale trującymi gatunkami zasłonaków.

Przypisy

Kategoria:Clitocybaceae Kategoria:Grzyby jadalne Kategoria:Mykobiota Polski