Karl Malden, właśc. Mladen George Sekulovich, serb. Младен Ђорђе Секуловић (ur. 22 marca 1912 w Chicago, zm. 1 lipca 2009 w Los Angeles) – amerykański aktor filmowy pochodzenia serbsko-czeskiego. Laureat Oscara za drugoplanową rolę w filmie Tramwaj zwany pożądaniem (1951; reż. Elia Kazan).

Młodość Ojciec aktora, Petar Sekulović (1886-1975) był Serbem urodzonym w Bileci; na początku XX wieku wyemigrował do Chicago. Tam ożenił się z Minnie Seberą (1892-1995), robotnicą z fabryki tekstylnej, z pochodzenia Czeszką. Karl, najstarszy z trójki braci, urodził się w Chicago, choć dzieciństwo i młodość spędził w hutniczym miasteczku Gary w stanie Indiana. Po ukończeniu Emerson High School w Gary pracował z ojcem w tamtejszej fabryce stali. Jednak po kilku latach porzucił pracę, by poświęcić się aktorstwu. Ukończył Goodman School of Drama na Uniwersytecie DePaul.

Kariera aktorska Do filmu trafił w 1940 mając już za sobą doświadczenia jako aktor teatralny. Jego kariera rozwinęła się w latach 50., kiedy to zagrał swoje najważniejsze role w filmach Elii Kazana. W 1952 otrzymał swojego jedynego w karierze Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego za rolę w filmie Tramwaj zwany pożądaniem (1951). W 1955 otrzymał nominację w tej samej kategorii za rolę w kolejnym filmie Kazana Na nabrzeżach (1954). W filmie Baby Doll z 1956 Kazan powierzył Maldenowi główną rolę, która przyniosła mu tym razem nominację do Złotego Globu. Później Malden i Kazan na filmowym planie już się nie spotkali. W tym okresie zagrał również w uznanym dramacie kryminalnym Alfreda Hitchcocka pt. Wyznaję (1953). Znany jako „mężczyzna z wielkim nosem” grywał zwykle bohaterów drugoplanowych o despotycznych skłonnościach, brutalnych, ale w gruncie rzeczy uczciwych. Kolejnymi znaczącymi filmami w jego karierze były m.in. westerny: Drzewo powieszonych (1959), Dwa oblicza zemsty (1961), Jak zdobywano Dziki Zachód (1962), Jesień Czejenów (1964), Nevada Smith (1966), Zawadiaki (1971); a także obsypany nagrodami dramat Johna Frankenheimera Ptasznik z Alcatraz (1962) oraz głośny film biograficzny Patton (1970), w którym wcielił się w postać gen. Omara Bradleya. Dużą popularność przyniosła mu rola detektywa Mike’a Stone’a w serialu kryminalnym Ulice San Francisco (1972-77). Otrzymał za nią nominację do Złotego Globu (w 1976) oraz 4 nominacje do nagrody Emmy (w latach 1974–1977). Po raz ostatni pojawił się na ekranie w 2000 roku w jednym z odcinków serialu Prezydencki poker.

W latach 1989–1992 był przewodniczącym Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej.

Życie prywatne Żoną Karla Maldena była od 18 grudnia 1938 Mona Greenberg (1917-2019). Mieli dwie córki: Mila i Carla (ur. 1953). Małżeństwo Maldena przeszło do legendy, było jednym z najdłuższych i najbardziej udanych w historii Hollywood. 18 grudnia 2008 Karl Malden i Mona Greenberg obchodzili 70. rocznicę ślubu. Aktor zmarł pół roku później. Ich związek trwał 70 lat i 195 dni.

Malden zmarł z przyczyn naturalnych w wieku 97 lat w swoim domu w dzielnicy Brentwood w Los Angeles. Mona przeżyła go o 10 lat, zmarła 13 lipca 2019 w wieku 102 lat. Oboje są pochowani na Westwood Village Memorial Park Cemetery w Los Angeles.

Aktor posiada swoją gwiazdę w Hollywoodzkiej Alej Sławy przy 6231 Hollywood Boulevard.

W 1997 opublikował swoją autobiografię pt. When Do I Start?, którą napisał wspólnie z córką Carlą.

Filmografia thumb|250px|Kadr z filmu Wyznaję (1953) thumb|250px|Z Evą Marie Saint w scenie z filmu Na nabrzeżach (1954) They Knew What They Wanted (1940) jako Red (filmowy debiut) Bumerang (1947) jako detektyw porucznik White Pocałunek śmierci (1947) jako sierżant Cullen Jim Ringo Rewolwerowiec (1950) jako Mac Na krawędzi prawa (1950) jako detektyw porucznik Thomas Przeklęte wzgórza (1950) jako Doc Tramwaj zwany pożądaniem (1951) jako Harold „Mitch” Mitchell Ruby Gentry (1952) jako Jim Gentry Kurier dyplomatyczny (1952) jako sierżant Ernie Guelvada Wyznaję (1953) jako inspektor Larrue Na nabrzeżach (1954) jako o. Barry Baby Doll (1956) jako Archie Lee Meighan Bombowce B-52 (1957) jako sierżant Chuck V. Brennan Drzewo powieszonych (1959) jako Frenchy Plante Pollyanna (1960) jako pastor Paul Ford Dwa oblicza zemsty (1961) jako szeryf Dad Longworth Wszystkie mu ulegają (1962) jako Ralph Willart Cyganka (1962) jako Herbie Sommers Ptasznik z Alcatraz (1962) jako Harvey Shoemaker Jak zdobywano Dziki Zachód (1962) jako Zebulon Prescott Jesień Czejenów (1964) jako kpt. Oscar Wessels Kto leży w moim grobie? (1964) jako sierżant Jim Hobbson Cincinnati Kid (1965) jako Shooter Nevada Smith (1966) jako Tom Fitch Hotel (1967) jako Keycase Milne Mózg za miliard dolarów (1967) jako Leo Newbigen Gorące miliony (1968) jako Carlton J. Klemper Patton (1970) jako gen. Omar Bradley Zawadiaki (1971) jako Walter Buckman Kot o dziewięciu ogonach (1971) jako Franco Arno Ulice San Francisco (1972-77; serial TV) jako Mike Stone Po tragedii Posejdona (1979) jako Wilbur Hubbard Meteor (1979) jako Harry Sherwood Żądło II (1983) jako Gus Macalinski Alicja w Krainie Czarów (1985) jako Mors Wariatka (1987) jako Arthur Kirk Powrót na ulice San Francisco (1992) jako Mike Stone Prezydencki poker (1999-2006; serial TV) jako wielebny Thomas Cavanaugh (gościnnie w odc. 14. z 2000 roku)

Nagrody Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor drugoplanowy: 1952 Tramwaj zwany pożądaniem Nagroda Emmy Najlepszy aktor drugoplanowy w miniserialu lub filmie telewizyjnym: 1985 Fatal Vision Nagroda Gildii Aktorów Ekranowych 2004 Nagroda za Osiągnięcia Życia

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Amerykanie pochodzenia czeskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia serbskiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańskie osobowości telewizyjne Kategoria:Uczestnicy II wojny światowej Kategoria:Laureaci Nagrody Gildii Aktorów Ekranowych za całokształt twórczości Kategoria:Laureaci Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego Kategoria:Ludzie urodzeni w Chicago Kategoria:Przewodniczący Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej Kategoria:Urodzeni w 1912 Kategoria:Zmarli w 2009