Mieczysław Aleksander Tomaszewski (ur. 17 listopada 1921 w Poznaniu zm. 14 stycznia 2019 w Krakowie) – polski muzykolog, teoretyk, estetyk muzyki, współorganizator życia muzycznego w Bydgoszczy po II wojnie światowej (1946–1952), profesor i doktor honoris causa Akademii Muzycznej w Krakowie. Honorowy Obywatel Krakowa. Kawaler Orderu Orła Białego.

Znawca muzyki romantycznej, autor prac poświęconych Fryderykowi Chopinowi, pieśni romantycznej i dwudziestowiecznym kompozytorom polskim, głównie Krzysztofowi Pendereckiemu.

Życiorys Urodził się 17 listopada 1921 r. w Poznaniu w rodzinie Jana Tomaszewskiego (1876–1963) i Łucji z Czarneckich (1892–1971). W wieku 11 lat zaczął uczyć się muzyki w Konserwatorium Muzycznym w Poznaniu, potem w Prywatnej Szkole Muzycznej im. M. Karłowicza u prof. Janiny Illasiewicz-Stojałowskiej, uczennicy I. FriedmanaPóźniejszej nauczycielki Adama Harasiewicza i Wojciecha Kilara.. Uczęszczał do Gimnazjum i Liceum im. I.J. Paderewskiego w Poznaniu.

Po wybuchu II wojny światowej zgłosił się ochotniczo do Wojska Polskiego. Otrzymał przydział do jednostki w Brześciu nad Bugiem. Po kampanii wrześniowej został internowany i wywieziony do obozu, skąd udało mu się zbiec. W latach 1939–1944 był pracownikiem leśnym i rolnym w okolicach Wrześni. Organizował tajne wieczory muzyczno-literackie. Po wyzwoleniu, od kwietnia do grudnia 1945 r., pracował jako referent muzyczny w starostwie powiatowym we Wrześni. Był inspiratorem i organizatorem tamtejszego życia muzycznego.

Okres bydgoski Od stycznia 1946 r. za sprawą Mariana Turwida znalazł się w Bydgoszczy, gdzie podjął pracę jako referent muzyczny i teatralny w Pomorskim Urzędzie Wojewódzkim. Sprawy, które mu powierzono, początkowo nie dotyczyły życia muzycznego (te znajdowały się w gestii Jerzego Jasieńskiego, potem Konrada Pałubickiego), lecz teatru. W latach 1946–1948 studiował filologię polską na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu.

W krótkim czasie został sekretarzem Adama Grzymały-Siedleckiego. Prowadził cykl wykładów w Studium Dramatycznym, które w latach powojennych było szkołą teatralną, działającą w powiązaniu z Teatrem Ziemi Pomorskiej. W 1946 r. został sekretarzem powstałego w 1945 r. Klubu Literacko-Artystycznego przy Związku Literatów Polskich w Bydgoszczy. Klub ten miał zadania upowszechnieniowe, m.in. organizację tzw. „Śród Literackich”. Udzielał się również w redakcji miesięcznika kulturalno-artystycznego „Arkona”. Jego kontaktom ze środowiskiem plastyków pomorskich sprzyjały wykłady poświęcone muzyce prowadzone w latach 1946–1949 w Liceum Technik Plastycznych utworzonym przez Mariana Turwida. Po zamknięciu „Arkony” w 1948 r. powierzono mu organizację Roku Chopinowskiego na Pomorzu i Kujawach (1949). Odbyło się wówczas 250 koncertów symfonicznych i kameralnych na terenie województwa pomorskiego, z udziałem takich artystów jak: Stanisław Szpinalski, Henryk Sztompka, Zbigniew Drzewiecki, Bolesław Woytowicz, Halina Czerny-Stefańska, Władysław Kędra. Koncertom towarzyszyły odczyty i prelekcje wygłaszane m.in. przez Jarosława Iwaszkiewicza, Karola Józefa StromengeraKarol Józef Stromenger (1885–1975). ipsb.nina.gov.pl [distęp 2019-03-09]., Zygmunta Mycielskiego i jego samego.

W 1949 r., po rozdzieleniu dwóch dotychczas istniejących w Bydgoszczy orkiestr symfonicznych: radiowej i miejskiej pod egidą Towarzystwa Muzycznego, powierzono mu dyrekcję naczelną Pomorskiej Orkiestry Symfonicznej.

Okres krakowski W 1952 r. opuścił Bydgoszcz (Pomorską Orkiestrę Symfoniczną przejął Andrzej Szwalbe) i udał się do Krakowa, gdzie rozpoczął pracę w Polskim Wydawnictwie Muzycznym. W 1954 r. został jego redaktorem naczelnym, a w latach 1965–1988 był jego dyrektorem. W latach 1954–1959 studiował muzykologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1959 r. został wykładowcą (od 1971 jako docent, od 1989 – profesor) Akademii Muzycznej w Krakowie. Kierował Katedrą Edytorstwa Muzycznego (1968–1996) oraz Zespołem Analizy i Interpretacji Muzyki (1976–1986), które powołał do życia. W 1996 r. został kierownikiem Katedry Teorii i Interpretacji Dzieła Muzycznego. W latach 1960–1966 wykładał także teorię i estetykę muzyczną na Uniwersytecie Jagiellońskim. W latach 1982–1985 był członkiem Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego.

Został członkiem Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności. W 1984 r. obronił dysertację doktorską na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a w 1999 r. uzyskał tamże habilitację.

Pochowany w Alei Zasłużonych na cmentarzu wojskowym przy ul. Prandoty w Krakowie (kwatera CIX-1-5). mały|Grób prof. Mieczysława Tomaszewskiego na cmentarzu wojskowym przy ul. Prandoty w Krakowie

Ordery i odznaczenia Order Orła Białego (2017) Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski (17 września 2005) „w uznaniu wybitnych zasług dla kultury polskiej, za osiągnięcia w pracy naukowej w dziedzinie muzykologii”. Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1991) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1975) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (18 listopada 1955)M.P. z 1955 r. nr 13, poz. 154 „za zasługi w pracy zawodowej dla pracowników Państwowego Wydawnictwa Literatury Dziecięcej „Nasza Księgarnia” i Polskiego Wydawnictwa Muzycznego”. Złoty Krzyż Zasługi (22 lipca 1952) „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (18 stycznia 1955) – Uchwała Rady Państwa z dnia 18 stycznia 1955 r. nr 0/193 – na wniosek Prezesa Centralnego Urzędu Wydawnictw, Przemysłu Graficznego i Księgarstwa. Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (12 października 2006) Medal „Za szczególne zasługi dla Miasta Bydgoszczy” (1996) Medal „Zasłużony dla województwa tarnobrzeskiego” (1980) Honorowa odznaka „Zasłużony dla Ochrony Dziedzictwa Fryderyka Chopina” (2011) Order św. Grzegorza Wielkiego (Watykan, 2012)

Nagrody i wyróżnienia Nagroda Miasta Krakowa (1978)Laureaci nagród miasta Krakowa, [w:] „Dziennik Polski”, s. 7, nr 114, 20–21 maja 1978. Nagroda Fundacji Nauki Polskiej oraz nagroda wydawców im. J. Długosza za monografię „Chopin. Człowiek, dzieło, rezonans” (1999) Wyróżnienie przez Międzynarodową Fundację im. Fryderyka Chopina: „(...) za całokształt badań nad dziełem i postacią Fryderyka Chopina, a w szczególności za pracę «Chopin. Człowiek, dzieło, rezonans» (...)” (2000) Doktorat honoris causa Akademii Muzycznej w Krakowie (2001), Akademii Muzycznej im. F. Nowowiejskiego w Bydgoszczy (2010), Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach (2016) oraz Akademii Muzycznej im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu (2016) Nagroda Krakowska Książka Miesiąca za publikację Penderecki. Bunt i wyzwolenie (luty 2009) Nagroda „Złota Róża” przyznawana przez Festiwal Nauki w Warszawie, Instytut Książki i miesięcznik „Nowe Książki” za książkę „Chopin” (2010) Honorowy Obywatel Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa (2012)

Znalazł się na kartach „Dzienników 1951–1957” Marii Dąbrowskiej, polskiej pisarki (1988). W 2001 Akademia Muzyczna w Krakowie wydała „Studia dedykowane prof. Mieczysławowi Tomaszewskiemu w osiemdziesięciolecie urodzin”, w przeszło 900-stronicowej publikacji pt. „Muzyka w kontekście kultury”.

Publikacje Kompozytorzy polscy o Fryderyku Chopinie. Antologia, Kraków 1959, wyd. nowe uzupełnione PWM–Narodowy Instytut Fryderyka Chopina, Kraków–Warszawa 2017 Chopin. Diariusz par image, Kraków–Warszawa 1990 Fryderyk Chopin. Życie twórcy, Leksykon multimedialny (CD-ROM), Neurosoft Sp. z oo., Kraków 1995; wersja nowa Narodowy Instytut Fryderyka Chopina, Warszawa 2015 Muzyka Chopina na nowo odczytana, Kraków 1996 Studia nad pieśnią romantyczną. Od wyznania do wołania, Akademia Muzyczna, Kraków 1997 Chopin. Człowiek, dzieło, rezonans, Poznań 1998; 2. wyd. (uzupełnione) Kraków 2005; skrócona wersja niemiecka: Frederic Chopin und seine Zeit. Laaber 1999 Nad pieśniami Karola Szymanowskiego. Cztery studia, Akademia Muzyczna, Kraków 1998 Interpretacja integralna dzieła muzycznego. Rekonesans, Akademia Muzyczna, Kraków 2000 Chopin i George Sand. Miłość nie od pierwszego spojrzenia, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2003; wyd. nowe poprawione Narodowy Instytut Fryderyka Chopina, Warszawa 2018 Muzyka w dialogu ze słowem, Akademia Muzyczna, Kraków 2003 Krzysztof Penderecki and His Music. Four Essays, Akademia Muzyczna, Kraków 2003 O muzyce polskiej w perspektywie intertekstualnej. Studia i szkice, Akademia Muzyczna, Kraków 2005 Penderecki. Bunt i wyzwolenie. Rozpętanie żywiołów, PWM, Kraków 2008 Penderecki. Odzyskiwanie raju, PWM, Kraków 2009 Chopin, Wydawnictwo BoSz, Olszanica / Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 2009 Chopin 2. Uchwycić nieuchwytne, PWM–Narodowy Instytut Fryderyka Chopina, Kraków–Warszawa 2016 12 spojrzeń na muzykę polską wieku apokalipsy i nadziei. Studia, szkice, interpretacje, Akademia Muzyczna, Kraków 2011 Pieśń polska: Chopin, Moniuszko, Karłowicz, Szymanowski, PWM, Kraków 2019

Życie prywatne 1 kwietnia 1945 r. w Kórniku koło Poznania ożenił się z Wandą Milewską herbu Ślepowron (ur. 1922). Mieli pięcioro dzieci.

Przypisy

Bibliografia Pruss Zdzisław, Weber Alicja, Kuczma Rajmund: Bydgoski leksykon muzyczny. Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne. Bydgoszcz 2004, s. 593–595.

Mieczysław Aleksander Tomaszewski w Wielkiej Genealogii Minakowskiej.

Linki zewnętrzne Profil w Narodowym Instytucie Fryderyka Chopina Profil na stronie Polskiego Centrum Informacji Muzycznej

Kategoria:Absolwenci VI Liceum Ogólnokształcącego im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Absolwenci Wydziału Historycznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Członkowie honorowi Związku Kompozytorów Polskich Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Doktorzy honoris causa Akademii Muzycznej w Krakowie Kategoria:Doktorzy honoris causa Akademii Muzycznej we Wrocławiu Kategoria:Honorowi obywatele Krakowa Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej – nauki humanistyczne i społeczne Kategoria:Laureaci Nagrody Miasta Krakowa Kategoria:Ludzie urodzeni w Poznaniu Kategoria:Muzycy związani z Bydgoszczą Kategoria:Obrońcy Polski przed agresją ZSRR (1939) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Pochowani na cmentarzu wojskowym przy ul. Prandoty w Krakowie Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Grzegorza Wielkiego Kategoria:Polscy muzykolodzy Kategoria:Polscy teoretycy muzyki Kategoria:Urodzeni w 1921 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Muzycznej w Krakowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Zmarli w 2019