right|240px|thumb|Platydoras costatus Kirysowate, kirysy (Doradidae) – rodzina słodkowodnych ryb sumokształtnych. Pomimo dużego podobieństwa nazwy do kiryskowatych (kirysków) jest to odrębna rodzina. Dawniej nazywane były doradowatymi (od Doradidae). Mniejsze i średnie gatunki są hodowane w akwariach, większe poławiane jako ryby konsumpcyjne.

Zasięg występowania Tropikalna i subtropikalna Ameryka Południowa, na wschód od Andów – głównie w Brazylii, Peru i regionie Gujana. Występują w rzekach, potokach o umiarkowanym nurcie oraz w jeziorach. Preferują kryjówki wśród zatopionych korzeni lub odpoczywają zakopując się w piasku.

Najstarsze niewątpliwe skamieliny kirysowatych to częściowe czaszki Oxydoras z miocenu Wenezueli, Peru i Argentyny.

Cechy charakterystyczne ciało pokryte płytkami kostnymi tworzącymi rodzaj pancerza (kirys), z wyjątkiem części brzusznej, u Liosomadoras morrowi nie występują boczne płytki kostne, a Doraops zuloagai ma je tylko w tylnej części ciała otwór gębowy zaopatrzony w trzy pary wąsików, wąsiki nosowe nie występują, u niektórych gatunków wąsiki żuchwowe są rozgałęzione, u większości występuje płetwa tłuszczowa, mają zdolność oddychania powietrzem atmosferycznym, nabierają powietrza z powierzchni wody i wtłaczają je do silnie ukrwionego jelita, pierwszy promień w płetwach piersiowych i grzbietowej tworzy twardy, ostry kolec, którym ryba może zadawać bolesne rany, niektóre gatunki wytwarzają toksyczną wydzielinę, potrafią wydawać dźwięki – wytwarzane ruchami kolca płetwy piersiowej lub wibracjami pęcherza pławnego, prowadzą głównie nocny tryb życia, osiągają od ok. 4 cm (Physopyxis lyra) do ok. 100 cm długości (Lithodoras dorsalis i Oxydoras niger).

Klasyfikacja Rodzaje zaliczane do tej rodziny: 240px|right|thumb|Pseudodoras niger

Acanthodoras — Agamyxis — Amblydoras — Anadoras — Anduzedoras — Astrodoras — Centrochir — Centrodoras — Doraops — Doras — Franciscodoras — Hassar — Hemidoras — Hypodoras — Kalyptodoras — Leptodoras — Lithodoras — Megalodoras — Merodoras — Nemadoras — Opsodoras — Orinocodoras — Ossancora — Oxydoras — Physopyxis — Platydoras — Pterodoras — Rhinodoras — Rhynchodoras — Scorpiodoras — Trachydoras — Wertheimeria

Zobacz też sumiki pancerne zbrojniki kiryskowate kiryśnik ryby – wykaz rodzin

Przypisy Krystyna Kowalska, Jan Maciej Rembiszewski, Halina Rolik Mały słownik zoologiczny, Ryby, Wiedza Powszechna, Warszawa 1973

Bibliografia