mały|Wizerunek Joanny Dudy-Gwiazdy na muralu „Kobiety Wolności” w Gdańsku Joanna Beata Duda-Gwiazda (ur. 11 października 1939 w Krzemieńcu) – polska inżynier okrętowiec, publicystka, działaczka opozycji demokratycznej w PRL, dama Orderu Orła Białego oraz Krzyża Wielkiego Orderu Odrodzenia Polski.
Życiorys Wykształcenie i praca zawodowa Absolwentka I Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Długosza w Nowym Sączu. W 1963 ukończyła studia na Wydziale Budowy Okrętów Politechniki Gdańskiej – specjalność maszyny i siłownie okrętowe. Od 1963 do 1965 była głównym technologiem w Stoczni Jachtowej w Gdańsku. Następnie, do 1971 pracowała w Centralnym Biurze Konstrukcji Okrętowych. Od 1971 do 1999 była zatrudniona w Centrum Techniki Okrętowej. W 2000 przeszła na emeryturę. W 1967 wstąpiła do Klubu Wysokogórskiego.
Działalność polityczna i społeczna Od 1962 do 1968 należała do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Następnie działała w opozycji demokratycznej. W 1976 wspólnie z mężem napisała list otwarty do Sejmu w obronie Komitetu Obrony Robotników (KOR-u), za co otrzymali zakaz opuszczania kraju. Od 1978 działała w Wolnych Związkach Zawodowych Wybrzeża, redaktorka związkowego pisma „Robotnik Wybrzeża”. W październiku 1979 uczestniczyła w proteście głodowym w kościele Świętego Krzyża w Warszawie, podjętym w ramach solidarności z aresztowanymi działaczami czechosłowackiej Karty 77.
W sierpniu 1980 uczestniczyła w strajku w Stoczni Gdańskiej. Była współautorką 21 postulatów MKS. Po powstaniu „Solidarności” zasiadała w Prezydium Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Stoczni Gdańskiej i była jego rzecznikiem prasowym. W latach 1980–1981 była członkinią gdańskiego Zarządu Regionu NSZZ „Solidarność”.
13 grudnia 1981 została internowana. Zwolniono ją 22 lipca 1982. W latach 1982–1983 wydawała pismo „Skorpion”, natomiast w latach 1983–1986, 1989–1997 – „Poza Układem”. Należała do przeciwników Okrągłego Stołu. Jest stałą współpracowniczką „Nowego Obywatela” (dawniej „Obywatel”).
W lutym 2007 wraz ze swoim mężem zaangażowała się w obronę Doliny Rospudy przed jej zniszczeniem w wyniku budowy obwodnicy Augustowa. W 2011 weszła w skład Rady Stowarzyszenia Solidarni 2010.
Weszła w skład komitetu wspierającego kandydaturę Karola Nawrockiego na prezydenta RP w wyborach w 2025. W grudniu tego samego roku została powołana w skład Rady ds. Kombatantów, Osób Represjonowanych i Działaczy Opozycji Antykomunistycznej przy Prezydencie RP.
Wraz z mężem jest bohaterką wywiadów-rzek pt. Gwiazdozbiór w »Solidarności« () oraz Historia przyznała nam rację (), których autorem i redaktorem jest Remigiusz Okraska oraz, w przypadku drugiej z wymienionych, Agnieszka Niewińska.
Odznaczenia, wyróżnienia, upamiętnienia W 2000 otrzymała tytuł honorowego obywatela miasta Gdańska. Postanowieniem prezydenta Lecha Kaczyńskiego z 3 maja 2006 „za wybitne zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych w Polsce” została odznaczona Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia PolskiPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 maja 2006 r. o nadaniu orderu ().. W 2016 została odznaczona przez prezydenta Andrzeja Dudę za zasługi w działalności na rzecz niepodległości i suwerenności Polski oraz respektowania praw człowieka w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej Krzyżem Wolności i SolidarnościPostanowienie nr rej. 546/2016 Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 listopada 2016 r. o nadaniu odznaczeń ().. W 2021 otrzymała Order Orła BiałegoPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 listopada 2021 r. nr rej. 483/2021 o nadaniu orderów ()..
W 2019 jej wizerunek znalazł się na muralu „Kobiety Wolności” na stacji PKM Strzyża w Gdańsku.
Życie prywatne Córka Oktawiana (nauczyciela w Liceum Krzemienieckim i w I LO im. Jana Długosza w Nowym Sączu) i Eugenii. Siostra Oktawiana Dudy (1937–2022; geodety i planisty, członka rad naukowych parków narodowych i krajobrazowych) i Lidii Dudy-Groblickiej (1933–2012; graficzki, od 1965 mieszkającej w Australii). W 1961 wyszła za mąż za Andrzeja Gwiazdę.
Publikacje książkowe Polska wyprawa na Księżyc, Prószyński i S-ka, 2001; . Poza układem. Publicystyka z lat 1988–2006, Obywatel, 2008; (zawiera także teksty Andrzeja Gwiazdy). Krótki kurs nowomowy, Stowarzyszenie „Obywatele Obywatelom”, 2013; .
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Politechniki Gdańskiej Kategoria:Absolwenci szkół średnich w Nowym Sączu Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Członkowie władz regionalnych Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (1980–1989) Kategoria:Działacze Wolnych Związków Zawodowych Kategoria:Honorowi obywatele Gdańska Kategoria:Internowani w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1981–1982 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wolności i Solidarności Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (III Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy inżynierowie okrętowcy Kategoria:Uczestnicy protestów głodowych w Polsce Ludowej Kategoria:Uczestnicy wydarzeń Sierpnia 1980 Kategoria:Ludzie urodzeni w Krzemieńcu Kategoria:Urodzeni w 1939