Bronisław Kaper (ur. 5 lutego 1902 w Warszawie, zm. 26 kwietnia 1983 w Los Angeles, USA) – polski kompozytor żydowskiego pochodzenia, głównie muzyki filmowej i teatralnej, laureat Oscara (1954) za ścieżkę dźwiękową do filmu Lili (1953).
Życiorys Pochodził z zamożnej żydowskiej rodziny. W 1919 zdał maturę w gimnazjum im. Stanisława Staszica w WarszawieSzkoła im. Stanisława Staszica w Warszawie 1906–1950.Znani absolwenci XIV Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Staszica w Warszawie [dostęp 2023-10-06].. Za namową ojca rozpoczął studia prawnicze, ale ich nie ukończył (wg Izabeli Czajki-Stachowicz został relegowany za wszczęcie bójki w jej obronie, kiedy na uczelni została słownie zaatakowana przez antysemitę).
Studiował następnie w Warszawskim Konserwatorium w klasie fortepianu i kompozycji, następnie ukończył jedną z uczelni muzycznych w Berlinie. Jeszcze w czasie studiów zaczął komponować muzykę dla warszawskich kabaretów oraz teatrzyków rewiowych. W Niemczech zainteresował się filmem i to jemu poświęcił resztę zawodowego życia. W 1933, po dojściu do władzy Hitlera, wyemigrował do Paryża, gdzie został odkryty przez Louisa B. Mayera, szefa wytwórni filmowej MGM, którego zachwyciła kompozycja „Ninon”, wykonywana przez Jana Kiepurę. Jeszcze w tym samym roku Mayer podpisał kontrakt z Kaperem. Ich owocna współpraca trwała 28 lat. W Hollywood skomponował ilustracje muzyczne do blisko 150 filmów. Był czterokrotnie nominowany do Oscara, nagrodę zdobywając raz, w 1954, za muzykę do musicalu Lili w reżyserii Charlesa Waltersa. Pracował również na Broadwayu.
W czasie, kiedy był członkiem Amerykańskiej Akademii Filmowej, przyczynił się do dostrzeżenia polskiego kina w Stanach Zjednoczonych, co bezpośrednio przełożyło się na liczbę nominacji do Oscara w latach 60. i 70.
Był współtwórcą musicalu Polonaise opartego na motywach muzyki Fryderyka Chopina. W rolach głównych wystąpiło małżeństwo – Jan Kiepura i Mártha Eggerth.
Kaper dziś jest głównie pamiętany jako twórca jazzowych standardów, szczególnie dwóch o światowym zasięgu: „On Green Dolphin Street” i „Invitation”. Pierwszy skomponowany został przez Kapera w roku 1947 (słowa napisał Ned Washington), jako główny temat do filmu MGM pod tytułem „Green Dolphin Street”, stał się światowym szlagierem. Spopularyzował go Miles Davis. Drugi utwór powstał w 1950, jako temat do filmu A Life of Her Own, ale rozgłos zyskał dwa lata później, już ze słowami Paula Webstera, jako... główny temat do filmu pod tym samym tytułem (Invitation, 1952). O klasie kompozycji świadczy, jak wielu wybitnych muzyków interpretowało ten temat: w 1958 roku sięgnął poń John Coltrane (nagranie ukazało się cztery lata później, na płycie „Standard Coltrane”), nagrywali go także Joe Henderson, George Benson, Pat Metheny i inni. Z kolei w 1962 Kaper nominowany został do Oscara za muzykę do filmu Bunt na Bounty, zaś główny motyw „Follow Me” stał się kolejnym standardem światowej muzyki rozrywkowej. Został pochowany na Hollywood Forever Cemetery w Los Angeles.
Twórczość 1931: The Big Attraction 1931: His Highness Love 1931: Marriage with Limited Liability 1932: A Mad Idea 1932: Scandal on Park Street 1932: Three on a Honeymoon 1933: Honeymoon Trip 1933: Madame Wants No Children 1933: A Song for You 1933: All for Love 1935: Escapade 1940: The Captain Is a Lady 1941: Rage in Heaven 1941: Czekoladowy żołnierz 1943: Above Suspicion 1944: Gasnący płomień 1944: Pani Parkington 1949: The Great Sinner 1950: Uszczęśliwić kobietę 1951: The Red Badge of Courage 1953: The Naked Spur 1953: Aktorka 1953: Lili 1954: Them! 1955: The Prodigal 1955: The Glass Slipper 1955: The Adventures of Quentin Durward 1956: The Swan 1956: Między linami ringu 1957: The Barretts of Wimpole Street 1957: Jet Pilot 1957: Don’t Go Near the Water 1958: Bracia Karamazow 1958: Auntie Mame 1959: Zielone domostwa 1959: The Scapegoat 1960: Home from the Hill 1960: Butterfield 8 1961: Ada 1962: Bunt na Bounty 1964: Kisses for My President (1964) 1965: Lord Jim 1967: Parszywa dwunastka 1967: Tobruk 1967: The Way West 1968: Counterpoint 1968: A Flea in Her Ear
Nagrody i nominacje 1941 – nominacja do Oscara za muzykę do Czekoladowego żołnierza (wspólnie z Herbertem Stothartem) 1953 – Oscar za muzykę do musicalu Lili 1962 – nominacja do Oscara za muzykę do filmu Bunt na Bounty 1962 – nominacja do Oscara za piosenkę Follow Me do filmu Bunt na Bounty
Pisownia imienia i nazwiska Urząd imigracyjny USA popełnił błąd w zapisie pisowni imienia Kapera, odczytując literę „w” w imieniu jako „u”. Dlatego w źródłach pojawia się dość często nieprawidłowy zapis Bronislau Kaper. Spotyka się także zapis Bronislaw Kapper, Benjamin Kapper, jak też pseudonim Edward Kane.
Zobacz też Lista Polaków nagrodzonych i nominowanych do Oscara
Przypisy
Bibliografia Wolański R., Leksykon Polskiej Muzyki Rozrywkowej, Warszawa 1995, Agencja Wydawnicza MOREX, , tu hasło Kaper Bronisław, s. 85.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci uczelni w Berlinie Kategoria:Amerykańscy kompozytorzy muzyki filmowej Kategoria:Artyści polonijni w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Laureaci Oscara za najlepszą muzykę Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z XIV Liceum Ogólnokształcącym im. Stanisława Staszica w Warszawie Kategoria:Polacy pochodzenia żydowskiego Kategoria:Pochowani w Kalifornii Kategoria:Polscy kompozytorzy muzyki filmowej Kategoria:Urodzeni w 1902 Kategoria:Zmarli w 1983