Krzak – polska formacja bluesrockowa i jazzrockowa z drugiej połowy lat 70. Zasłynęła jako zespół wykonujący muzykę wyłącznie instrumentalną i zdobyła dwie złote płyty.

Historia Zespół o tej samej nazwie (1972–1973) Pod koniec 1972 roku w Katowicach zawiązał się kwartet instrumentalny Krzak. Działał w składzie: Jan Błędowski (skrzypce), Maciej Radziejewski (założyciel grupy, gitara), Jacek Gazda (założyciel grupy, gitara basowa) i Wojciech Grabiński (perkusja). Formacja działała ok 7 miesięcy. Nagrała kilka utworów dla Polskiego Radia (m.in. „Pierwsza próba”, „Kalejdoskop” i utwór-wizytówkę pt. „Krzak” oraz wystąpiła na Musicoramie PSJ w Opolu i Śląskich Konfrontacjach Muzycznych, gdzie zdobyła I nagrodę. W lipcu 1973 roku muzycy grupy (Błędowski, Gazda i Radziejewski) porzucili nazwę zespołu oraz swojego kolegę perkusistę i zostali zaangażowani przez Czesława Niemena.

Krzak (1975–1982) Wiosną 1975 roku w Katowicach, z inicjatywy Jana Błędowskiego, zawiązał się zespół w składzie: Jan Błędowski (skrzypce), Jerzy Kawalec (gitara basowa), Leszek Winder (gitara) oraz Janusz Ziomber (perkusja). Grupa pozostawała bez nazwy. Rozpoczęły się intensywne próby które trwały około dwóch miesięcy. Zespół, przygotował ambitny progam, w dużej części złożony z utworów światowych gwiazd muzyki jazz-rockowej. Pierwszy koncert odbył się 6 sierpnia 1975 r. w Teatrze Lalek  „Banialuka” w Bielsku-Białej. Muzycy, nadal bez nazwy zespołu, zagrali bez Jana Błędowskiego który dotarł dopiero po koncercie. Na drugi dzień 7 sierpnia 1975 r. zespół zagrał w Bielsku-Białej pierwszy koncert w pełnym składzie. Przed tym koncertem, z braku własnych pomysłów, pojęto decyzję o przyjęciu nazwy nie istniejącego już zespołu - Krzak.

Pierwszym menadżerem zespołu był Janusz Żmuda, a od 1980 roku do dzisiaj Marcin Jacobson.

Do 1979 roku z zespole trwały zmiany perkusisty. Za zestawem perkusyjnym zasiadali kolejno: Janusz Ziomber, Marek Surzyn, Jerzy Machnikowski (eks- Exodus), Wiktor Kierzkowski (później Skaldowie) i od 1979 roku Andrzej Ryszka. Pierwszy ważniejszy koncert zespół dał podczas Pop Session '78. Później występował m.in. na Muzycznym Campingu w Lubaniu, Międzynarodowej Wiośnie Estradowej w Poznaniu, Jazzie nad Odrą we Wrocławiu, ponownie na „Pop Session”, na Rock Jamboree w Warszawie; na polskich trasach poprzedzał Suzi Quatro i węgierską Omegę. Zespół wygrywał plebiscyty na najpopularniejszego wykonawcę polskiej sceny rockowej i słynął z niezwykle energetycznych i profesjonalnych koncertów, za które zresztą zbierał dobre recenzje również za granicą – w RFN (Festival der Jugend '78 w Dortmundzie) oraz w Czechosłowacji (Bratysławska Lira). W tym okresie Krzak nagrał dwa materiały muzyczne uhonorowane tytułem złotej płyty: Blues Rock Band (1981) i EP Kawa Blues (1981), a także płytę Paczka (1982) oraz trzy single. Pod koniec lipca 1981 roku, wobec trwających nieporozumień, muzycy podjęli decyzję o zakończeniu współpracy z Janem Błędowskim. Zespół pozyskał stałego współpracownika, gitarzystę Andrzeja Urnego (eks-Dżem), który po roku odszedł do Perfectu. Obowiązki lidera grupy przejął Winder.

Okres eksperymentalny (1982–1983) Skład Krzaka rozrósł się do siedmiu osób. Obok podstawowej trójki muzyków byli to: harmonijkarz, Ryszard Skibiński (eks- Kasa Chorych); gitarzyści: Apostolis Anthimos (eks-SBB), Leszek Dranicki (eks-Baszta) oraz wokalista Jorgos Skolias. W tym okresie z zespołem współpracowali okazjonalnie: wokalista Ryszard Riedel (Dżem), skrzypek Krzesimir Dębski (String Connection), trębacz Antoni Gralak (Tie Break) oraz klawiszowcy: Wojciech Karolak, Rafał Rękosiewicz i Józef Skrzek. Z tego okresu pochodzi płyta Krzak’i (1983). Zespół wystąpił 21 maja 1983 roku na festiwalu Rock Arena w Poznaniu. Z tego koncertu pochodzi materiał zawarty na płycie Ostatni koncert (1987). Po śmierci Ryszarda Skibińskiego zespół w różnych konfiguracjach zagrał jeszcze kilka koncertów klubowych w Berlinie Zachodnim oraz podczas Festiwalu w Jarocinie koncert dedykowany pamięci zmarłego Ryszarda Skibińskiego (wydany na CD Pamięci Skiby Jarocin 1983) a następnie zawiesił działalność. Milczenie trwało osiemnaście lat.

Powrót (2001–2003) Krzak reaktywował się w swoim najsłynniejszym składzie: Błędowski, Winder, Kawalec i Ryszka. Z koncertu wydano płytę Live in Waltrop a w 2006 roku Radio Koncert. Po śmierci Jerzego Kawalca (09.09.2003) Krzak znowu zawiesił działalność. Jego kontynuacją była poniekąd grupa Błędowski-Winder Band. W sierpniu 2004 roku zespół odbył pierwsze tournée, a jesienią nagrał album 3. Numer który ukazał się w marcu 2005 roku.

Kontynuacja działalności (2006– ) W latach 2005 i 2006 wytwórnia Metal Mind Productions wydała na CD wszystkie płyty zespołu – wzbogacone o niepublikowane wcześniej nagrania oraz premiery. W 2006 roku muzycy grupy Krzak – Jan Błędowski, Andrzej Ryszka i Leszek Winder postanowili w trio kontynuować wspólną działalność, zapraszając do współpracy inne osoby. Zespół koncertował i nagrywał. W 2008 roku ukazała się płyta Extrim. Jest to pierwsze po latach studyjne nagranie grupy. W 2011 roku ukazała się płyta pt. 4 Basy (zapis koncertu zespołu jaki odbył się podczas Festiwalu Gitary Elektrycznej Katowice 2010). Na płycie zagrali czterej basiści: Krzysztof Ścierański, Andrzej Rusek, Joachim Rzychoń, Dariusz Ziółek oraz perkusista Ireneusz Głyk. W 2012 roku za płytę 4 Basy zespół otrzymał statuetkę Fryderyk, nagrodę Akademii Fonograficznej.

13 października 2025 w Katowicach na ulicy Staromiejskiej, z okazji 50-lecia powstania zespołu, odsłonięto Gwiazdę Krzak upamiętniającą zespół. Odbył się koncert "50 lat z Krzak" z udziałem członków i współpracowników zespołu oraz ukazało się poszerzone wznowienie pierwszej płyty zespołu. (Blues Rock Band + bonusy)

Członkowie zespołu Jan Błędowski – skrzypek, mieszka w Niemczech. W Polsce grał i nagrywał z grupami: Krzak, Niemen, SBB, Laboratorium, Irek Dudek Blues Band, Shakin’ Dudi. W Niemczech z: Blues Express, Blues Power Orchestra, Tide, Schau Pau i Sczepański B.Injection. Andrzej Ryszka – perkusista, mieszka w Kanadzie. Koncertował i nagrywał z Voo Voo, Young Power, Tomaszem Stańko, Tadeuszem Nalepą, Wojciechem Waglewskim. Obecnie koncertuje i współpracuje z muzykami amerykańskimi. Leszek Winder – gitarzysta i kompozytor, koncertował oraz nagrywał z m.in. Józefem i Janem Skrzekiem, Ryszardem Riedlem, Tadeuszem Nalepą, Dżemem, TSA. Nagrał wiele autorskich płyt. Od wielu lat w czołówce gitarowych rankingów. Uznany najlepszym polskim gitarzystą bluesowym i rockowym (GITAR TOP 2005 i BLUES TOP 2006, 2013, 2016).

Dyskografia Albumy 1981 – Blues Rock Band 1983 – Paczka 1983 – Krzak’i 1987 – Ostatni koncert 1992 – No 5 Live 2000 – Blues Rock Band Live 2002 – Live in Waltrop 2006 – Radio Concert (Metal Mind Productions) 2006 – Pamięci Skiby Jarocin 1983 (Metal Mind Productions) 2007 – Live 1980–2007 (DVD, Metal Mind Productions) 2008 – Extrim (Metal Mind Productions) 2011 – 4 basy (Metal Mind Productions) 2012 – 11.11.11 (DVD, Metal Mind Productions) 2013 – Experience (Metal Mind Productions) 2025 – Blues Rock Band + bonusy (Gad Records) 2026 – Pomarańczowy kartofel (Gad Records)

Kompilacje 1979 – Muzyka Młodej Generacji: „Skałki”, „Iluzyt”, „Maszynka”, „Cocker rock” (Wifon) 1982 – Rock '81: „Ptak moich marzeń”, „Acik” (Tonpress) 1985 – Przeboje Pronit: „Legendarny dziobak”, „Zezowaty kot” (Tonpress) 1999 – Rysiek (płyta CD dodana do książki Jana Skaradzińskiego): „Lista kowbojów” (In Rock) 2008 – Kawa blues: „Ptak moich marzeń”, „Skałki”, „Drzewo oliwne”, „Kierunkowy 5074”, „Łatka” (Metal Mind Productions) 2010 – Polskie Dzieci Kwiaty. Odlot: „Tajemniczy świat Mariana”, „Kim jesteś – listonoszem?” (Agora)

Single i EP 1980 – „Przewrotna Samba” / „Dla Fredka” (Tonpress) 1980 – „Funky 608D” / „Kołysanka dla Maciusia” (Tonpress) 1980 – „Czakuś” / „Maszkaron” (Tonpress) 1981 – „Ściepka” / „Drzewo oliwne” / Kansas – „Down the Road” / „Kawa Blues” (Tonpress)

Przypisy

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona Leszka Windera

Kategoria:Polskie zespoły rockowe Kategoria:Polskie zespoły bluesowe Kategoria:Muzyka na Śląsku