Richard Samuel Attenborough (ur. 29 sierpnia 1923 w Cambridge, zm. 24 sierpnia 2014 w Londynie) – angielski aktor, reżyser i producent filmowy, laureat Oscara, ambasador dobrej woli UNICEF; brat Davida.
Życiorys Aktorską karierę w filmie rozpoczął w 1942. W czasie II wojny światowej służył w RAF, do kina wrócił tuż po jej zakończeniu. Ma na swoim koncie kilkadziesiąt ról filmowych, w tym wiele wybitnych. Grał m.in. w Wielkiej ucieczce (1963), Parku Jurajskim (1993), Cudzie w Nowym Jorku (1994) i Hamlecie (1996). Pod koniec lat 50. wspólnie ze scenarzystą Bryanem Forbesem założył zespół producencki Beaver Films.
Jego reżyserskim debiutem był musical Och! Co za urocza wojenka (1969). Mimo że wyreżyserował m.in. wojenne widowisko O jeden most za daleko (1977) i polityczny dramat Krzyk wolności (1987), uważany był za specjalistę od filmów biograficznych.
W Młodym Winstonie (1972) ukazał wczesne lata przyszłego premiera Wielkiej Brytanii, Winstona Churchilla. W 1982 nakręcił Gandhiego, monumentalną, ponad trzygodzinną biografię indyjskiego przywódcy duchowego, Mahatmy Gandhiego. Obraz zdobył 8 Oscarów, a Attenborough odebrał statuetkę dla najlepszego reżysera oraz – jako producent – dla najlepszego filmu. 10 lat później powstał Chaplin, z wybitną kreacją Roberta Downeya Jr. w roli tytułowej. W 1999 Brytyjczyk wyreżyserował film Szara Sowa o kanadyjskim pisarzu Archibaldzie Belaneyu, znanym pod tym właśnie indiańskim imieniem.
W 1983 został odznaczony Orderem Padma Bhushan. Był dożywotnim honorowym prezydentem angielskiego klubu piłkarskiego Chelsea F.C.
W wyniku katastrofalnego tsunami na Oceanie Indyjskim w 2004 roku zginęła jego córka Jane i 14-letnia wnuczka, Lucy Holland.
Filmografia Reżyser 1969: Och! Co za urocza wojenka (Oh! What A Lovely War) 1972: Młody Winston (Young Winston) 1977: O jeden most za daleko (A Bridge Too Far) 1978: Magia (Magic) 1982: Gandhi (Gandhi) 1985: Chór (A Chorus Line) 1987: Krzyk wolności (Cry Freedom) 1992: Chaplin (Chaplin) 1993: Cienista dolina (Shadowlands) 1996: Miłość i wojna (In Love and War) 1999: Szara Sowa (Grey Owl) 2007: Znak miłości (Closing the Ring).
Nagrody i nominacje Rok Nagroda Kategoria Za Wynik 1983 Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy film Gandhi 1983 Nagroda Akademii Filmowej Najlepsza reżyseria Gandhi 1988 Złoty Glob Najlepszy reżyser Krzyk wolności 1986 Złoty Glob Najlepszy reżyser Chór 1983 Złoty Glob Najlepszy reżyser Gandhi 1983 Złoty Glob Najlepszy film nieanglojęzyczny Gandhi 1973 Złoty Glob Najlepszy zagraniczny film anglojęzyczny Młody Winston 1970 Złoty Glob Najlepszy zagraniczny film anglojęzyczny Och! Co za urocza wojenka 1968 Złoty Glob Najlepszy aktor drugoplanowy Doktor Dolittle 1967 Złoty Glob Najlepszy aktor drugoplanowy Ziarnka piasku 1995 Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej Nagroda specjalna 1994 Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej Nagroda im. Alexandra Kordy dla najwybitniejszego brytyjskiego filmu roku Cienista dolina 1994 Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej Najlepszy film Cienista dolina 1994 Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej Nagroda im. Davida Leana za najlepszą reżyserię Cienista dolina 1994 Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej Nagroda specjalna 1988 Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej Najlepszy film Krzyk wolności 1988 Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej Największe osiągnięcie w reżyserii Krzyk wolności 1983 Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej Najlepszy film Gandhi 1983 Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej Najlepsza reżyseria Gandhi 1983 Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej BAFTA Fellowship 1978 Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej Najlepsza reżyseria O jeden most za daleko 1970 Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej Najlepsza reżyseria Och! Co za urocza wojenka 1965 Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej Najlepszy brytyjski aktor Guns at Batasi, Seans w deszczowe popołudnie 1963 Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej Najlepszy brytyjski aktor Obrońca z urzędu 1961 Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej Najlepszy brytyjski aktor Zmowa milczenia
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Royal Academy of Dramatic Art Kategoria:Ambasadorowie dobrej woli UNICEF Kategoria:Brytyjscy aktorzy filmowi Kategoria:Brytyjscy producenci filmowi Kategoria:Brytyjscy reżyserzy filmowi Kategoria:Czarna lista Hollywood Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Wielkiej Brytanii Kategoria:Laureaci Oscara za najlepszy film Kategoria:Laureaci nagrody BAFTA Fellowship Kategoria:Laureaci nagrody BAFTA dla najlepszego aktora pierwszoplanowego Kategoria:Laureaci nagrody BAFTA za najlepszą reżyserię Kategoria:Laureaci Oscara za najlepszą reżyserię Kategoria:Laureaci Praemium Imperiale Kategoria:Laureaci Srebrnej Muszli dla najlepszego aktora Kategoria:Laureaci Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego w filmie Kategoria:Laureaci Złotego Globu za najlepszą reżyserię Kategoria:Lotnicy II wojny światowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Cambridge Kategoria:Odznaczeni Orderem Imperium Brytyjskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Padma Bhushan Kategoria:Parowie dożywotni Kategoria:Urodzeni w 1923 Kategoria:Zmarli w 2014