mały|Zdjęcie mikroskopowe kryształów heksagonalnego azotku boru Azotek boru, BN – nieorganiczny związek chemiczny boru i azotu. Po raz pierwszy został otrzymany w 1842 roku. Podobnie jak diament, azotek boru może zostać wytworzony w taki sposób, aby miał własności półprzewodnikowe.
Odmiany polimorficzne W zależności od ciśnienia i temperatury azotek boru może występować w trzech strukturach krystalicznych: heksagonalnej (hBN), regularnej (cBN) i wurtzytowej (wBN):
Azotek boru heksagonalny (hBN, α-BN), znany również jako "biały grafit", ma strukturę warstwową, jest izolatorem elektrycznym i charakteryzuje się wysoką przewodnością cieplną. Zastosowania: lubrykanty wysokotemperaturowe, materiały do rozpraszania ciepła w urządzeniach elektronicznych, elementy izolacyjne w piecach próżniowych. Azotek boru regularny (borazon, elbor, cBN, c-BN, β-BN) ma strukturę podobną do diamentu; cechuje się dużą twardością oraz stabilnością termiczną i chemiczną. Został wytworzony po raz pierwszy w 1957 roku przez R.H. Wentorfa w USA, za pomocą aparatury stosowanej do uzyskiwania syntetycznych diamentów. . Zastosowania: materiały ścierne, narzędzia skrawające, elementy do pracy w ekstremalnych warunkach temperaturowych i środowiskowych. . Azotek boru wurtzytowy (wBN) to bardzo rzadka forma, powstająca pod wysokim ciśnieniem; może być twardszy niż diament. Potencjalne zastosowania: badania materiałów o najwyższej twardości, aplikacje wysokociśnieniowe, powłoki ochronne o wysokiej wydajności.
Otrzymywanie Do otrzymywania azotku boru używa się tlenku boru(III) i azotu atmosferycznego. Reakcja zachodzi w wysokich temperaturach i wymaga obecności jako katalizatora. Zamiast azotu może zostać użyty amoniak. Powstaje przy tym bezbarwna forma heksagonalna (alfa), o strukturze analogicznej do struktury grafitu i podobnych własnościach fizycznych. Można z niej uzyskać formę beta (borazon), przez ogrzanie do ok. 1750 °C, przy ciśnieniu 70 kbar i obecności azotku litu.
Przypisy
Boru, azotek Kategoria:Materiały półprzewodnikowe Kategoria:Związki boru