Kotlina Kamiennogórska – rozległa, rozgałęziona kotlina w Sudetach Środkowych, jedna z trzech największych kotlin w Sudetach.
Położenie Kotlina Kamiennogórska ograniczona jest od zachodu Karkonoszami (Lasockim Grzbietem) i Rudawami Janowickimi, od północnego zachodu Górami Kaczawskimi, od północnego wschodu Górami Wałbrzyskimi, od wschodu Górami Kamiennymi (pasmem Czarnego Lasu, Pasmem Lesistej i Górami Suchymi), a od południa graniczy z Zaworami – północno-zachodnim fragmentem Gór Stołowych. Na południu pasmo Gór Kruczych dzieli Kotlinę Kamiennogórską na dwie części połączone wąską bramą.
Wyróżnia się w jej obrębie kilka części, są to: Obniżenie Leska Brama Lubawska (Wzgórza Bramy Lubawskiej), Obniżenie Kamiennej Góry, Kotlina Krzeszowska
Czasami nazwę Kotliny Kamiennogórskiej zawęża się do Obniżenia Leska i Kamiennej Góry oraz Kotliny Krzeszowskiej.
Środek Kotliny zajmuje pasmo niewysokich wzgórz zbudowanych przeważnie ze zlepieńców, o wysokości ok. 550–700 m n.p.m., rozczłonkowanych przez dolinę Bobru i jego dopływów. Są to Grzbiet Szczepanowski od granicy polsko-czeskiej do Bukówki, pasmo Zadziernej (724 m.) od Bukówki do Błażkowej oraz Góry Lisie położone między Kamienną Górą a Marciszowem. Na południowy zachód, między Paczynem a Szarocinem zamykają kotlinę zalesione, kopulaste wzgórza Chełmczyk 766 m. i Świerczyna 720 mJanusz Czerwiński, Ryszard Chanas: Dolny Śląsk - przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 1977 s. 257.
Budowa geologiczna Prawie cała Kotlina Kamiennogórska leży w obrębie niecki śródsudeckiej, a jedynie zachodnie partie obejmują fragmenty bloku karkonosko-izerskiego (wschodniej osłony granitu karkonoskiego).
Główna część Kotliny zbudowana jest ze skał osadowych karbonu, permu, kredy i czwartorzędu. Są to brekcje sedymentacyjne, zlepieńce, piaskowce, mułowce, łupki ilaste należące do formacji ze Starych Bogaczowic, formacji z Lubomina i formacji ze Szczawna, a powstałe we wczesnym karbonie (wizenie), zlepieńce, fanglomeraty, piaskowce, mułowce, iłowce powstałe we wczesnym permie (czerwonym spągowcu), piaskowce kwarcowe, piaskowce glaukonitowe, piaskowce wapniste, piaskowce skaleniowe, mułowce i wapienie piaszczyste z późnej kredy oraz żwiry, piaski i gliny zwałowe plejstoceńskie i najmłodsze gliny deluwialne, torfy i żwiry, piaski i mady rzeczne holoceńskie. Wzniesienia tworzą skał wulkanicznych – permskie porfiry oraz ich tufy, a także warstwy zlepieńców karbońskich. Na zachodzie niewielkie fragmenty u stóp Karkonoszy zbudowane są ze skał metamorficznych, należących do wschodniej osłony granitu karkonoskiego – amfibolitów i gnejsówK. Mastalerz, M. Awdankiewicz, Z. Cymerman: Szczegółowa mapa geologiczna Sudetów skala 1:25 000, ark. Kamienna Góra, Instytut Geologiczny, Warszawa 1995J. Szałamacha, M. Szałamacha: Szczegółowa mapa geologiczna Sudetów, skala 1:25 000, ark. Pisarzowice, Państwowy Instytut Geologiczny, Warszawa 1981J. Don, T. Jerzykiewicz, A., K. Teisseyre, I. Wojciechowska: Szczegółowa mapa geologiczna Sudetów, skala 1:25 000, ark. Lubawka, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa 1981.
Wody Dział wodny dorzeczy Odry i Łaby jest niski i przebiega na terytorium czeskim w miejscowości Žacléř. Źródła Bobru, głównej rzeki Kotliny znajdują się na Bobrowym Stoku. Bóbr płynie środkiem kotliny i jest największym lewostronnym dopływem Odry, po drugiej stronie Gór Kruczych płynie jej dopływ Zadrna. Pozostałe potoki doliny są ich dopływami.
Dla zabezpieczenia przed powodziami w pierwszych latach XX wieku zbudowano zbiorniki retencyjne: Bukówka w Bukówce na Bobrze i w Krzeszówku na Zadrnie.
Rezerwaty Rezerwat geologiczno-krajobrazowy Kruczy Kamień koło Lubawki Rezerwat skalny Głazy Krasnoludków
Atrakcje Kamienna Góra Chełmsko Śląskie Kalwaria na Świętej Górze
Przyroda Głazy Krasnoludków Diabelska Maczuga Krucze Skały Czerwone Skały Jezioro Bukówka Dolina Miłości
Zabytki Ruiny zamku w Kamiennej Górze Pocysterskie opactwo w Krzeszowie zespół drewnianych domów tkaczy: "Dwunastu Apostołów" w Chełmsku Śląskim Ołtarz Wniebowzięcia NMP w Pisarzowicach
Przypisy
Bibliografia Marek Staffa (red.): Słownik geografii turystycznej Sudetów, tom 8, Kotlina Kamiennogórska, Wzgórza Bramy Lubawskiej, Zawory, Wydawnictwo I-BiS, Wrocław 1997, Sudety Środkowe. Skala 1:40000, Wydawnictwo Turystyczne Plan, Jelenia Góra 2005,
!