Nadobnica alpejska (Rosalia alpina) – chrząszcz z rodziny kózkowatych.
Długość jego ciała dochodzi do 40 mm, a czułki są 1,5 do dwóch razy dłuższe u samców, niewiele dłuższe od ciała u samic. Owad jest czarny, pokryty niebieskoszarymi włoskami. Pokrywy są błękitne, a na nich widnieje sześć plam, które w zależności od osobnika mogą być w różnych kształtach. Zwykle środkowe połączone, tworzą przepaskę. Larwy tego chrząszcza rozwijają się w bukach.
Występowanie: W Polsce występuje głównie w górach – najliczniej w Bieszczadach, Beskidzie Niskim, Pieninach, Górach Świętokrzyskich i na Roztoczu. W różnych miejscach spotyka się pojedyncze chrząszcze, w czasie rójki zaś – po kilkadziesiąt. Gatunek rozsiedlony w południowej i środkowej części Europy, odnotowany w Afryce Północnej, Kaukazie, Syrii i Izraelu. W środkowej Europie w starych górskich lasach bukowych na wysokości od 600 do 1500 m n.p.m. (Alpy). Wszędzie na rozproszonych, wyspowych stanowiskach. Na nizinach prawdopodobnie zawleczona z drewnem spławianym z gór.
Rozmnażanie: Nadobnica to gatunek ciepłolubny, składa jaja w drewnie starych buków, a na południu Europy również jesionów, orzechów włoskich, grabów. Larwy rozwijają się 3-4 lata, żerując w drewnie i opuszczając swoje dotychczasowe mieszkanie w postaci dorosłych owadów w gorące letnie dni od połowy czerwca do września. W lipcu i sierpniu odbywa się rójka (gody), a chrząszcze można spotkać nie tylko na starych pniach w lesie, ale i na polanach i śródleśnych drogach, a nawet daleko od lasu, w tartakach i przy domach, jeśli tylko leżą tam stosy bukowego drewna.
Zagrożenia: W Polsce nadobnica alpejska jest gatunkiem niezwykle rzadkim. Głównym zagrożeniem tego gatunku jest niszczenie ich naturalnego środowiska jakim są stare lasy bukowe. Zakłady wytwarzające węgiel drzewny w Bieszczadach wyrabiają go z pni bukowych, w których rozwijają się larwy tego chrząszcza. Z racji urody i rzadkości, owad ten stał się wymarzonym obiektem dla kolekcjonerów.
Nadobnica alpejska podlega w Polsce ścisłej ochronie gatunkowejNa podstawie Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. 2014 poz. 1348), jest wymieniona w Polskiej Czerwonej Księdze, figuruje również na liście gatunków chronionych programem Natura 2000.
Zobacz też chrząszcze Polski systematyka chrząszczy
Przypisy
Bibliografia Witkowski Z., Krajowy plan zarządzania gatunkiem. Nadobnica alpejska (Rosalia alpina L.), Kraków 2007 PDF
Kategoria:Kózkowe Kategoria:Chrząszcze Afryki Kategoria:Chrząszcze Europy Kategoria:Chrząszcze Izraela Kategoria:Chrząszcze Rosji Kategoria:Chrząszcze Syrii Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1758 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza Kategoria:Fauna Algierii Kategoria:Fauna Armenii Kategoria:Fauna Austrii Kategoria:Fauna Azerbejdżanu Kategoria:Fauna Białorusi Kategoria:Fauna Bułgarii Kategoria:Fauna Czech Kategoria:Fauna Danii Kategoria:Fauna Francji Kategoria:Fauna Gruzji Kategoria:Fauna Niemiec Kategoria:Fauna Grecji Kategoria:Fauna Węgier Kategoria:Fauna Iranu Kategoria:Fauna Iraku Kategoria:Fauna Włoch Kategoria:Fauna Jordanii Kategoria:Fauna Libanu Kategoria:Fauna Czarnogóry Kategoria:Fauna Maroka Kategoria:Fauna Holandii Kategoria:Fauna Polski Kategoria:Fauna Portugalii Kategoria:Fauna Rumunii Kategoria:Fauna Rosji Kategoria:Fauna Serbii Kategoria:Fauna Hiszpanii Kategoria:Fauna Szwecji Kategoria:Fauna Syrii Kategoria:Fauna Tunezji Kategoria:Fauna Ukrainy