thumb|200px|Słynny rzeźbiony Duanxi Yan, czyli Kamień z Duanxi thumb|200px|Kamień pisarski i tusz oraz woda.
Kamień pisarski, zwany również kamieniem do rozcierania tuszu – dalekowschodnie narzędzie służące do uzyskiwania płynnego tuszu poprzez rozcieranie sztabki tuszu w niewielkiej ilości wody (tradycyjny chiński tusz ma postać stałą), najczęściej wykonane z naturalnego kamienia, niekiedy ceramiczne. Najprostszy kamień pisarski składa się z płaskiej, gładkiej powierzchni, na którą nalewa się niedużą ilość wody, a następnie kolistymi ruchami rozciera się tusz. Niektóre kamienie pisarskie wyposażone są w zagłębienia służące jako zbiorniczki gotowego, roztartego tuszu. Zdarzają się kamienie o bardzo wymyślnych kształtach i bogatych zdobieniach rytych lub płaskorzeźbionych.
Dawniej kamień pisarski był przede wszystkim niezbędnym narzędziem pisarskim, które z czasem – ze względu na poszerzenie zastosowania tuszu – zaczęto używać również w kaligrafii i malarstwie.
Cechy tuszu uzyskanego na kamieniu pisarskim zależą przede wszystkim od gładkości powierzchni kamienia (zbyt szorstka powierzchnia sprawi, że cząstki tuszu w zawiesinie wodnej będą nadmiernie duże) oraz od długości rozcierania (krócej rozcierany tusz będzie bardziej wodnisty a jego walor będzie jaśniejszy).
W Chinach epoki Tang i Song za najsławniejsze cztery kamienie pisarskie (si da ming yan 四大名砚) uważano: Duanshi yan (端石砚) – kamienie z Duanzhou (obecnie Zhaoqing) w prowincji Guangdong She yan (歙砚) – kamienie z powiatu She w prowincji Anhui Taohe yan (洮河砚) – kamienie z południa prowincji Gansu Chengni yan (澄泥砚) – kamienie ceramiczne wytwarzane w różnych regionach kraju, m.in. w okolicy Luoyangu, dawnej chińskiej stolicy położonej w dzisiejszej prowincji Henan.
Kamień pisarski jest zaliczany do czterech skarbów gabinetu.
Bibliografia Miklos Pal, Malarstwo chińskie. Wstęp do ikonografii malarstwa chińskiego. Warszawa, 1987, s. 23. Sun Dunxiu, Zhongguo wen fang si bao (孙敦秀, 中国文房四宝). Guilin, 2014, s. 143-147.
Kategoria:Artykuły piśmienne Kategoria:Pismo chińskie