Ekstraliga – od sezonu 1955/56 do sezonu 2012/13 najwyższa w hierarchii klasa męskich ligowych rozgrywek hokeja na lodzie w Polsce, będąca jednocześnie najwyższym szczeblem centralnym (I poziomem ligowym). Zmagania w jej ramach toczyły się cyklicznie (co sezon), systemem kołowym od edycji 1983/84 z fazą play-off na zakończenie każdego z sezonów i przeznaczone były dla najlepszych polskich drużyn klubowych. Ich triumfator zostawał mistrzem Polski, zaś najsłabsze zespoły relegowane były na II szczebel ligowy. W latach 1955–2013 rozgrywki o mistrzostwo Polski były organizowane i zarządzane przez Polski Związek Hokeja na Lodzie (PZHL). Od 1955 r. do 1999 r. formalnie pod nazwą I liga (zwyczajowo nazywana Ekstraligą, bądź Ekstraklasą), zaś od sezonu 1999/00 do sezonu 2012/13 oficjalnie nazywana Polską Ligą Hokejową.

8 maja 2013, na mocy umowy, PZHL przekazał organizację i zarządzanie ligowymi rozgrywkami najwyższego szczebla nowo powołanemu podmiotowi o nazwie Polska Hokej Liga Sp. z o.o., a od sezonu 2013/14 noszą one nazwę Polska Hokej Liga.

Historia Od pierwszego w historii sezonu zmagań o tytuł mistrza Polski (tj. 1925/26) do edycji 1954/55 zmagania, mające na celu wyłonienie najlepszej drużyny hokejowej w Polsce toczyły się dwuetapowym systemem nieligowym. W pierwszej fazie MP wszystkie zespoły walczyły w poszczególnych okręgach (w ich skład wchodziły po dwa lub trzy województwa), a najlepsze ekipy uzyskiwały awans do centralnego turnieju finałowego MP. Odbywał się on w mieście jednego z uczestników, a jego zwycięzca otrzymywał tytuł mistrzowski. Co prawda w okresie międzywojennym pojawiały się koncepcje powołania nowoczesnej ligi (najbliżej ku temu było w 1938 r., gdy z powodu planowanej reformy systemu na ligowy zrezygnowano nawet z przeprowadzenia mistrzostw Polski), jednak nigdy nie udało się ich zrealizować (po 1939 r. przeszkodził temu z kolei wybuch II wojny światowej).

Wszystko uległo zmianie w 1955 r., gdy Polski Związek Hokeja na Lodzie podjął decyzję o gruntownej reformie systemu rozgrywek o MP i utworzeniu systemu ligowego I i II szczebla. Pierwszy z nich stanowiła I liga, zwyczajowo nazywana ekstraklasą, zaś kolejnym była II liga. Rywalizację w nowej formule zainaugurowano w sezonie 1955/56 w 8-zespołowej lidze, a do premierowej rywalizacji zostało zakwalifikowanych 6 najlepszych drużyn sezonu 1954/55: CWKS Warszawa, Gwardia Bydgoszcz, Górnik Stalinogród, Pomorzanin Toruń, Gwardia Stalinogród, Podhale Nowy Targ, a ponadto ŁKS Łódź i Start Stalinogród. Pierwszym ligowym mistrzem Polski został najlepszy polski zespół hokejowy lat 50. – Legia Warszawa, która tytuł wywalczyła z kompletem punktów (14 zwycięstw w 14 meczach) i bilansem bramkowym 130:17, natomiast pierwszym spadkowiczem okazała się Gwardia Stalinogród.

Przed sezonem 2009/10 nastąpiły kolejne zmiany w rozgrywkach. Dla uatrakcyjnienia I ligi wprowadzono bonus dla dwóch najlepszych zespołów pierwszej rundy – miały dołączyć do ekstraligi. Bonus wywalczyły: KTH Krynica i Polonia Bytom z tym, że Polonia nie zdecydowała się na grę w Ekstralidze. Wakującego miejsca nie zajęła żadna z pozostałych drużyn pierwszoligowych. W nowej, 11-drużynowej ekstralidze nastąpił podział na grupy „lepszą” i „gorszą”. W grupie lepszej rywalizowało 6 zespołów, dwie najlepsze z grupy gorszej (5 ekip) po drugiej rundzie dołączały do lepszej szóstki. W ten sposób tworzone były 4 pary przed rozgrywkami finałowymi play-off. Ekstraligę pierwotnie miały opuścić zespoły z miejsc jedenastego i dwunastego, jednak po rezygnacji Polonii spadek dotyczył tylko ostatniej, jedenastej drużyny. W fazie zasadniczej tej edycji Cracovia zdobyła 104 punkty w 48 meczach, wyrównując tym samym rekord Dworów Unii Oświęcim z sezonu 2002/03. Najwyższy procent zdobytych punktów należy do Podhala Nowy Targ, które w edycji 1976/77 z 44 spotkań sezonu zasadniczego wygrało 36, a 3 zremisowało kończąc rywalizację z 75 "oczkami". Jednak wówczas za zwycięstwo przyznawano 2 punkty, a za remis 1 punkt. Po podliczeniu punktów według zasad, które obowiązują od sezonu 2001/02, gdy za zwycięstwo drużyna otrzymuje 3 punkty, Podhale uzyskałoby 121 punktów. W tym sezonie zawodnicy Podhala ustanowili również rekord w liczbie zdobytych goli pokonując bramkarzy rywali 312 razy.

Od 1971 r. najlepszy zawodnik ligowy, wybrany w plebiscycie, otrzymuje nagrodę – Złoty Kij.

Transmisje telewizyjne ze spotkań PLH od 2006 r. prowadziła TVP SportHokej na lodzie w TVP przez kolejne trzy sezony., a wcześniej – Wizja TV i Wizja Sport (w latach 1998–2002).

26 kwietnia 2013 PZHL powołał Polską Hokej Ligę Sp. z o.o. celem organizacji i zarządzania ligą zawodowąSpółka powołana..

Lista sezonów (Uwaga! Lista nie jest równoznaczna z listą mistrzów Polski)

Sezon Mistrz Wicemistrz 3. miejsce Sezon zasadniczy I liga/Ekstraliga1956Legia WarszawaGórnik KatowiceStart Katowice1957Legia WarszawaGórnik KatowiceKTH Krynica1958Górnik KatowiceLegia WarszawaPodhale Nowy Targ1959Legia WarszawaGórnik KatowiceŁKS Łódź1960Górnik KatowiceLegia WarszawaPodhale Nowy Targ1961Legia WarszawaGórnik KatowicePodhale Nowy Targ1962Górnik KatowiceLegia WarszawaPodhale Nowy Targ1963Legia WarszawaPodhale Nowy TargGórnik Katowice1964Legia WarszawaPodhale Nowy TargPolonia Bydgoszcz1965GKS KatowiceLegia WarszawaPolonia Bydgoszcz1966Podhale Nowy TargLegia WarszawaGKS Katowice1967Legia WarszawaGKS KatowicePomorzanin Toruń1968GKS KatowicePomorzanin ToruńPodhale Nowy Targ1969Podhale Nowy TargGKS KatowicePomorzanin Toruń1970GKS KatowicePodhale Nowy TargBaildon Katowice1971Podhale Nowy TargNaprzód JanówŁKS Łódź1972Podhale Nowy TargBaildon KatowiceNaprzód Janów1973Podhale Nowy TargNaprzód JanówBaildon Katowice1974Podhale Nowy TargBaildon KatowiceNaprzód Janów1975Podhale Nowy TargBaildon KatowiceGKS Katowice1976Podhale Nowy TargBaildon KatowiceNaprzód Janów1977Podhale Nowy TargNaprzód JanówBaildon Katowice1978Podhale Nowy TargZagłębie SosnowiecNaprzód Janów1979Podhale Nowy TargZagłębie SosnowiecŁKS Łódź1980Zagłębie SosnowiecPodhale Nowy TargŁKS Łódź1981Zagłębie SosnowiecPodhale Nowy TargGKS Tychy1982Zagłębie SosnowiecPodhale Nowy TargNaprzód Janów1983Zagłębie SosnowiecPolonia BytomGKS Tychy1984Polonia BytomZagłębie SosnowiecPodhale Nowy Targ1985Zagłębie SosnowiecPolonia BytomPodhale Nowy Targ1986Polonia BytomPodhale Nowy TargNaprzód Janów1987Podhale Nowy TargPolonia BytomNaprzód Janów1988Polonia BytomGKS TychyZagłębie Sosnowiec1989Polonia BytomNaprzód JanówPodhale Nowy Targ1990Polonia BytomPodhale Nowy TargZagłębie Sosnowiec1991Polonia BytomUnia OświęcimPodhale Nowy Targ1992Unia OświęcimNaprzód JanówPodhale Nowy Targ1993Podhale Nowy TargUnia OświęcimPolonia Bytom1994Podhale Nowy TargUnia OświęcimGKS Katowice1995Podhale Nowy TargUnia OświęcimGKS Katowice1996Podhale Nowy TargUnia OświęcimTTH Toruń1997Podhale Nowy TargUnia OświęcimGKS Katowice1998Unia OświęcimPodhale Nowy TargGKS Katowice1999Unia OświęcimKTH KrynicaPodhale Nowy Targ Polska Liga Hokejowa2000Unia OświęcimPodhale Nowy TargKTH Krynica2001Unia OświęcimGKS KatowicePolonia Bytom2002Unia OświęcimGKS KatowiceGKS Tychy2003Unia OświęcimGKS KatowiceStoczniowiec GdańskUnia Oświęcim2004Unia OświęcimPodhale Nowy TargGKS TychyUnia Oświęcim2005GKS TychyUnia OświęcimCracoviaUnia Oświęcim2006CracoviaGKS TychyPodhale Nowy TargCracovia2007Podhale Nowy TargGKS TychyCracoviaCracovia2008CracoviaGKS TychyPodhale Nowy TargGKS Tychy2009CracoviaGKS TychyPodhale Nowy TargPodhale Nowy Targ2010Podhale Nowy TargCracoviaGKS TychyCracovia2011CracoviaGKS TychyUnia OświęcimCracovia2012KH SanokCracoviaUnia OświęcimSTS Sanok2013CracoviaJKH GKS JastrzębieGKS TychySTS Sanok Zobacz: Polska Hokej Liga

Bilans klubów Liczba tytułów Klub Lata triumfów 19 Podhale Nowy Targ 1966, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1976, 1977, 1978, 1979, 1987, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 2007, 2010 13 Legia Warszawa 1933, 1951, 1952, 1953, 1954, 1955, 1956, 1957, 1959, 1961, 1963, 1964, 1967 10 Cracovia 1937, 1946, 1947, 1948, 1949, 2006, 2008, 2009, 2011, 2013 8 Unia Oświęcim 1992, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004 6 GKS Tychy 2005, 2015, 2018, 2019, 2020, 2025 6 Górnik Katowice/GKS Katowice 1958, 1960, 1962, 1965, 1968, 1970 6 Polonia Bytom 1984, 1986, 1988, 1989, 1990, 1991 5 AZS Warszawa 1927, 1928, 1929, 1930, 1931 5 Zagłębie Sosnowiec 1980, 1981, 1982, 1983, 1985 1 Pogoń Lwów 1933 1 AZS Poznań 1934 1 Czarni Lwów 1935 1 Dąb Katowice 1939 1 KTH Krynica 1950 1 KH Sanok 2012

Zobacz też Mistrzostwa Polski w hokeju na lodzie Polska Hokej Liga Puchar Polski w hokeju na lodzie I liga polska w hokeju na lodzie Polskie drużyny hokeja na lodzie w europejskich pucharach

Przypisy