thumb|240px|Wizerunek Wiktora Woroszylskiego w tle thumb|240px|Grób Wiktora Woroszylskiego i jego żony Janiny na cmentarzu Wojskowym na Powązkach, Warszawa 2008 Wiktor Woroszylski (ur. 8 czerwca 1927 w Grodnie, zm. 13 września 1996 w Warszawie) – polski poeta, prozaik, tłumacz i recenzent filmowy.
Życiorys Urodził się w zasymilowanej rodzinie żydowskiej Grzegorza (lekarza prowadzącego praktykę przy ul. Rydza-Śmigłego 8 w Grodnie) i Barbary z Grodzieńczyków. Po 1941 roku przesiedlony przez Niemców do getta w Grodnie, skąd wraz z rodziną się wydostał i ukrywał w Łosośnie na przedmieściach Grodna, pracując na fałszywych dokumentach w warsztacie stolarskim. W 1945 został repatriowany z Grodna do Łodzi, w której rozpoczął studia. Początkowo studiował medycynę na Uniwersytecie Łódzkim, a od 1946 roku polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim. Zapisał się do PPR, potem był członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Zaczynał jako autor poezji publicystyczno-agitacyjnej, będąc czołową postacią tzw. pryszczatych. W 1947 r. przeniósł się do Warszawy. Od końca 1948 do 1951 mieszkał w Szczecinie, gdzie w 1949 roku urodził się jego pierwszy syn – Feliks. W latach 1952–1956 studiował w Instytucie Literatury im. Maksyma Gorkiego w Moskwie, gdzie uzyskał doktorat z rusycystyki. Po 1955 zaczął pisać lirykę refleksyjną, opowiadania, szkice, utwory dla dzieci i młodzieży oraz zajął się przekładami literackimi z języka rosyjskiego.
Redaktor m.in. czasopism „Głos Ludu”, „Po prostu”, „Nowa Kultura”, a po 1977 roku czasopisma „Zapis” wydawanego w drugim obiegu. Tłumacz utworów i listów Zoszczenki, Majakowskiego, Sołżenicyna, Brodskiego, Awierincewa.
Zerwał z komunizmem po stłumieniu rewolucji węgierskiej 1956, którą obserwował na własne oczy, przebywając wówczas w Budapeszcie. Przeżycia i przemyślenia z 1956 roku umieścił w Dzienniku węgierskim, którego z powodu cenzury nie mógł w całości wydrukować w Polsce, dlatego opublikowano go w Paryżu. W 1957 roku usunięty ze stanowiska redaktora naczelnego pisma „Nowa Kultura” na osobiste polecenie Władysława Gomułki. Woroszylski w 1964 roku sprzeciwił się władzom PRL, które zażądały potępienia autorów „listu trzydziestu czterech”, w którym krytykowano komunistyczną cenzurę. W 1965 roku odmówił potępienia listu biskupów polskich do biskupów niemieckich. W 1967 roku wyrzucony z PZPR za podpisanie protestu przeciwko usunięciu z niej Leszka Kołakowskiego. W grudniu 1974 sygnatariusz listu 15 ws. zapewnienia Polakom w ZSRR dostępu do polskiej nauki i kultury. W styczniu 1976 roku podpisał list protestacyjny do Komisji Nadzwyczajnej Sejmu PRL przeciwko zmianom w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. W latach 70. związany z opozycją demokratyczną, współpracownik Komitetu Obrony Robotników i Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR”. Od lat 70. objęty zakazem druku przez cenzurę. Od lutego 1978 członek i następnie wykładowca Towarzystwa Kursów Naukowych. W latach 1977–1979 wykładowca historii literatury rosyjskiej na Uniwersytecie Latającym. 23 sierpnia 1980 roku dołączył do apelu 64 uczonych, pisarzy i publicystów do władz komunistycznych o podjęcie dialogu ze strajkującymi robotnikami. Internowany po wprowadzeniu stanu wojennego i osadzony w więzieniu na Białołęce, a następnie w obozach w Jaworzu i Darłówku. W 1983 po zamordowaniu Grzegorza Przemyka autor listu otwartego z protestem do wicepremiera Mieczysława F. Rakowskiego.
Był mężem Janiny z Witczaków (1925–2002).
Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera G-14-6).
Twórczość Proza 1956 Dziennik węgierski 1958 Okrutna gwiazda (opowiadania) 1960 I ty zostaniesz Indianinem (na podstawie powieści nakręcono film fabularny) 1962 Cyryl, gdzie jesteś? (powieść dla młodzieży) 1963 Sny pod śniegiem. Opowieść o życiu Sałtykowa-Szczedrina (opowieść biograficzna) 1965 Podmuch malowanego wiatru (powieść dla młodzieży) 1973 Mniejszy szuka Dużego (na podstawie powieści nakręcono film fabularny) 1973 Życie Sergiusza Jesienina (współautor: Elwira Watała) 1977 Literatura (powieść) 1983 Don Kichot 1983 Kto zabił Puszkina? (biografia) 2022 Historie i inne opowiadania (opowiadania, wznowienie wydania z 1987 r.)
Poezja 1949 Czuwającym w noc noworoczną 1949 Śmierci nie ma 1955 Z rozmów Poemat Świt nad Nową Hutą 1960 Wanderjahre 1962 Twój powszedni morderca 1964 Niezgoda na ukłon 1969 Przygoda w Babilonie 1970 Zagłada gatunków 1974 Wybór wierszy 1982 Jesteś i inne wiersze 1983 Lustro 1983 Dziennik internowania
Inne Moi Moskale (przekład wyboru wierszy poetów rosyjskich) Życie Majakowskiego (biografia) Marsz Sportowy (przekład pieśni Izaaka Dunajewskiego) Pozwólcie nam się cieszyć (wybór publicystyki) Dzienniki. Tom I–III, Ośrodek KARTA, Warszawa 2017–2019 Dużo śmiechu, trochę smutku to historia o mamutku (książka dla dzieci z ilustracjami Józefa Wilkonia, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warszawa 1961 oraz Wytwórnia, Warszawa 2008) Wykłady o literaturze rosyjskiej, Wydawnictwo Naukowe UKSW, Warszawa 2020
Omówienia: Woroszylski. Wieczór wspomnień, red. Iwona Smolka, Baran i Suszczyński, Kraków 1997. Elżbieta Sawicka, Ułożyć książkę, ułożyć życie. Wiktor Woroszylski (1927–1996), „Rzeczpospolita”, 216 / 1996.
Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (11 lipca 1955) Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955)
Nagrody i wyróżnienia
Państwowa Nagroda Artystyczna III stopnia z okazji święta 22 lipca, za poemat O generale Świerczewskim i tom wierszy pt. Śmierci nie ma otrzymał (1950) Nagroda Fundacji im. Kościelskich za całokształt twórczości (1965) Nagroda literacka ZAiKS-u dla tłumaczy (1990)
Upamiętnienie Jest patronem ławeczki w Parku Ratuszowym w Krakowie w dzielnicy XVIII Nowa Huta, o czym informuje tabliczka. Patroni ławeczek w przestrzeni publicznej są wybierani w ramach projektu Kody Miasta realizowanego przez Krakowskie Biuro Festiwalowe, operatora tytułu Kraków Miasto Literatury UNESCO, którym Kraków został uhonorowany w 2013 roku.
Przypisy Apel (dokument KSS KOR, Archiwum Opozycji IV/04.05.43 [b.n.s.]).
Kryptonim „Gracze”. Służba Bezpieczeństwa wobec Komitetu Obrony Robotników i Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR” 1976–1981, wybór, wstęp i opracowanie Łukasz Kamiński i Grzegorz Waligóra, Warszawa 2010, s. 59.
„Kultura” 1976/03/342 Paryż 1976, s. 30.
– Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki. „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”.
Bibliografia Anna Bikont, Joanna Szczęsna: Lawina i kamienie: pisarze wobec komunizmu. Warszawa, 2006.
Linki zewnętrzne Wiktor Woroszylski w filmpolski.pl granice.pl – Wiktor Woroszylski
Wiktor Woroszylski – publikacje w bibliotece Polona
Kategoria:Członkowie i współpracownicy Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR” Kategoria:Członkowie i współpracownicy KOR Kategoria:Członkowie polskiego PEN Clubu Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Internowani w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1981–1982 Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji im. Kościelskich Kategoria:Ludzie urodzeni w Grodnie Kategoria:Mieszkańcy gett żydowskich w okupowanej Polsce Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Pisarze objęci zakazem publikacji w Polsce Ludowej Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Polscy pisarze socrealiści Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Polscy redaktorzy naczelni Kategoria:Polscy tłumacze literatury rosyjskojęzycznej Kategoria:Polscy twórcy literatury dziecięcej i młodzieżowej Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady Kategoria:Sygnatariusze Listu 15 Kategoria:Sygnatariusze Memoriału 101 Kategoria:Wspierający Apel 64 Kategoria:Urodzeni w 1927 Kategoria:Zmarli w 1996