Hajle Syllasje I (także Hajle Selasje I, Haile Selassie I; geez , „Potęga Trójcy”; ur. 23 lipca 1892 w Ydżersa Goro, zm. 27 sierpnia 1975 w Addis Abebie) – ostatni cesarz Etiopii (1930–1936 i 1941–1974). Oficjalnie używał imienia „Cesarz Haile Selassie I, Zwycięski Lew Plemienia Judy, Wybraniec Boży”.

Jest także znany jako symbol religijny ruchu Rastafari. Według wyznawców jest mesjaszem.

Życiorys thumb|300px|Przewodniczący Rady Państwa PRL Edward Ochab (z prawej) wita przybyłego do Polski z wizytą oficjalną cesarza Etiopii Hajle Syllasje I (z lewej). W tle Władysław Gomułka i Józef Cyrankiewicz, Warszawa, 17 września 1964 Urodził się w 1892 roku koło Hareru jako Teferi Mekonnen. Syn rasa Mekonnena, kuzyna cesarza Menelika II. W 1907 roku został gubernatorem prowincji Sidamo. W 1916 roku został regentem po tym, jak od władzy odsunięto cesarza Lydż Ijasu. Współrządził wraz z cesarzową Zeuditu. W 1923 roku wprowadził kraj do Ligi Narodów. Później rozpoczął działania mające na celu zniesienia niewolnictwa, które zostało zniesione jednak dopiero po włoskiej inwazji w 1935 roku. Problem niewolnictwa w Etiopii został wykorzystany propagandowo przez Włochów z jednej strony, aby ukazać Etiopię jako niecywilizowany kraj, z drugiej, dać jeden z pretekstów do inwazji.

Złożył wizyty we Francji, Włoszech, Szwecji, Grecji i Wielkiej Brytanii, które przyniosły mu międzynarodowy rozgłos. Zyskał rozgłos wśród czarnoskórych mieszkańców Ameryki Północnej, zwłaszcza Jamajki, gdzie jego postać stała się symbolem ruchu religijnego Rastafari.

Wstąpił na tron 2 kwietnia 1930 roku w wyniku intryg i krwawego rozprawienia się z konkurentami do tronuTechnika Wojskowa Historia, nr. 2/2014, s. 3, został koronowany 2 listopada 1930 roku w Katedrze św. Jerzego w Addis Abebie. Jego pełny tytuł jako cesarza brzmiał „Cesarz Haile Selassie I, Zwycięski Lew Plemienia Judy, Wybraniec Boży“. W chwili objęcia przez niego władzy kraj był monarchią absolutną niemal całkowicie odizolowaną od świata. Cesarz rozpoczął stopniowe reformowanie kraju. W 1931 roku wprowadził pierwszą w historii kraju konstytucję oraz zwołał parlament. Choć kraj na mocy dokumentu stał się monarchią konstytucyjną, to Hajle Syllasje zachował absolutną władzę. Reformowanie kraju utrudniały rewolty w Ogadenie i na północy kraju. Rządy cesarza przerwała włoska inwazja zakończona okupacją kraju i włączeniem go w skład Włoskiej Afryki Wschodniej. Po wojennej klęsce udał się na emigrację do Wielkiej Brytanii, gdzie przebywał do 1941 roku. W 1935 roku przyznano mu tytuł Człowiek Roku 1935 według tygodnika „Time” oraz artykuł z 6 stycznia 1936 roku..

Po wyzwoleniu kraju w 1941 roku (przez wojska brytyjskie i etiopskich partyzantów) ponownie objął rządy. Wprowadzał dalsze reformy społeczne, gospodarcze i edukacyjne. Dążył do stopniowego unowocześnienia i europeizacji kraju, zachowując przy tym poszanowanie rdzennej kultury i tradycji. Jednocześnie wzmacniał swoją własną pozycję poprzez centralizację i pozbawianie gubernatorów przywilejów i samodzielności. Prowadził aktywną politykę zagraniczną, był przeciwnikiem łączenia się z blokami politycznymi i wojskowymi oraz jednym ze współzałożycieli Organizacji Jedności Afrykańskiej. Brał udział w mediacjach w konflikcie między Marokiem i Algierią oraz interweniował po stronie rządu Nigerii, gdy od tego kraju odłączyła się Biafra. W 1952 roku włączył w skład kraju Erytreę (wcześniej znajdowała się ona pod zarządem brytyjskim) jako republikę autonomiczną. W 1955 roku doprowadził do przyjęcia nowej konstytucji. W 1960 roku przeciwko jego rządom miał miejsce nieudany wojskowy zamach stanu. Od tego czasu narastała opozycja przeciwko jego rządom (szczególnie pośród wykształconych na europejski wzór wojskowych i cywilów). Cesarz obwiniany był o gospodarczy chaos i utrzymywanie feudalnych struktur władzy. Sytuację skomplikowała decyzja cesarza z 1962 roku. Pozbawił wówczas autonomii Erytreę i zaanektował ją, co wywołało walki partyzanckie w regionie i przyczyniło się do narodzenia tendencji separatystycznych w pozostałych miejscach państwa. W 1974 nastąpił duży kryzys polityczny spowodowany skutkami kilkuletniej suszy. Kryzys przyczynił się do wojskowego zamachu stanu w czerwcu tego samego roku. W jego wyniku władzę objął Komitet Koordynacyjny Sił Zbrojnych, tzw. Derg z Amanem Mikaelem Andomem jako przewodniczącym. We wrześniu tego samego roku wojsko zdetronizowało cesarza. Do końca życia przebywał w areszcie domowym w swoim dawnym pałacuAlan Palmer, Kto jest kim w polityce. Świat od roku 1860. Warszawa 1998, s. 168.. Według oficjalnych informacji nowego rządu zmarł po nieudanej operacji. Prawdopodobnie jednak został zamordowany.

Odniesienia w kulturze Cesarz Ryszarda Kapuścińskiego

Przypisy

Linki zewnętrzne Ethiopian Treasures – Emperor Haile Selassie (1930-1974) The Crown Council of Ethiopia Pełny tekst mowy na forum Ligi Narodów 1936 z której Bob Marley zrobił swą sławną piosenkę „War” Marcus Garvey i jego przepowiednia o Haile Selassie Stosunek Haile Selassie do Rastafarian Haile Selassie i wojna włosko-etiopska Haile Selassie, ostatnie lata Krytyka rządów Haile Selassie I

Kategoria:Władcy Etiopii Kategoria:Cudzoziemcy odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (1944–1989) Kategoria:Cudzoziemcy odznaczeni Orderem Orła Białego (II Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie roku tygodnika Time Kategoria:Premierzy Etiopii Kategoria:Przewodniczący Organizacji Jedności Afrykańskiej Kategoria:Rastafari Kategoria:Odznaczeni Orderem Królewskim Serafinów Kategoria:Odznaczeni Królewskim Łańcuchem Wiktoriańskim Kategoria:Odznaczeni Królewskim Orderem Wiktoriańskim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Legii Honorowej Kategoria:Odznaczeni Legią Zasługi Kategoria:Odznaczeni Medalem Wojskowym (Francja) Kategoria:Odznaczeni Orderem Kondora Andów Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową za Zasługi dla Republiki Austrii Kategoria:Odznaczeni Orderem Annuncjaty Kategoria:Odznaczeni Orderem Avis (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Chrystusa (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Białej Róży Finlandii Kategoria:Odznaczeni Orderem Chryzantemy Kategoria:Odznaczeni Orderem Domowym Chakri Kategoria:Odznaczeni Orderem Flagi (Węgry) Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwiazdy Etiopii Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwiazdy Rumunii Kategoria:Odznaczeni Orderem Karola III Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Włoch Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Południa Kategoria:Odznaczeni Orderem Leopolda (Belgia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Białego Kategoria:Odznaczeni Orderem Lwa Niderlandzkiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Łaźni Kategoria:Odznaczeni Orderem Menelika II Kategoria:Odznaczeni Orderem Mono Kategoria:Odznaczeni Orderem Narodowym (Mali) Kategoria:Odznaczeni Orderem Narodowym (Niger) Kategoria:Odznaczeni Orderem Narodowym Lwa Kategoria:Odznaczeni Orderem Nilu Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Azteckiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Oswobodziciela Kategoria:Odznaczeni Orderem Pahlawiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Piusa IX Kategoria:Odznaczeni Orderem Pionierów Liberii Kategoria:Odznaczeni Orderem Podwiązki Kategoria:Odznaczeni Orderem Republiki Federalnej (Nigeria) Kategoria:Odznaczeni Orderem Salomona Kategoria:Odznaczeni Orderem Sikatuny Kategoria:Odznaczeni Orderem Słonia Kategoria:Odznaczeni Orderem Słońca Peru Kategoria:Odznaczeni Orderem Suworowa Kategoria:Odznaczeni Orderem św. Michała i św. Jerzego Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Jakuba od Miecza (Portugalia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętych Maurycego i Łazarza Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Olafa Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza Kategoria:Odznaczeni Orderem Wieży i Miecza Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojskowym Wilhelma Kategoria:Odznaczeni Orderem Wyzwoliciela San Martina Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi (Chile) Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi (Liban) Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Włoskiej Kategoria:Odznaczeni Orderem Zbawiciela Kategoria:Odznaczeni Orderem Domowym Nassauskim Lwa Złotego Kategoria:Odznaczeni Wstęgą Trzech Orderów Kategoria:Odznaczeni Orderem Mohameda Alego Kategoria:Odznaczeni Orderem Jugosłowiańskiej Gwiazdy Kategoria:Odznaczeni Orderem Narodowym Wietnamu Kategoria:Odznaczeni Orderem Narodowym Beninu Kategoria:Odznaczeni środkowoafrykańskimi odznaczeniami Kategoria:Urodzeni w 1892 Kategoria:Zmarli w 1975