Arkady Adam FiedlerW ewidencji wojskowej figuruje jako „Adam Arkady” lub „Adam Arkadiusz”. (ur. 28 listopada 1894 w Poznaniu, zm. 7 marca 1985 w Puszczykowie) – polski działacz niepodległościowy, prozaik, reportażysta, przyrodnik i podróżnik, porucznik Wojska Polskiego.
Życiorys Był synem Antoniego Fiedlera, poznańskiego poligrafa i wydawcy, i Franciszki z Krajewiczów. On to właśnie rozbudził w Arkadym namiętne zainteresowanie przyrodą. „Uczył mnie kochać rzeczy takie, obok których inni ludzie przechodzili obojętnie” – wspominał później pisarz o swym ojcu. Ukończył Gimnazjum im. Gotthilfa Bergera w Poznaniu, a następnie studiował filozofię i nauki przyrodnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz na uniwersytecie w Poznaniu. Studia te zostały przerwane wraz z wybuchem I wojny światowej i wcieleniem do armii niemieckiej.
W latach 1918–1919 brał udział w powstaniu wielkopolskim (został wybrany do Komitetu Jedenastu Polskiej Organizacji Wojskowej Zaboru Pruskiego i był kierownikiem Działu Organizacyjnego w Dowództwie Żandarmerii Krajowej). 8 stycznia 1921 został zatwierdzony w stopniu porucznika żandarmerii ze starszeństwem od 1 kwietnia 1920.
W opublikowanej 24 września 1921 „Pierwszej liście oficerów rezerwowych WP” figurował jako porucznik rezerwy żandarmerii. W 1934 był porucznikiem rezerwy Kadry 7 dywizjonu taborów w Poznaniu ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 28. lokatą na liście starszeństwa oficerów taborowych oraz pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Poznań-Miasto.
Debiutował w 1917 cyklem wierszy „Czerwone światło ogniska” na łamach poznańskiego dwutygodnika „Zdrój”. W latach 1922–1923 studiował w Akademii Sztuk Graficznych w Lipsku i ukończył ją zdobywając tytuł mistrza chemigrafii. W 1926 wydał pierwszą książkę Przez wiry i porohy Dniestru. W 1928 wyjechał w pierwszą większą podróż do południowej Brazylii. Przywiózł z niej bogate zbiory zoologiczne i botaniczne, które bezinteresownie przekazał Muzeum Przyrodniczemu oraz innym naukowym placówkom w Poznaniu, i nie mniej bogate wrażenia, które opisał w książkach Bichos, moi brazylijscy przyjaciele i Wśród Indian Koroadów.
Żoną Arkadego Fiedlera była w tym czasie Janina z d. Ritter, którą poślubił w lipcu 1920 r.; mieli urodzoną w kwietniu 1924 r. córkę Barbarę. Po powrocie Fiedlera z podróży do Brazylii małżeństwo przeszło kryzys, m.in. na tle gospodarowania przez Janinę finansami podczas nieobecności męża, co doprowadziło pisarza do załamania nerwowego. W 1930 r. żona odeszła od niego, zabierając ze sobą córkę Basię, która zmarła w wieku 9 lat w 1933 r. W 1934 r. Fiedlerowie przeprowadzili rozwód.
W 1933 pisarz urzeczywistnił swe najgorętsze marzenie: wyruszył do Amazonii. Wyprawa zaowocowała książką Ryby śpiewają w Ukajali, która zdobyła wielkie uznanie czytelników. W 1936 wydał kolejny bestseller, Kanadę pachnącą żywicą.
W 1937 oceniał plan kolonializacji Madagaskaru, podróż opisał w książce Radosny ptak drongo, później przerobionej na Gorąca wieś Ambinanitelo, wznowionej jako Madagaskar. Gorąca wieś Ambinanitelo.
II wojna światowa zastała Fiedlera na Tahiti. Porzucił tę wyspę, aby podjąć służbę żołnierską. W lutym 1940 przez Francję dotarł do Wielkiej Brytanii, gdzie poznał polskich lotników uczestniczących w bitwie o Anglię. Napisał o nich głośną książkę Dywizjon 303 – jej przedruki krążyły w okupowanej Polsce, podnosząc morale społeczeństwa. W latach 1942–1943 pływał na polskich statkach handlowych – wysiłek wojenny naszych marynarzy opisał w książce Dziękuję ci, kapitanie. W trakcie wojny i tuż po niej w Londynie przyszli na świat jego dwaj synowie – Marek i Arkady Radosław.
W 1946 powrócił razem z żoną Włoszką Marią Maccariello do Polski i zamieszkał w Puszczykowie pod Poznaniem. Nie mogąc podróżować (czasy stalinowskie), napisał powieści dla młodzieży: Mały Bizon, Wyspa Robinsona, Orinoko.
Od 1956 powrócił na podróżnicze szlaki – odwiedził Indochiny, Brazylię, Gujanę, Madagaskar, Kanadę, kilkukrotnie Afrykę Zachodnią.
W swoim życiu odbył 30 wypraw i podróży. Napisał 32 książki, które ukazały się w 23 językach w przeszło 10-milionowym nakładzie. Jego książki urzekają plastyką opisu, barwnie zbliżają czytelnikowi ludzi o różnych kolorach skóry, uczą szacunku dla innych kultur i obyczajów, opiewają piękno przyrody. Jest autorem dwóch książek autobiograficznych: „Mój ojciec i dęby” oraz „Wiek męski – zwycięski”.
W 1974 pisarz zachęcony namowami czytelników stworzył wraz z rodziną prywatne muzeum podróżniczych trofeów w swym domu w Puszczykowie.
W 1983 był członkiem Rady Krajowej PRONTrybuna Robotnicza, nr 109 (12961), 10 maja 1983 roku, s. 6..
Zmarł 7 marca 1985 w Puszczykowie, gdzie został pochowany na miejscowym cmentarzu. Autorem rzeźby przedstawiającej głowę pisarza i umieszczonej na jego grobie jest Adam Haupt.
Podróże 1927 – północna Norwegia 1928 – południowa Brazylia 1933 – Amazonia i Peru 1935 – Kanada 1937 – Madagaskar 1939 – Tahiti 1940 – Francja, Wielka Brytania 1942–1943 – USA, Trynidad, Gujana, Brazylia 1945 – Kanada 1948 – Meksyk 1952–1953 – ZSRR (Gruzja) 1956–1957 – Indochiny (północny Wietnam, Laos, Kambodża) 1959–1960 – Afryka Zachodnia (Gwinea, Ghana) 1961 – północno-zachodnia Kanada 1963–1964 – Brazylia, Gujana 1965–1966 – Madagaskar 1967 – Brazylia 1968 – ZSRR (wschodnia Syberia) 1969 – Nigeria 1970 – Peru 1971 – Afryka Zachodnia 1972 – Kanada (Kolumbia Brytyjska, Alberta, Quebec) 1973 – Ameryka Południowa 1975 – Kanada (Ontario, Quebec) 1976–1977 – Afryka Zachodnia 1978–1979 – Peru 1980 – Kanada 1981 – Afryka Zachodnia
Ordery i odznaczenia Order Budowniczych Polski Ludowej (1979) Order Sztandaru Pracy I klasy (1974) Order Sztandaru Pracy II klasy (1959) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1964) Krzyż Niepodległości – 27 czerwca 1938 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (19 lipca 1955) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Srebrny Wawrzyn Akademicki (7 listopada 1936) „za zasługi na polu literatury podróżniczej”. Order Uśmiechu (1969)
Nagrody i wyróżnienia Był laureatem wielu nagród, m.in. nagrody literackiej miasta Poznania (1936), Nagrody Ministra Kultury i Sztuki II stopnia za literaturę podróżniczą (1963), nagrody prezesa Rady Ministrów za twórczość dla dzieci i młodzieży (1974), Nagrody Państwowej I stopnia za całokształt twórczości (1978) i nagroda "Złoty Kłos" przyznanej przez czytelników Dziennika Ludowego (1970)Konkurs "Złotego Kłosa" rozstrzygnięty, "Dziennik Ludowy", nr 133, 6-7 czerwca 1970, s. 1..
Potomkowie Fiedlera Dwaj synowie Arkady Radosław Fiedler (starszy), były poseł oraz Marek Fiedler (młodszy) są także pisarzami i podróżnikami. Pasje do podróżnictwa i twórczości literackiej odziedziczyli także wnukowie Arkady Paweł Fiedler (syn Arkadego Radosława) i Radosław Fiedler (syn Marka). Arkady Radosław ma również wnuka Arkadego Antoniego. Wszyscy mieszkają obok siebie w Puszczykowie, prowadząc Muzeum – Pracownię Literacką Arkadego Fiedlera wraz Ogrodem Kultur i Tolerancji.
Upamiętnienie Jest patronem kilkudziesięciu szkół, m.in.: Szkoły Podstawowej w CzapurachSzkoła im. Arkadego Fiedlera w Czapurach. oficjalna strona., Szkoły Podstawowej nr 2 w DębnieSzkoła Podstawowa nr 2 im. Arkadego Fiedlera w Dębnie. oficjalna strona [dostęp 2021-05-30]., Szkoły Podstawowej w Starej Przysiece Drugiej, Szkoły Podstawowej w ZbąszyniuSzkoła Podstawowa im. A. Fiedlera w Zbąszyniu. oficjalna strona., Szkoły Podstawowej nr 18 w Zielonej GórzeSzkoła Podstawowa nr 18 w Zielonej Górze. oficjalna strona., Zespołu Szkół Nr 12 w Szczecinie, Szkoły Podstawowej w Rychwale, Szkoły Podstawowej nr 114 w Krakowie, Szkoły Podstawowej w Przeźmierowie, Szkoły Podstawowej w Chomęcicach, Szkoły Podstawowej nr 13 w Gorzowie Wielkopolskim, Szkoły Podstawowej nr 5 w GnieźnieSzkoła Podstawowa nr 5 im. Arkadego Fiedlera w Gnieźnie. oraz Szkoły Podstawowej w Golinie Wielkiej. Podróżnik jest również patronem ulic w Polsce i na świecie.
Od 6 lipca 2009 jest również patronem Wielkopolskiego Oddziału Żandarmerii Wojskowej w PoznaniuDecyzja Nr 182/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 czerwca 2009 r. w sprawie nadania imienia por. Arkadego Fiedlera Wielkopolskiemu Oddziałowi Żandarmerii Wojskowej oraz ustanowienia dorocznego Święta (Dziennik Urzędowy MON Nr 12, poz. 128). Decyzja weszła w życie z dniem ogłoszenia, czyli 6 lipca 2009 r.. Od 1996 w Muzeum-Pracowni Literackiej Arkadego Fiedlera wręczana jest coroczna nagroda „Bursztynowego Motyla” im. A. Fiedlera dla polskiego autora książki podróżniczej. W 2020 Piotr Bojarski wydał jego biografię zatytułowaną Fiedler. Głód świata (Wydawnictwo Poznańskie).
W Puszczykowie wyznakowano szlak pieszy zielony im. Arkadego Fiedlera.
W 2020 r. nakładem Wydawnictwa Poznańskiego ukazała się biografia Arkadego Fiedlera Fiedler. Głód świata autorstwa Piotra Bojarskiego.
thumb|300px|Muzeum-Pracownia Literacka Arkadego Fiedlera w Puszczykowie – fragment Ogrodu Kultur i Tolerancji thumb|300px|Muzeum-Pracownia Literacka Arkadego Fiedlera w Puszczykowie – fragment Ogrodu Kultur i Tolerancji thumb|300px|Muzeum-Pracownia Literacka Arkadego Fiedlera w Puszczykowie – fragment Ogrodu Kultur i Tolerancji
Publikacje Reportaże i eseje podróżnicze 1926 Przez wiry i porohy Dniestru 1931 Bichos, moi brazylijscy przyjaciele 1932 Wśród Indian Koroadów (Kaingang) 1935 Kanada pachnąca żywicą 1935 Ryby śpiewają w Ukajali 1936 Zwierzęta z lasu dziewiczego 1937 Zdobywamy Amazonkę 1939 Jutro na Madagaskar! 1942 Dywizjon 303 1944 1944 Żarliwa wyspa Beniowskiego 1946 Radosny ptak Drongo 1950 Rio de Oro 1953 Gorąca wieś Ambinanitelo 1957 Wyspa kochających lemurów 1960 Dzikie banany 1962 Nowa przygoda: Gwinea 1965 I znowu kusząca Kanada 1968 Spotkałem szczęśliwych Indian 1969 Madagaskar, okrutny czarodziej 1971 Piękna, straszna Amazonia 1973 Mój ojciec i dęby – autobiografia zawierająca wspomnienia z okresu dzieciństwa 1976 Wiek męski – zwycięski 1983 Motyle mego życia 1985 Zwierzęta mego życia 1989 Kobiety mej młodości
Powieści 1952 Mały Bizon 1954 Wyspa Robinsona 1957 Orinoko 1980 Biały Jaguar
Wspólnie z Markiem Fiedlerem 1982 Indiański Napoleon Gór Skalistych 1984 Ród Indian Algonkinów
Zobacz też Nagroda Bursztynowego Motyla im. Arkadego Fiedlera
Przypisy
Bibliografia Rocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34, s. 185, 717. Pierwsza lista oficerów rezerwowych WP. Dodatek do Dziennika Personalnego M.S.Wojsk. nr 37 z 24.09.1921 r.
Linki zewnętrzne Muzeum-Pracownia Literacka Arkadego Fiedlera Audycja , Ratajska Telewizja Kablowa
Kategoria:Absolwenci Państwowego Gimnazjum i Liceum im. Bergera w Poznaniu Kategoria:Absolwenci uczelni w Lipsku
Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Zaboru Pruskiego Kategoria:Członkowie Rady Krajowej PRON Kategoria:Członkowie Związku Zawodowego Literatów Polskich Arkady Kategoria:Honorowi członkowie Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Poznaniu Kategoria:Ludzie związani z Madagaskarem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Orderem Budowniczych Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Uśmiechu Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Oficerowie 7 Dywizjonu Taborów Kategoria:Patroni jednostek Wojska Polskiego Kategoria:Pochowani na cmentarzu rzymskokatolickim w Puszczykowie Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Cesarstwa Niemieckiego w I wojnie światowej