thumb|Lokalizacja Tobago
thumb|Tablica pamiątkowa w Great Courland Bay z napisem w języku angielskim „Na pamiątkę śmiałym, przedsiębiorczym i pracowitym Kurlandczykom z dalekiej Łotwy na wybrzeżach Bałtyku, którzy żyli na tej ziemi, nazwanej od ich imienia, w latach 1639 do 1693” Nowa Kurlandia – kolonia Kurlandii na wyspie Tobago w archipelagu Małych Antyli. Ze względu na to, że Kurlandia była lennem Rzeczypospolitej Obojga Narodów, czasami Nowa Kurlandia nazywana jest nieściśle kolonią PolskiTomasz Paluszyński Czy Rosja uczestniczyła w pierwszym rozbiorze s. 54..
Pierwsze osiedle zostało założone przez Kurlandię w 1637, lecz szybko zostało zlikwidowane. Druga próba kolonizacji nastąpiła w 1639 i również zakończyła się niepowodzeniem, podobnie jak trzecia próba z 1642. Kolonizacja udała się dopiero za czwartym razem, kiedy to 20 maja 1654 roku przybył statek Das Wappen der Herzogin von Kurland, a jego dowódca, Willem Mollens, ogłosił wyspę kolonią o nazwie Nowa Kurlandia i założył fort (Jekabforts) i osadę (Jacobstadt – obecnie Plymouth) na północno-zachodnim wybrzeżu wyspy. W tym samym roku Holendrzy założyli na południowo-zachodnim wybrzeżu swoją kolonię zwaną Nieuw Vlissingen.
Kolonia holenderska rozwijała się o wiele prężniej i w 1659 r. Holendrzy zajęli posiadłości kurlandzkie. Aneksja ta wynikała również z uwarunkowań politycznych w Europie i osłabienia Kurlandii w wyniku wojny polsko-szwedzkiej. Po zakończeniu wojny, na mocy pokoju oliwskiego z roku 1660, Kurlandia odzyskała swoje posiadłości na wyspie, jednak już w 1666 opuściła Tobago. Ponownie Kurlandczycy zajmowali części wyspy w 1668 roku, od lipca 1680 do marca 1683 i od czerwca 1686 do maja 1690 roku. Kurlandia zgłaszała formalne roszczenia do wyspy aż do III rozbioru Polski z 1795 roku, kiedy sama stała się częścią Rosji.
Okres zasiedlania Tobago przez Kurlandczyków: 1637 – pierwsza kolonizacja – nieudana 1639 – druga kolonizacja – nieudana 1642 – trzecia kolonizacja – nieudana 1654–1659 – czwarta kolonizacja – udana 1660–1666 – piąta kolonizacja – odzyskanie posiadłości na wyspie, udana 1680–1683 – dziesiąta kolonizacja – udana 1686–1690 – jedenasta kolonizacja – udana
Gubernatorzy kurlandzcy na Tobago: L.p. Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd 1. Edward Marshall 1642 1643 2. Cornelius Caroon 1643 1650 3. Adrien Lampsius 1654 1654 4. William Molleyns 1654 1655 5. Hubert de Beveren 1655 1658 6. Christopher von Kayserling 1658 1658 7. brak danych 1658 1677 8. brak gubernatora 1677 1680 9. brak danych 1680 1684 10. brak gubernatora 1684 1795 Zobacz też kurlandzka kolonizacja w Gambii Przypisy
Bibliografia Marek Arpad Kowalski: Kolonie Rzeczypospolitej. Warszawa, Bellona, 2005, s. 79–146. .
Kategoria:Historia Trynidadu i Tobago Kategoria:Kolonie Księstwa Kurlandii i Semigalii Kategoria:Kolonie w Ameryce Południowej