thumb|240px|Dzieło Iktinosa – ateński Partenon Iktinos, Ἰκτῖνος, łac. Ictinus (V wiek p.n.e.) – jeden z najwybitniejszych architektów greckich okresu klasycznego.
Wraz z Fidiaszem i Kallikratesem był twórcą ateńskiej świątyniKazimierz Ulatowski uznając Iktinosa za twórcę planów architektonicznych, większość pomysłów twórczych w konstrukcjach Partenonu przypisywał Fidiaszowi (Architektura starożytnej Grecji. Warszawa-Poznań: PWN, 1962, s. 145, 153 nn.). patronki miasta – Ateny Partenos, powstałej w latach 447-432 p.n.e. na miejscu starszego sanktuarium bogini, tzw. Hekatompedonu z drugiej połowy VI w. p.n.e. Nieznanego pochodzenia, uważany jest za głównego konstruktora Partenonu, zaprojektowanego jako dorycki peripteros z elementami jońskimi, zbudowany z marmuru pentelickiegoJanusz A. Ostrowski: Słownik artystów starożytności. Architektura, rzeźba, malarstwo, rzemiosło artystyczne. Katowice: Wydawnictwo „Książnica”, 1994, s. 105, .. Według Witruwiusza (O architekturze VII, 12) miał opisać budowę tego dzieła wspólnie z nieznanym bliżej KarpionemDer Kleine Pauly. Lexikon der Antike. T. 2. München: Deutscher Taschenbuchverlag, 1979, kol. 1361, 55-57..
Innym jego dziełem architektonicznym była ufundowana przez mieszkańców Figalii świątynia Apollina w peloponeskich BassajNiemal z pewnością uznawana za starszą od ateńskiego Partenonu (David Sacks: Encyklopedia świata starożytnych Greków. Warszawa: Książka i Wiedza, 2001, s. 81, ). Niektórzy badacze uważają, że biorąc pod uwagę jej niezwykłe zróżnicowanie stylistyczne, twórców tej budowli było więcej, a Iktinos był projektantem i jednym z nich w początkowej fazie budowy (Elżbieta Makowiecka: Sztuka grecka. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2017, s. 92, ., powstała być może też przy współpracy Kallikratesa i skonstruowana również na planie doryckiego perypteruJanusz A. Ostrowski: Słownik artystów starożytności, dz. cyt., s. 106.. Jako jej twórcę wymienia go Pauzaniasz (Wędrówki po Helladzie VIII 41,9). Według Strabona i Witruwiusza był budowniczym Telesterionu w Eleuzynie (doryckiego dodekastylosu). Jego dokonania wskazują, że był twórcą inwencyjnym, stosującym śmiało łączenie różnych stylów architektonicznych oraz innowatorem w zakresie kształtowania przestrzennej architektury wnętrzDer Kleine Pauly, dz. cyt., kol. 1361-1362.
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Architekci starożytnej Grecji