Poczajów (/Poczajiw, ) – miasto w rejonie krzemienieckim obwodu tarnopolskiego Ukrainy, do 1939 w granicach II Rzeczypospolitej (województwo wołyńskie, powiat krzemieniecki). Herb oraz prawa miejskie nadał król Stanisław August Poniatowski w roku 1778.
W granicach miasta znajdują się dawne wsie Taraż Nowy (Redkoduby) i Jurydyka.
Historia
Poczajów położony jest na grzbiecie wyniosłego wzgórza opodal Podkamienia, między Brodami a Krzemieńcem, słynie jako ośrodek pielgrzymkowy prawosławnych i grekokatolików. W mieście znajduje się ławra Poczajowska – jeden z najważniejszych klasztorów Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego, dawniej monaster bazyliański. Początki wschodniochrześcijańskiego monastycyzmu w miejscowości sięgają XII–XIII w. Między XVIII wiekiem a 1832 obiekt należał do unickiego zakonu bazylianów. Oddany mnichom Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego przez władze carskie z powodu zaangażowania bazylianów we wspieranie powstania listopadowego, pozostaje od tego czasu w jurysdykcji Kościoła prawosławnegoW. Osadczy: Święta Ruś. Rozwój i oddziaływanie idei prawosławia w Galicji. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 391-415. ..
We wrześniu 1939 roku przez wkroczeniem Armii Czerwonej miejscowi Ukraińcy utworzyli milicję i przejęli władzę w mieście. Na początku lipca 1941 zajęty przez Wehrmacht. Niemcy zamknęli ludność żydowską w liczbie około 1 tys. w getcie. Getto zostało zlikwidowane 12 sierpnia 1942 przez SD, niemiecką żandarmerię i ukraińską policję. Rozstrzelano 794 osób, pozostali zdołali zbiec i uniknąć egzekucji albo pozostawiono ich przy życiu dla wykonywania robót drogowychХолокост на территории СССР: Энциклопедия, Moskwa 2009, s.786. Polacy, których w Poczajowie żyło tylko około 10 rodzin, w lipcu 1943 roku pod wpływem doniesień o rzezi wołyńskiej wyjechali do pobliskiego Podkamienia, co jednak nie uchroniło ich przed atakiem UPA.
W 1989 Poczajów liczył 10 019 mieszkańcówВсесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения союзных республик, их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу, a w 2013 było ich 7842.
Pobliskie miejscowości Brody Olesko Podhorce Podhajce Podkamień Zborów
Transport Tutaj zaczyna się droga terytorialna T 2013, która przebiega przez ZałoźceПостанова Кабінету Міністрів України від 18 квітня 2012 р. № 301 Про затвердження переліку автомобільних доріг загального користування державного значення , oraz droga miejscowa do Wiśniowca, która przechodzi przez Rydoml i MłyniowceDroga miejscowa od Poczajowa do Wiśniowca na mapach Google. Przez miasto biegnie droga regionalna R 26. Miasto jest połączone z innymi miejscowościami transportem drogowym.
Znane osoby związane z Poczajowem Paweł Giżycki – polski architekt baroku, malarz, dekorator, jezuita; przebudowa miejscowego kościoła (1744) Mikołaj Bazyli Potocki – starosta kaniowski, mecenas sztuki, fundator wielu kościołów i klasztorów. Ostatnie lata życia spędził w Ławrze Poczajowskiej, w której został pochowany. ks. Stanisław Fijałkowski - w latach 1936 - 1943 proboszcz parafii rzymskokatolickiej w Poczajowie, zamordowany 13 marca 1944 r. w czasie napadu nacjonalistów ukraińskich z UPA na klasztor ojców dominikanów w Podkamieniu.
Właściciele Aleksander Dominik Tarnowski (1668–1703) Kajetan Amor Tarnowski (zm. 1753)Jerzy Hr. Dunin Borkowski: Almanach błękitny. Genealogia żyjących rodów polskich. Lwów, s. 927 i 928.
Przypisy
Linki zewnętrzne
zdjęcia z Poczajowa Sobór Zaśnięcia Matki Bożej w Poczajowie na filmie z drona, 2018. Archiwalne widoki i publikacje o miejscowości w bibliotece Polona
Kategoria:Miasta w obwodzie tarnopolskim Kategoria:Miejscowości województwa wołyńskiego (II Rzeczpospolita)