thumb|Aleksander Stawarz więzień KL Auschiwtz thumb|Maria Stawarz więzień KL Auschiwtz Aleksander Józef Stawarz, ps. „Leśnik”, „Baca” (ur. 7 lipcaW dziennikach personalnych M.S.Wojsk. z 1924, 1928 i 1932 r. jako datę urodzenia podano 7 lipca 1896 r. 1896 w Krakowie, zm. 15 czerwca 1942 w KL Auschwitz) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Był synem Mikołaja i Eleonory z Gruców, młodszym bratem Stanisława, ofiary zbrodni katyńskiej.
Od sierpnia 1914 w szeregach Legionów Polskich walczył podczas I wojny światowej. Był żołnierzem w stopniu kaprala, a następnie plutonowego 5. a później 7. kompanii 2 pułku piechoty. W 1915 ukończył Szkołę Podchorążych. 1 maja 1916 awansował na chorążegoLista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917), Warszawa 1917, s. 75..
Wiosną 1919 w Legionowie został organizatorem i dowódcą kompanii szturmowej 2 pułku piechoty LegionówJózef Sitko, Zarys historii..., s. 16.. Podczas wojny polsko-bolszewickiej 1919–1921 dowodzona przez niego kompania szturmowa „położyła wielkie zasługi” w walkach o Mołodeczno (4 lipca 1919 roku), w szczególności w ataku na pociąg pancerny. W nocy z 10 na 11 lipca 1919 roku przeprowadził wypad na Dubrowę (biał. Дуброва, obecnie w rejonie smolewickim), w czasie którego rozbił bolszewicki batalion, wziął około 100 jeńców i kilka karabinów maszynowych. Dowódca 2 Dywizji Piechoty Legionów, generał Bolesław Roja w rozkazie pochwalnym stwierdził: „Cześć dzielnemu porucznikowi Stawarzowi i jego świetnej kompanii szturmowej”. On sam wsławił się zdobyciem Kalinówki na Białorusi oraz walkami pod Mińskiem w przededniu zawieszenia broniJózef Sitko, Zarys historii..., s. 20–21.. W sierpniu 1920 zastępca dowódcy Grupy „Działdowo” i dowódca obrony MławyWojciech Zawadzki, Pomorze 1920, Bellona 2015, s. 91–92..
3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 495. lokatą w korpusie oficerów piechotyLista starszeństwa oficerów zawodowych. Załącznik do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 8 czerwca 1922 roku, Zakłady Graficzne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1922, s. 35.. W 1924 dowodził II batalionem 78 pułku piechoty. 4 lutego 1927 został przydzielony do dowództwa 4 Dywizji Piechoty w Toruniu na stanowisku rejonowego komendanta Przysposobienia WojskowegoDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 4 z 4 lutego 1927 roku, s. 33.. 23 stycznia 1929 awansował na podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1929 i 14. lokatą w korpusie oficerów piechoty. 23 sierpnia 1929 został wyznaczony na stanowisko zastępcy dowódcy 50 pułku piechoty Strzelców Kresowych w KowluDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 15 z 23 sierpnia 1929 roku, s. 291. W Dzienniku Personalnym Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 20 z 23 grudnia 1929, s. 382 ogłoszono błędnie przeniesienie majora (sic!) Aleksandra Stawarza z Dowództwa 2 Dywizji Piechoty Legionów w Kielcach do 38 Pułku Piechoty Strzelców Lwowskich w Przemyślu na stanowisko dowódcy batalionu. W Dzienniku Personalnym Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 8 z 31 marca 1930 s. 125 sprostowano, że przeniesienie dotyczyło majora Stanisława Stawarza (1894–1940).. 23 marca 1932 otrzymał przeniesienie do 3 pułku strzelców podhalańskich w Bielsku na stanowisko zastępcy dowódcy pułkuDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 6 z 23 marca 1932, s. 232.. W czerwcu 1934 został wyznaczony na stanowisko dowódcy 1 pułku piechoty Legionów w WilnieDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 153.. W listopadzie 1935 został przeniesiony na stanowisko dowódcy 12 pułku piechoty w Wadowicach. Na pułkownika został awansowany ze starszeństwem z dniem 19 marca 1938 i 7. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W lipcu 1939 został wyznaczony na stanowisko dowódcy pododcinka nr 2 „Nowy Sącz” w Nowym Sączu, który był zakamuflowaną nazwą 2 Brygady Górskiej Strzelców.
W kampanii wrześniowej dowodził 2 Brygadą Górską Strzelców. Po rozbiciu sztabu 2 BG 7 września w Krośnie, dołączył do III baonu 1 pułku strzelców podhalańskich. Nocą z 9 na 10 września dotarł z baonem do Dynowa, gdzie zameldował się w sztabie Grupy Operacyjnej gen. Kazimierza Łukoskiego i wraz z nim wycofał się w kierunku Lwowa. Po kapitulacji miasta (22 września) uniknął niewoli sowieckiej, osiadł w Rabce. W czasie okupacji niemieckiej był członkiem Służby Zwycięstwu Polski i Związku Walki Zbrojnej. Zorganizował Dywizję Podhalańską w Konspiracji, która w roku 1940, w południowej części Krakowskiego liczyła kilkuset żołnierzy.
28 stycznia 1941 został aresztowany w Rabce przez Gestapo. Przewieziony do Zakopanego był poddany śledztwu w „Palace”, siedzibie Gestapo. Osadzony następnie w więzieniu w Nowym Wiśniczu, został 5 kwietnia 1941 wywieziony do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz, (nr obozowy 11513), gdzie działał w konspiracji obozowej. 15 czerwca 1942 wezwany do obozowego Gestapo (Politische Abteilung), rozstrzelany pod ścianą śmierci bloku 11 w związku z działalnością konspiracyjną w Rabce.
Był żonaty z Marią Janiną (ur. 23 maja 1894 w miejscowości LatowiczeCzy Latowicz?), torturowaną przez gestapo i zmarłą 19 października 1942 w KL Auschwitz, gdzie miała numer obozowy 6856. Małżonkowie nie mieli dzieci.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 1117 – 28 lutego 1921 Krzyż Niepodległości – 6 czerwca 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych czterokrotnie Złoty Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych w poszczególnych działach pracy dla wojska”. Medal Zwycięstwa (Médaille Interalliée) (zezwolenie Naczelnika Państwa w 1921)Decyzja Naczelnika Państwa z 12 grudnia 1921 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 9, s. 271)
Przypisy
Bibliografia Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 305, 347. Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928, s. 120, 170. Rocznik Oficerski 1932, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1932, s. 22, 617. Józef Sitko, Zarys historii wojennej 2-go Pułku Piechoty Legionów, Warszawa 1928. Polski czyn zbrojny w II wojnie światowej, tom III, Polski ruch oporu 1939–1945, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1988, , s. 70.
Jerzy Kirszak, Stawarz Aleksander Józef [w:] Polski Słownik Biograficzny t. XLII, Warszawa-Kraków-Wrocław-Gdańsk 2003–2004, s. 599–601 wersja elektroniczna IPSB.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Członkowie Służby Zwycięstwu Polski Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Dowódcy 1 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Dowódcy 12 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Dowódcy batalionów 78 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Ludzie związani z Wadowicami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 2 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Oficerowie piechoty Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Oficerowie Przysposobienia Wojskowego Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego – ofiary KL Auschwitz Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Pułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Zastępcy dowódcy 3 Pułku Strzelców Podhalańskich Kategoria:Zastępcy dowódcy 50 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych Kategoria:Zmarli w 1941 Kategoria:Żołnierze II Brygady Legionów Polskich