PPS-Rewolucja Demokratyczna

thumb Polska Partia Socjalistyczna – Rewolucja Demokratyczna (PPS-RD) – większościowy odłam Polskiej Partii Socjalistycznej, działający od 1987 roku, po ustąpieniu z władz partii w lutym 1988 przewodniczącego Jana Józefa Lipskiego i innych.

PPS-RD od lutego 1988 działała nadal pod nazwą PPS. 19 grudnia 1988 przyjęto nazwę: Polska Partia Socjalistyczna – Rewolucja Demokratyczna (PPS-RD) celem odróżnienia się od części działaczy PPS skupionych wokół Jana Józefa Lipskiego.

W skład władz PPS-RD wchodzili: Czesław Borowczyk, Zuzanna Dąbrowska, Piotr Ikonowicz, Grzegorz Ilka, Artur Koszykowski, Andrzej Kowalski, Cezary Miżejewski, Jacek Pawłowicz, Józef Pinior, Małgorzata Ponulak, Tadeusz Rachowski, Miłka Tyszkiewicz.

Partia aktywnie uczestniczyła w strajkach w maju i sierpniu 1988. W wyniku udziału w strajkach aresztowano m.in. Józefa Piniora, Czesława Borowczyka, Jolantę Skibę i Aleksandrę Saratę. PPS-RD uczestniczyła również w działaniach na rzecz uwolnienia więźniów politycznych w Polsce i Czechosłowacji m.in. w obronie Václava Havla, oraz akcjach solidarnościowych na rzecz Rumunii i Chin.

22 października 1988 w Warszawie odbyła się I Krajowa Konferencja PPS, na której przyjęto dokument programowy „Rewolucja Demokratyczna”. W Konferencji wzięło udział 35 osób z: Warszawy, Lublina, Gdańska, Wrocławia, Opola, Płocka i Krakowa.

Po burzliwych demonstracjach 13 grudnia 1988, kiedy PPS została potępiona przez przedstawicieli opozycji oraz protestach środowiska PPS skupionego wokół Jana Józefa Lipskiego, 19 grudnia 1988 dokonano zmiany nazwy. W komunikacie przyjętym w grudniu 1988 stwierdzono m.in.: „PPS, którą reprezentujemy, dąży do obalenia władzy komunistycznej w Polsce i pełnej Niepodległości. Proces ten opisaliśmy w uchwale I Krajowej Konferencji PPS: Rewolucja Demokratyczna. Z tego powodu nie mogliśmy uczestniczyć w przygotowaniach do „okrągłego stołu” i w Komitecie Obywatelskim. Dla rozwiązania tych niejasności postanawiamy tymczasowo, do Zjazdu PPS przyjąć nazwę: Polska Partia Socjalistyczna-Rewolucja Demokratyczna (PPS-RD). Równocześnie, mimo przybrania dodatkowego określenia, podtrzymujemy wszystkie umowy i zobowiązania podjęte poprzednio, w szczególności z: Organizacją Solidarność Walcząca, MRK „Solidarność” Region Mazowsze, a przede wszystkim z Polską Partią Socjalistyczną na Obczyźnie (...). Już dwukrotnie w historii PPS partia zmieniała nazwę: w roku 1906 i 1939 – uczyniła to dla zachowania swojego socjalistycznego, niepodległościowego charakteru, swojej tożsamości. Zawsze jednak pozostała sobą”.

W lutym 1989 część działaczy PPS-RD, m.in. Grzegorz Ilka i Jacek Pawłowicz, opuściła formację, tworząc odrębną strukturę TKK PPS, wskazując jako przyczynę ewolucję PPS-RD „w partię typu lewackiego”.

W kwietniu 1989 PPS-RD, chcąc zaprotestować przeciwko kontraktowi wyborczemu zawartemu podczas obrad Okrągłego Stołu, wezwała do bojkotu wyborów. Protestowano również przeciw tworzeniu Senatu, proponując utworzenie Izby Samorządowej reprezentującej pracowników.

W kwietniu 1989 Radę Naczelną PPS tworzyli: Rinaldo Betkiewicz, Czesław Borowczyk, Zuzanna Dąbrowska, Piotr Ikonowicz, Andrzej Kowalski, Artur Koszykowski, Cezary Miżejewski, Józef Pinior, Tadeusz Rachowski, Miłka Tyszkiewicz.

W grudniu 1989 we Wrocławiu odbył się I Krajowy Kongres Delegatów PPS-RD z udziałem 33 delegatów z siedmiu okręgowych komitetów robotniczych. Wybrano kolegialną Radę Naczelną w składzie: Czesław Borowczyk, Robert Gołaś, Andrzej Kowalski, Józef Pinior z Wrocławia, Zuzanna Dąbrowska, Piotr Ikonowicz, Cezary Miżejewski z Warszawy, Artur Smółko, Krzysztof Bil-Jaruzelski z Białegostoku i Artur Koszykowski z Krakowa. Na Kongresie uchwalono program „Samorządowa Alternatywa”. Program PPS-RD wprost odwoływał się do programu I zjazdu „Solidarności”, prezentując się jako kontynuator tego programu:

„Istotą samorządowej alternatywy systemowej jest budowa Samorządnej Rzeczpospolitej – państwa, które nie wyraża interesów żadnej grupy społecznej, lecz jest formą prawną i służebną strukturą dla wszystkich”Samorządowa Alternatywa. Program Polskiej Partii Socjalistycznej Rewolucja Demokratyczna, w: Gorączka czasu przełomu, red. Piotr Frączak, Warszawa 1994, s. 28..

Obok klasycznej demokracji przedstawicielskiej, wskazywano na istotną rolę demokracji samorządowej, zarówno w formie samorządu terytorialnego (gminnego i wojewódzkiego), jak i samorządu pracowniczego, łącznie z utworzeniem Izby Samorządowej jak drugiej izby parlamentu.

W maju 1990 usunięto grupę wrocławskich działaczy Nurtu Lewicy Rewolucyjnej oraz wrocławskiego Socjalistycznego Ośrodka Politycznego, zarzucając im poglądy trockistowskie. W istocie powodem czystki była walka o władzę między Ikonowiczem a Piniorem i dążenie tego pierwszego do zjednoczenia z innymi grupami PPS pod auspicjami Lidii Ciołkoszowej.

W październiku 1990 połączyła się na XXV Kongresie PPS w jednolitą Polską Partię Socjalistyczną.

PPS-RD w okresie swojego istnienia wydawała pisma: „Robotnik”, „Praca, Płaca, BHP”, „Biuletyn informacyjny”, „Kret” w Warszawie, „Robotnik Białostocki” w Białymstoku, „Nasz Przegląd”, „Nowa Lewica” we Wrocławiu, „BHH. Hutnik. Biuletyn informacyjny PPS-RD Huty Baildon”.

Kronika działań PPS-RD Kronika obejmuje okres po ustąpieniu Jana Józefa Lipskiego w lutym 1988. Od lutego 1988 do grudnia 1998 PPS-RD działała jako jednolita Polska Partia Socjalistyczna. Powstanie dwóch formacji pod nazwą PPS zaczyna się w drugiej połowie 1988.

1988 thumb|Demonstracja PPS-RD i MRKS przed Hutą Warszawa 26 maja 1989 r. Drugi z lewej: Krzysztof Wolf, a trzeci Edward Mizikowski (obaj z MRKS) 3 marca, Warszawa. Próba wiecu PPS i MRKS pod Hutą Warszawa. Zatrzymano m.in. Piotra Ikonowicza, Grzegorza Ilkę i Cezarego Miżejewskiego. Piotr Ikonowicz został pobity przez milicję w czasie pobytu na komendzie na ul. Żeromskiego. 29 kwietnia, Wrocław – Przed Dolmelem pojawiła się grupa działaczy PPS, Czesław Borowczyk, Józef Pinior i Jolanta Skiba trzymali transparent „Popieramy Nową Hutę PPS”. Rozdawano ulotki PPS i Raport o warunkach pracy w „Dolmelu”. Próba interwencji zakładowego ORMO zakończyła się fiaskiem dzięki postawie pracowników zakładu. Po zakończeniu pikiety jeden z ORMO-wców udał się za protestującymi i zawiadomił przechodzący patrol MO. Cała trójka została zatrzymana na 48 godzin i ukarana grzywną w kolegium 50 tys. zł. 28/29 kwietnia, Lublin – Działacze miejskich struktur PPS wykonali kilkanaście napisów na murach: „Dość podwyżek – PPS”, „Uwolnić politycznych – PPS” oraz na koszarach „Armia do cywila – PPS”. 1 maja, Warszawa – po mszy w kościele św. Stanisław Kostki, w imieniu PPS przemawiali Tadeusz Rachowski i Andrzej Malanowski. Na transparentach wypisano m.in. następujące hasła: „Chcemy godziwej płacy a nie emigracji – PPS”; „Zacznijmy reformę gospodarczą”. Próba zorganizowania przez PPS i MRKS wiecu na Rynku Starego Miasta w Warszawie nie udała się w wyniku zorganizowanej akcji SB, która legitymowała przychodzących. Zatrzymani zostali: Piotr Ikonowicz, Tomasz Truskawa, Tomasz Szczepański, Jan Tomasiewicz. Pomimo to Grzegorz Ilka, Cezary Miżejewski oraz Mariusz Ambroziak z „Solidarności” z Ursusa rozwinęli czterometrowy transparent „Dość podwyżek cen – PPS”, skandując „Kraków – Warszawa wspólna sprawa” i rozrzucając ulotki na Placu Zamkowym nieopodal Kościoła św. Anny. Pomimo interwencji MO uczestnikom akcji udało się uciec i ocalić transparent. 1 maja, Poznań – po mszy w kościele Matki Boskiej Bolesnej około 3,5 tysiąca manifestantów z transparentami „PPS”, „Solidarność” i „Solidarność Walcząca” usiłowało dostać się do centrum Poznania. Zatrzymano 10 osób. 2 maja, Wrocław – w wiecu w zakładach Dolmel wzięli udział Czesław Borowczyk i Józef Pinior. 3 maja, Wrocław – w mieszkaniu Czesława Borowczyka zatrzymani zostali Józef Pinior, Czesław Borowczyk, Aleksandra Sarata, Barbara Chycko. 5 maja, Wrocław – Działacze PPS Józef Pinior, Czesław Borowczyk, Jolanta Skiba i Aleksandra Sarata weszli na teren zakładów Dolmel we Wrocławiu, inicjując strajk. W wyniku starcia z funkcjonariuszami ORMO i straży przemysłowej zostali zatrzymani a następnie aresztowani. Zostali uwolnieni w wyniku kampanii nagłaśniającej sprawę ich zatrzymania. 5 maja, Warszawa – Na Uniwersytecie Warszawskim odbył się jednodniowy solidarnościowy strajk okupacyjny na rzecz legalizacji NSZZ „Solidarność” i NZS. W strajku uczestniczyło Koło Uniwersyteckie PPS, rozwieszając transparent „Jesteśmy z robotnikami – PPS”. CKW przyjęło „Apel do partii socjalistycznych i socjaldemokratycznych na Zachodzie o poparcie polskiego świata pracy w walce z anachroniczną dyktaturą”. CKW wyraziło podziękowanie dla przyjaciół z Włoskiej Partii Socjalistycznej za poparcie dla strajkujących robotników w Polsce. 5 maja, Lublin – na terenie lubelskich uczelni ulotki strajkowe rozrzuciło Koło Międzyuczelniane PPS w Lublinie. 7 maja, Lublin – Przed frontem KUL miała miejsce pikieta typu „sitting”, solidaryzująca się ze strajkującymi zakładami. Rozwinięto też transparent „Uwolnić Józefa Piniora – doktoranta KUL, przewodniczącego RN PPS”. Koło Uniwersyteckie PPS rozrzucało również ulotki w sprawie represjonowanych studentów UMCS i więźniów politycznych, w tym Józefa Piniora. 9 maja, Poznań – Na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu odbyła się akcja strajkowa, w trakcie której w imieniu PPS przemawiał Mirosław Hanusz. 10 maja, Lublin – Przed frontem KUL miała miejsce pikieta typu „sitting” solidaryzująca się ze strajkującymi zakładami. W pikiecie wzięli udział członkowie PPS. 12 maja, Poznań – SB zatrzymało członka PPS, Andrzeja Grzybowskiego. W trakcie przesłuchania namawiano go do współpracy, w przypadku odmowy grożąc wypadkiem lub śmiercią. W przesłuchaniu uczestniczył wysoki funkcjonariusz WUSW z Warszawy. 16 maja, Warszawa – Członkowie Koła Uniwersyteckiego PPS zorganizowali akcje wysyłania kartek pocztowych wzywających od solidarności z aresztowanymi członkami PPS. Wysłano ok. 300 kartek. 19 maja, Warszawa – Na Uniwersytecie Warszawskim zawieszono transparent „Uwolnić politycznych – Pinior, Borowczyk, Skiba, Sarata – PPS”. Rozdawano wydawnictwa PPS. 19 maja, Wrocław – Członkowie PPS organizowali zbiórkę na aresztowanych. W Punkcie Duszpasterstwa Ludzi Pracy w kościele przy Al. Pracy zebrano 200 tys. zł. Pieniądze przekazano do Regionalnego Komitetu Strajkowego NSZZ „Solidarność” Dolny Śląsk. 24 maja, Piła – Członkowie PPS rozrzucili ulotki z oświadczeniem PPS w sprawie aresztowania Borowczyka, Piniora, Saraty i Skiby. Nikogo nie zatrzymano. 25 maja, Poznań – Członkowie PPS rozrzucili ulotki z oświadczeniem PPS w sprawie aresztowania Borowczyka, Piniora, Saraty i Skiby. Zatrzymano Andrzeja Grzybowskiego i Mirosława Hanusza. Kolegium ds. wykroczeń ukarało A. Grzybowskiego grzywną w wysokości 33 tys. zł, a sprawę Hanusza przekazano do rozparzenia w trybie zwykłym. 25 maja Wrocław – odbyła się kolejna akcja uliczna w obronie aresztowanych Piniora, Borowczyka, Saraty i Skiby. 26 maja, Wrocław – na dachu Opery został rozwinięty transparent wzywający do uwolnienia Piniora, Borowczyka, Saraty i Skiby. Rozrzucono ok. 1500 ulotek. Pod Operą zebrało się blisko 500 osób. Na 48 godzin zatrzymano Piotra Ikonowicza i Dorotę Jastrzębską z PPS. 26 maja, Poznań – Zatrzymano w różnych punktach miasta działaczy PPS: Mariana Szymkowiaka, Krystynę Stachowiak, Aleksandrę Bessert, Mirosława Hanusza. Wszystkich zwolniono po kilku godzinach. U Mirosława Hanusza przeprowadzono rewizje. Zatrzymania były związane z trwającą w Poznaniu akcją ulotkową w obronie Piniora. 27 maja, Warszawa – Działacze PPS zebrali na Uniwersytecie Warszawskim kilkaset podpisów pod protestem w sprawie uwięzienia działaczy PPS. Kolegium ds. wykroczeń ukarało Grzegorza Ilkę grzywną w wys. 50 tys. zł. za posiadanie „CDN-Głos Wolnego Robotnika” w trakcie wiecu pod Hutą Warszawa w dniu 3 marca br.