Gerard Denhoff (ur. w 1589 roku – zm. w 1648 roku) – wojewoda pomorski w latach 1643–1648, kasztelan gdański w latach 1642–1643, podskarbi ziem pruskich w latach 1643–1648, dowódca woj­skowy i dyplomata, zaufany Władysława IV, marszałek dworu królowej Ludwiki Marii, starosta malborski, kościerski, feliń­ski i lucyńskiPrzegląd Powszechny, Nr 1, rok 1884, s. 31, ambasador Rzeczypospolitej w Królestwie Francji w 1645 rokuRocznik Służby Zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej według stanu na 1 kwietnia 1938, Warszawa 1938, s. 67., hrabia cesarstwa od 1635.

Życiorys Pochodził z rodziny Denhoffów, należącej do niemieckiej szlachty inflanckiej; przez całe życie słabo posługiwał się językiem polskim. Syn wojewody dorpackiego Gerarda, brat Ernesta Magnusa, Kaspra oraz poległego pod Cecorą – Hieronima (Hermana). Ojciec Władysława, wojewody pomorskiego (1677–1683). Przez całe życie pozostał gorliwym kalwinistą.

Był dworzaninem królewicza WładysławaMarcin Broniarczyk, Wykształcenie świeckich senatorów w Koronie za Władysława IV, w: Kwartalnik Historyczny, rocznik CXIX, 2012, 2, s. 275..

Wysłany za młodu na dwór elektora brandenburskiego kształcił się tam w sztuce wojennej, dochodząc do stanowiska rotmistrza. Powróciwszy do Polski, wraz z bratem Ernestem wziął udział w wyprawie chocimskiej.

Dowódca piechoty niemieckiej 1621, kasztelan gdański 1642 r., wojewoda pomorski i podskarbi ziem pruskich (1643), marszałek dworu królowej (1645), starosta kościerski, skarszewski, adzelski, feliński, lucyński, lignowski. W uznaniu zasług został ekonomem malborskim i jako taki przyczynił się do odnowienia zamku.

W latach 1624–1625 brał udział w wojnie o ujście Wisły ze Szwecją na Pomorzu. W tym czasie, w l. 1626–1629 stał na czele zaciężnej piechoty saksońskiej. Wsławił się jako dowódca obrony Torunia w 1629 r.

Został doradcą królewskim do spraw morskich. Jako poseł Władysława IV przebywał w Kopen­hadze, próbując nakłonić króla duńskiego do sojuszu z Polską. W 1635 r. został członkiem i przewodniczącym Komisji Okrętów Królewskich, przyczyniając się do odbudowy i rozwoju polskiej floty. Wraz z Jerzym Ossolińskim opracował projekt pobierania ceł morskich. W 1645 r. prowadził rokowania w Paryżu w sprawie małżeństwa Władysława IV Wazy z Ludwiką Marią, którą osobiście przywitał na granicy państwa.

Poseł na sejm 1638 roku, sejm 1639 roku, sejm 1640 roku, sejm 1642 rokuJan Dzięgielewski, Izba poselska w systemie władzy Rzeczypospolitej w czasach Władysława IV, Warszawa 1992, s. 165..

Był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 31 lipca 1648 rokuVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 85.. W 1648 roku był elektorem Jana II Kazimierza Wazy z województwa pomorskiegoSvffragia Woiewodztw, y Ziem Koronnych, y Wielk. Xięstwa Litewskiego. Zgodnie na Naiaśnieyszego Iana Kazimierza Obranego Krola Polskiego [...]. Dane, między Warszawą, a Wolą, Dnia 17. Listopada, Roku 1648, [b.n.s]..

Gerard Denhoff został pochowany w Elblągu.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Ambasadorowie I Rzeczypospolitej w Królestwie Francji Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej 1648 Gerard Denhoff Kategoria:Dworzanie polskich królewiczów Kategoria:Ekonomowie malborscy Kategoria:Elektorzy Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo pomorskie) Kategoria:Kasztelanowie gdańscy Kategoria:Ludzie związani z Toruniem w I Rzeczypospolitej Kategoria:Marszałkowie Ludwiki Marii Gonzagi Kategoria:Pochowani w Elblągu Kategoria:Podskarbiowie ziem pruskich Kategoria:Polscy hrabiowie Świętego Cesarstwa Rzymskiego Kategoria:Posłowie I Rzeczypospolitej w Królestwie Danii Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1638 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1639 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1640 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1642 Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Władysława IV Wazy Kategoria:Starostowie adzelscy Kategoria:Starostowie felińscy Kategoria:Starostowie lucyńscy Kategoria:Starostowie kościerzyńscy (województwo pomorskie) Kategoria:Szlachta kalwińska w Polsce (I Rzeczpospolita) Kategoria:Szlachta Prus Królewskich Kategoria:Urodzeni w 1589 Kategoria:Wojskowi I Rzeczypospolitej Kategoria:Wojewodowie pomorscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Zmarli w 1648