Władysław Zamoyski herbu Jelita (ur. w 1803 w ParyżuJoanna Nowak, Władysław Zamoyski. O sprawę polską w Europie (1848-1868), Poznań 2002, s. 18., zm. 11 stycznia 1868 tamże) – pułkownik wojsk polskich w powstaniu listopadowym, generał dywizji wojsk tureckich, generał brytyjski, hrabia, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Syn Stanisława Kostki Zamoyskiego i Zofii z Czartoryskich Zamoyskiej, brat hrabiego Andrzeja Zamoyskiego. Ojciec Władysława, fundatora Zakładów Kórnickich.
Karierę rozpoczął w armii Królestwa Polskiego. Od 1824 oficer armii Królestwa Polskiego. Pełnił w niej funkcje sztabowe. W 1828 został adiutantem wielkiego księcia Konstantego. Bliski współpracownik, krewny i zaufany księcia A.J. Czartoryskiego. Pośredniczył w rokowaniach, prowadzonych przez Radę Administracyjną Królestwa Polskiego z wielkim księciem Konstantym. Potem zameldował mu swoje odejście do powstania.
W czasie powstania listopadowego był adiutantem gen. Jana Skrzyneckiego, 6 kwietnia 1831 awansowany na podpułkownika. W ostatniej fazie powstania szef sztabu Korpusu gen. Girolamo Ramorino w stopniu pułkownika. Odegrał dwuznaczną rolę w jego zdradzieckiej rejteradzie i kapitulacji w Galicji. W marcu 1831 odznaczony Krzyżem Złotym Orderu Virtuti MilitariXięga Pamiątkowa w 50-letnią rocznicę powstania roku 1830; zawierająca spis imienny dowódzców i sztabs-oficerów tudzież oficerów, podoficerów i żołnierzy Armii Polskiej w tymż roku krzyżem wojskowym „Virtuti Militari” ozdobionych, Lwów 1881, s. 107.. Po klęsce powstania udał się na emigrację do Francji. Był jednym z najbliższych współpracowników księcia Adama Jerzego Czartoryskiego i z jego ramienia kierował polityką zagraniczną Hotelu Lambert. Członek władz Związku Jedności NarodowejJoanna Nowak, Władysław Zamoyski. O sprawę polską w Europie (1848-1868), Poznań 2002, s. 32-33.. Członek Towarzystwa Monarchicznego Trzeciego Maja.
Od września 1832 do 24 czerwca 1839 był oficerem nowo powstałej armii belgijskiej. Od 1843 prezes Towarzystwa Monarchicznego. W czasie Wiosny Ludów, organizował w latach 1848–1849 polskie oddziały we Włoszech, przy boku armii królestwa Sardynii razem z gen. W. Chrzanowskim, z gen. J. Bemem w Portugalii, gen. H. Dembińskim w Hiszpanii.
W 1835 roku został skazany przez władze rosyjskie na konfiskatę dóbr za udział w powstaniu listopadowymTygodnik Petersburski, 1835, nr 79, s. 455..
Tworzył także sam oddziały w Turcji i Wielkiej Brytanii. W Turcji w 1853 rozpoczął ożywioną działalność wojskową rywalizując z Sadykiem Paszą. W czasie wojny krymskiej został generałem brygady armii tureckiej, u boku której formował pozostający na żołdzie brytyjskim II Pułk Kozaków Sułtańskich (16 września 1855 – 31 lipca 1856). Generał z nominacji Wielkiej Brytanii. Żadnej roli na froncie nie odegrał, podtrzymywał jedynie niechlubne tradycje rozgrywek i waśni między Polakami na obczyźnie. W czasie powstania styczniowego był kierownikiem dyplomatycznej Agencji Angielskiej w LondynieHistoria dyplomacji polskiej, t. III, Warszawa 1982, s. 507.. Usiłował nakłonić Wielką Brytanię do wsparcia powstania w Polsce, jednak bez rezultatu.
Od 1852 był mężem własnej siostrzenicy Jadwigi z Działyńskich, z którą miał synów Władysława i Witolda oraz dwie córki: przedwcześnie zmarłą w Anglii Marię (1857–1858) i drugą także Marię (1860–1937).
Po śmierci został pochowany na polskim cmentarzu Les Champeaux w Montmorency.
Był autorem „Pamiętników”.
Pisma Jego pamiętniki i korespondencja ukazały się w sześciotomowym zbiorze Generał Zamoyski (1910–1930).
Rodzeństwo Konstanty, Andrzej Artur, Jan, Celina, Jadwiga, Zdzisław, August, Eliza, Stanisław.
Przypisy
Bibliografia H.P. Kosk, Generalicja polska, t. 2, Ofic. Wyd. „Ajaks”, Pruszków 2001.
Linki zewnętrzne Publikacje Władysława Zamoyskiego w bibliotece Polona Władysław Zamoyski – bibliografia osobowa w LitDok Bibliografia Historii Europy Środkowowschodniej, Herder-Institut (Marburg) Zdigitalizowane pisma gen. Wł. Zamoyskiego udostępnione w zasobach Feder. Bibl. Cyfr.
Kategoria:Brytyjscy generałowie Kategoria:Członkowie stronnictwa białych Kategoria:Członkowie Towarzystwa Monarchicznego Trzeciego Maja Kategoria:Członkowie Związku Jedności Narodowej Kategoria:Dyplomaci powstania styczniowego Kategoria:Hrabiowie Królestwa Kongresowego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (powstanie listopadowe) Kategoria:Pochowani na cmentarzu w Montmorency Kategoria:Polacy – generałowie armii tureckiej Kategoria:Polacy – wojskowi armii belgijskiej Kategoria:Polacy w Imperium Osmańskim 1795–1918 Kategoria:Polacy w Wiośnie Ludów Kategoria:Polscy autorzy pamiętników i dzienników Kategoria:Polscy hrabiowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Polscy hrabiowie Świętego Cesarstwa Rzymskiego Kategoria:Polscy politycy konserwatywni Kategoria:Polscy uczestnicy wojny krymskiej 1853–1859 (strona turecka) Kategoria:Polscy wolnomularze Kategoria:Pułkownicy powstania listopadowego Kategoria:Skazani na konfiskatę dóbr za udział w powstaniu listopadowym Władysław Kategoria:Żołnierze Dywizji Kozaków Sułtańskich Kategoria:Urodzeni w 1803 Kategoria:Zmarli w 1868 Kategoria:Ludzie urodzeni w Paryżu