Tristan Tzara, właśc. Samuel Rosenstock (ur. 16 kwietnia 1896 w Moinești w okręgu Bacău w Rumunii, zm. 25 grudnia 1963 w Paryżu) – francuski poeta i eseista pochodzenia rumuńskiego, inicjator dadaizmu – jednego z awangardowych nurtów w sztuce i literaturze początku XX wieku, w późniejszym okresie – surrealista.
Życiorys Przyjmuje się, że dadaizm narodził się w 1916 w Zurychu, gdzie Tzara wraz z m.in. Hugo Ballem, Emmy Hennings, Hansem Arpem, Richardem Huelsenbeckiem i Sophie Täuber dyskutowali na temat sztuki i w przedstawieniach Cabaretu Voltaire dawali wyraz swemu niezadowoleniu z toczącej się wojny oraz negacji wszelkich uznawanych wartości i tradycji. Z dyskusji tych wyrosła koncepcja sztuki jako bazującej na absurdalnym dowcipie improwizacji i zabawie. Tworzone dzieło zaś, miało być spontanicznym połączeniem oderwanych obrazów i słów.
Tzara był autorem pierwszych tekstów dadaistycznych: La Première Aventure céleste de Monsieur Antipyrine (1916), Vingt-cinq poèmes (1918) oraz manifestu tego ruchu pt. Sept manifestes Dada (Siedem manifestów dada, 1924).
Od 1919 roku Tzara brał również aktywny udział działalności paryskich dadaistów. Wraz z André Bretonem, Philippe'em Soupaultem i Louisem Aragonem szokował eksperymentalnymi próbami dezintegracji struktury języka.
Pod koniec 1929, znużony nihilizmem i dezintegracją, zwrócił się w swej twórczości w kierunku surrealizmu. Z okresu surrealistycznego pochodzi m.in. poemat L'homme approximatif (1931).
Tzara żywo interesował się życiem politycznym, był zwolennikiem marksizmu, wstąpił nawet w 1937 roku do Francuskiej Partii Komunistycznej, brał udział w hiszpańskiej wojnie domowej, a w czasie II wojny światowej był aktywnym członkiem Résistance (francuskiego ruchu oporu). Z partii komunistycznej wypisał się w 1956 roku w proteście przeciw radzieckiej inwazji w czasie rewolucji na Węgrzech.
W swej późniejszej twórczości, często inspirowanej doświadczeniami politycznymi, zwrócił się w kierunku problematyki bardziej egzystencjalnej (m.in. La face intérieure, 1953).
Zmarł 25 grudnia 1963. Pochowany jest na cmentarzu Montparnasse w Paryżu.
Wybrana twórczość Vingt-cinq poèmes (1918) Siedem manifestów dada (Sept manifestes Dada, 1924) L'homme approximatif (1931) Grains et issues (1935) Terre sur terre (1946) Parler seul (1950) De Mémoire (1950) La face intérieure (1953)
Przypisy
Kategoria:Członkowie Francuskiej Partii Komunistycznej Kategoria:Dadaiści (pisarze) Kategoria:Eseiści francuskojęzyczni Kategoria:Francuscy eseiści XX wieku Kategoria:Francuscy poeci XX wieku Kategoria:Francuscy kolekcjonerzy Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Montparnasse w Paryżu Kategoria:Poeci francuskojęzyczni Kategoria:Poeci XX wieku Kategoria:Rumuńscy poeci Kategoria:Rumuńscy pisarze francuskojęzyczni Kategoria:Surrealiści (pisarze) Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Zmarli w 1963