Aleksandr Aleksandrowicz Friedman lub Friedmann (ros. Александр Александрович Фридман, ur. w Sankt Petersburgu, zm. 16 września 1925 tamże) – rosyjski naukowiec: matematyk, meteorolog, fizyk i kosmolog, profesor uniwersytetu w Permie (od roku 1918), a od 1920 w PiotrogrodzieA. Lightman, Światło z przeszłości. Dzieje Kosmologii współczesnej, Warszawa 2003, s. 26..
Życiorys Pierwszy artykuł naukowy o teorii liczb Bernoulliego opublikował w ostatniej klasie liceum w 1906. W tym samym roku rozpoczął studia matematyczne na Uniwersytecie Petersburskim. Po ich zakończeniu w 1910 został wykładowcą tej uczelni oraz Instytutu Górniczego. Od 1913 zajmował się głównie meteorologią. Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do lotnictwa, gdzie za liczne loty obserwacyjne oraz za udane bombardowania przeciwnika otrzymał Order św. Jerzego. Po wojnie wykładał na uczelniach w Permie i Piotrogrodzie, jednocześnie od 1920 pracował w Głównym Laboratorium Fizycznym (zajmującym się fizyką atmosfery i geofizyką) w Piotrogrodzie, a w 1925 został dyrektorem tego laboratorium. W lipcu 1925 w czasie lotu balonem badawczym osiągnął rekordową na owe czasy wysokość 7400 m. Zmarł na tyfus brzuszny.
W badaniach zajmował się problemami kosmologicznymi w ogólnej teorii względności, stał się także twórcą tzw. meteorologii dynamicznej, w ramach której badał głównie zagadnienia turbulencji w atmosferze i powstawania oraz fizyki wichrów. Był jednym z pierwszych astrofizyków postulujących model Wielkiego Wybuchu w ewolucji Wszechświata.
Odznaczenia Order Świętego Włodzimierza IV klasy Krzyż Zasługi Wojskowego Orderu Świętego Jerzego Broń Złota „Za Waleczność”
Zobacz też równania Friedmana – podstawowe równania kosmologii relatywistycznej wszechświat Friedmana – model kosmologiczny Wszechświata metryka Friedmana-Lemaître’a-Robertsona-Walkera – metryka Riemanna, która reprezentuje jednorodny, izotropowy Wszechświat
Przypisy
Linki zewnętrzne [dostęp 2021-10-30].
Kategoria:Rosyjscy astronomowie XX wieku Kategoria:Rosyjscy fizycy XX wieku Kategoria:Rosyjscy fizycy teoretyczni Kategoria:Teoretycy względności Kategoria:Kosmolodzy Kategoria:Rosyjscy geofizycy Kategoria:Rosyjscy meteorolodzy Kategoria:Żołnierze Imperatorskiej Wojskowej Floty Powietrznej Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (Imperium Rosyjskie)
Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Świętego Jerzego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Ludzie upamiętnieni nazwami równań fizycznych
Kategoria:Urodzeni w 1888 Kategoria:Ludzie związani z Petersburgiem Kategoria:Zmarli w 1925 Kategoria:Ludzie urodzeni w Petersburgu