mały|Houngan Houngan – kapłan w religii voodoo.

Słowo „houngan” pochodzi z języka ewe lub też ze spokrewnionego z nim języka fon. Tłumaczy się je jako władca bóstwa bądź też wódz duchów. Pojawia się też w źródłach jako oungan. Funkcja ta zazwyczaj jest dziedziczna. W takim przypadku adept jest do niej przygotowywany od wczesnej młodości. Może być też jednak niejako przekazana adeptowi przez bóstwa, poprzez serię znaków wskazujących na szczególne przeznaczenie wiernego. Z drugim z tych scenariuszy wiąże się przekonanie, że niewypełnienie woli bóstw grozi chorobą lub nawet śmiercią. By stać się hounganem, mężczyzna musi przejść serię rytuałów inicjacyjnych znanych jako kanzo. Początkowo otrzymuje tytuł houngan su pwen i uczy się swojej profesji u boku bardziej doświadczonego towarzysza lub towarzyszki. Przekazuje się mu wówczas informacje z zakresu wróżbiarstwa, medycyny ludowej czy analizy oraz interpretacji snów. W tym wstępnym, formacyjnym okresie otrzymuje także niezbędne wykształcenie teologiczne, nabywając stopniowo tak zwany konesans, duchową wiedzę oraz wgląd wypływający z tradycji voodoo. W momencie, w którym jest w stanie dowieść już swojej dojrzałości, a także ma dostateczne rozeznanie w praktykach obrzędowych, staje się hounganem asogwe. Wtedy też, będąc już na szczycie religijnej hierarchii, otrzymuje ason, grzechotkę będącą symbolem władzy kapłańskiej.

Głównym zadaniem houngana jest pośredniczenie między loa, czyli bóstwami, a wiernymi. Przywołuje te byty nadprzyrodzone poprzez taniec, pieśni, modlitwy, grę na bębnach, ofiary i kreślenie religijnych symboli. Jest też narzędziem komunikacji ze światem duchowym. Konkretne loa mają objawiać się podczas doznawanych przez niego stanów transowych. Podczas ceremonii, którym przewodniczy, odziany jest w jasne, wielobarwne szaty. Mają one symbolizować wszelkie kolory obecne na ziemi, a także odróżniać kapłana od zwykłych wiernych, najczęściej używających białej odzieży. Stara się służyć społeczności, której jest częścią. Zajmuje się zatem leczeniem, pomaga w organizacji pogrzebów i chrzcin, wreszcie troszczy się o to, by wierni zachowali czystość rytualną. W razie potrzeby służy także poradami.

Odpowiedniczką houngana na Haiti jest mambo. Nie pojawia się on już natomiast w voodoo praktykowanym w Nowym Orleanie, gdzie to wyłącznie kapłankę uznaje się za obdarzoną odpowiednią mocą duchową. Zresztą nawet na Haiti kapłanki do pewnego stopnia go przyćmiewają, stanowiąc większość voodooistycznego duchowieństwa pełniącego posługę na wyspie.

Houngan mimo wszystko odgrywa kluczową rolę w haitańskim voodoo. Jest również głęboko osadzony w tradycji haitańskiego nacjonalizmu, w tym w walce Haitańczyków o niepodległość od Francji. Jednym z najistotniejszych wydarzeń bezpośrednio poprzedzających wybuch rewolucji haitańskiej była bowiem ceremonia odprawiona 14 lub 22 sierpnia 1791 w gęstych lasach Bois Caïman przez mambo Cécile Fatiman oraz hougana znanego jako Boukman. Kapłan wygłosił podczas niej płomienne przemówienie, w którym wezwał swoich pobratymców do zbrojnego powstania przeciw francuskim ciemiężcom. W zrywie tym po stronie Haitańczyków stanąć miały moce nadprzyrodzone znane z religii afrykańskich, z definicji potężniejsze od fałszywego Boga białego człowieka.

Obecność kapłanów voodoo w krajobrazie społeczno-politycznym wyspy nie ogranicza się zresztą do rewolucyjnego etapu jej historii. Hounganem był także François Duvalier, sprawujący władzę dyktatorską prezydent Haiti w latach 1957–1971.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Voodoo Kategoria:Historia Haiti