Synagoga Smíchovská w Pradze () – dawna synagoga reformowana położona przy ulicy Plzeňskiej w dzielnicy Smíchov w Pradze. Została wzniesiona w 1863 roku w stylu neoromańskim i mauretańskim, a jej dzisiejszy wygląd jest rezultatem funkcjonalistycznej przebudowy według projektu Leopolda Ehrmanna, ukończonej w 1931 roku. Jest jedną z dwóch praskich synagog o funkcjonalistycznej formie. Obecnie mieści Archiwum Muzeum Żydowskiego w Pradze i jego czytelnię.
Pierwotna postać Obecna budowla zastąpiła pierwszą smíchovską synagogę, która już trzy lata po ukończeniu znajdowała się w niebezpiecznie złym stanie technicznym. Środki na nową budowę przekazał ówczesny burmistrz Smíchova i założyciel pobliskiej fabryki wagonów Franz Ringhoffer II. Synagogę ukończono 30 sierpnia 1863 roku, a 8 września tego samego roku poświęcił ją rabin Izák Kämpf.
Zewnętrzna bryła miała cechy neoromańskie, natomiast wystrój wnętrza nawiązywał do stylu mauretańskiego. Sala główna mieściła ponad 180 miejsc dla mężczyzn, a zachodni babiniec – blisko 140 miejsc dla kobiet. Dziewięciopolowe sklepienie opierało się na czterech filarach, pomiędzy którymi stała bima. W przybudówkach od wschodu i południa mieściły się biura gminy żydowskiej oraz zimowa sala modlitewna. Taras południowej przybudówki prawdopodobnie wykorzystywano podczas święta Sukkot. Gmina należała do nurtu reformowanego; w synagodze używano najpierw harmonium, a od 1867 roku organów.
W 1897 roku, podczas antyniemieckich i antyżydowskich zamieszek po upadku rządu Kazimierza Badeniego, synagoga została uszkodzona.
Przebudowa w XX wieku Od lat 20. XX wieku smíchovska gmina żydowska poszukiwała parceli pod nową synagogę. Ponieważ zamierzenia tego nie udało się zrealizować, postanowiono przebudować istniejący obiekt. Projekt przygotował Leopold Ehrmann, a prace zakończono w 1931 roku. Budynek przedłużono od zachodu, w sali głównej powstała empora chórowa z miejscem na organy, a większość historyzujących dekoracji zewnętrznych usunięto. Ujednolicone tynkowane elewacje i attyka nadały synagodze funkcjonalistyczną, monumentalną formę. Ostatnim rabinem miejscowej gminy przed II wojną światową był w latach 1909–1939 Samuel Arje.
W 1941 roku okupacyjne władze niemieckie przeznaczyły synagogę na magazyn mienia skonfiskowanego czeskim gminom żydowskim. Po wojnie gmina żydowska na Smíchovie nie została odnowiona. Od lat 50. budynek służył jako magazyn pobliskich zakładów Tatra Smíchov, wcześniej należących do koncernu ČKD. Wnętrze uszkodziły między innymi betonowa posadzka, wstawiony strop i winda. W 1986 roku planowano rozbiórkę synagogi, lecz zapobiegło jej wpisanie budynku do rejestru zabytków.
Po aksamitnej rewolucji obiekt zwrócono w 1990 roku praskiej gminie żydowskiej, która w 1998 roku wydzierżawiła go Muzeum Żydowskiemu w Pradze. W ciągu następnych pięciu lat przeprowadzono gruntowną renowację. Wewnątrz umieszczono samonośną konstrukcję magazynową, która nie narusza odrestaurowanego wystroju synagogi.
Archiwum Muzeum Żydowskiego w Pradze Od 2004 roku w synagodze mieści się Archiwum Muzeum Żydowskiego w Pradze. Gromadzi ono między innymi dokumenty gmin żydowskich, listy ochronne, spuścizny wybitnych osób oraz dokumentację losów ofiar Zagłady. Zbiory są udostępniane badaczom w działającej w budynku czytelni.
Inskrypcje i inne informacje Nad arkadą po północnej stronie sali modlitewnej znajduje się czeska inskrypcja z Księgi Izajasza (Iz 57,19), a po stronie zachodniej hebrajski cytat z Księgi Zachariasza (Za 4,6). Wartość liczbowa liter hebrajskiego napisu, obliczona zgodnie z zasadami gematrii, wskazuje rok 5691 kalendarza żydowskiego, czyli rok przebudowy synagogi.
W 1999 roku, jeszcze przed renowacją budynku, Vladimír Michálek nakręcił w jego wnętrzu scenę filmu Anděl Exit.
Zobacz też Muzeum Żydowskie w Pradze Synagoga Jerozolimska w Pradze Synagoga Hiszpańska w Pradze
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Archiwum na stronie Muzeum Żydowskiego w Pradze
Smíchovská Kategoria:Zabytki Pragi Kategoria:Archiwa w Czechach