Obwód zakarpacki () – jeden z 24 obwodów Ukrainy. Leży w zachodniej części Ukrainy, na obszarze historycznego Zakarpacia. Graniczy z Polską, Słowacją, Węgrami i Rumunią. Stolicą obwodu jest Użhorod. Obwód został utworzony 22 stycznia 1946 roku.
Obwód zakarpacki graniczy od północy z polskim województwem podkarpackim oraz z obwodami lwowskim i iwanofrankowskim, od południa – z rumuńskimi okręgami Marmarosz i Satu Mare, od południowego zachodu – z węgierskim komitatem Szabolcs-Szatmár-Bereg, od zachodu – ze słowackimi krajami preszowskim i koszyckim (historyczny region Zemplín). Jest jedynym obwodem Ukrainy który graniczy bezpośrednio z czterema państwami.
Gospodarka W obwodzie rozwinął się przemysł drzewno-papierniczy, spożywczy oraz lekki.
W regionie wydobywa się węgiel brunatny oraz sól kamienną.
W obwodzie zakarpackim uprawia się zboże, tytoń, drzewa owocowe, winorośl oraz hoduje się bydło, trzodę chlewną, owce.
Historia Obwód zakarpacki został utworzony 22 stycznia 1946 r. dekretem Prezydium Rady Najwyższej ZSRRУказ Президиума Верховного Совета СССР от 22.01.1946 об образовании Закарпатской области в составе Украинской ССР (Сборник законов СССР и указов Президиума Верховного Совета СССР. 1938 г. – июль 1956 г / под ред. к. ю. н. Мандельштам Ю. И. – Москва: Государственное издательство юридической литературы, 1956, s. 54).. Jak nazwa wskazuje, jest jedyną częścią Ukrainy leżącą po południowej stronie Karpat. Dzisiejszy obwód zakarpacki zajmuje ziemie historycznej Rusi Zakarpackiej, Marmaroszu oraz dwa skrawki historycznie należące wcześniej do Czechosłowacji – pas przy granicy ze Słowacją i z Polską na zachód i północny zachód od doliny Użu oraz pas przy granicy ze Słowacją i z Węgrami, na południe od Użhorodu, z miastem Czop.
Obszar dzisiejszego obwodu włączono do ZSRR w 1945, przedtem należał do Węgier (1938/1939–1945), Czechosłowacji (1918–1939) i Austro-Węgier (do 1918). Za panowania węgierskiego obszar dzisiejszego obwodu należał do komitatów Ung, Bereg, Ugocsa i Máramaros. Dzisiejsza północna granica obwodu do 1945 stanowiła granicę państwową: Polski i Węgier (1938–1939), Polski i Czechosłowacji (1918–1939), austriackiej Galicji i Węgier (1867–1918), a przed 1772 – Rzeczypospolitej Obojga Narodów (województwa ruskiego) i Królestwa Węgier.
1 grudnia 1991 roku jednocześnie z referendum niepodległościowym odbyło się na Zakarpaciu referendum w sprawie ustanowienia „specjalnego samorządu” (autonomii regionalnej). Opcję tę poparło 78% głosujących. W maju 1993 roku powstał Tymczasowy Rząd Rusi Podkarpackiej. Na jego czele stanął przewodniczący Związku Rusinów Podkarpackich prof. Iwan Turjanica. W sierpniu 1994 roku samozwańczy „rząd” został uznany przez władze ukraińskie za organizację nielegalną.
Podział administracyjny na rejony
Do 17 lipca 2020 roku obwód zakarpacki dzielił się na 13 rejonów: berehowski chuściański irszawski miżhirski mukaczewski pereczyński rachowski swalawski tiaczowski użhorodzki wielkoberezneński wołowiecki wynohradiwski oraz 5 miast wydzielonych: Berehowo, Chust, Czop, Mukaczewo, Użhorod.
W wyniku reformy podziału administracyjnego zmniejszono z 490 do 136 liczbę rejonów na UkrainiePolski Instytut Spraw Międzynarodowych Kolejny krok do decenralizacji na Ukrainie. Od 17 lipca 2020 roku obwód zakarpacki dzieli się na 6 rejonówПрийнято Постанову "Про утворення та ліквідацію районів". Інформаційне управління Апарату Верховної Ради України. Опубліковано 17 липня 2020 (ua):
berehowski chuściański mukaczewski rachowski tiaczowski użhorodzki
Ludność thumb|Struktura językowa thumb|Odsetek ludności węgierskojęzycznej według spisu powszechnego z 2001 r.
Obwód zakarpacki jest wielonarodowościowy. Wśród jego mieszkańców Ukraińcy stanowią 72,5%, Węgrzy – 20,1%, Rumuni – 2,6%, Rosjanie – 2,5%, Cyganie – 1,1%, Słowacy – 0,5%, Niemcy – 0,3%.
Na Zakarpaciu urodzili się Robert Maxwell, Slatinské Dôly (obecnie Sołotwyno)
Największe miejscowości MiejscowośćNazwa ukraińskaNazwa rusińskaNazwa węgierskaNazwa słowackaNazwa rosyjskaLiczba mieszkańców(według spisu z 5 XII 2001)Użhorod Ужгород Унґгородъ Ungvár Užhorod Ужгород 117 317Mukaczewo Мукачеве Мукачів Munkács Mukačevo Мукачево 82 346Chust Хуст Густ Huszt Chust/Hust Хуст 29 080Berehowe Берегове Берегово Beregszász Berehovo Берегово 26 735Wynohradiw Виноградів Виноградово Nagyszőlős Vinohradov Виноградов 25 760Swalawa Свалява Свалява Szolyva Svaľava Свалява 17 145Rachów Рахів Рахово Rahó Rachov Рахов 15 241Tiacziw Тячів Тячево Técső Ťačov Тячев 9786Miżhirja Міжгір'я Волове lub Волове Поле Ökörmező Volové Межгорье 9656Irszawa Іршава Иршава Ilosva Iršava Иршава 9515Boczków Wielki Великий Бичків Бычків Nagybocskó Великий Бычков 9430Sołotwyno Солотвино Солотвыно Aknaszlatina Slatinské Dôly Солотвина 9276Dubowe Дубове Дубово Dombó Dubové Дубовое 9246Wełyki Łuczki Великі Лучки Nagylucska Veľký Lúčky Великие Лучки 9029Czop Чоп Чоп Csap Čop Чоп 8919Ilnycia Ільниця Ільниця Ilonca Iľnica Ильница 8902Busztyno Буштино Буштыно Bustyaháza Buštino Буштына 8554Korolewo Королево Королево Királyháza Королёво 8147Wyszkowo Вишково Вышково Visk Višká Вышково 8141Biłky Білки Белки Bilki Белки 8078Jasina Ясіня Єсінє Kőrösmező Jasiňa Ясиня 8006
Galeria
Zobacz też Tymczasowy Rząd Republiki Rusi Podkarpackiej (30 maja 1993 – sierpień 1994)
Przypisy
Linki zewnętrzne