Kazimierz Kąkol ps. Koch (ur. 22 listopada 1920 w Warszawie, zm. 16 stycznia 2016Nekrolog tamże) – polski ekonomista, prawnik, publicysta, polityk i nauczyciel akademicki. Powstaniec warszawski i podporucznik Armii Krajowej. Profesor nauk politycznych. Działacz komunistyczny, w latach 1974–1980 minister–kierownik Urzędu do Spraw Wyznań.
Życiorys Był synem Bronisława (1885–1959) i Zofii (1894–1946)Kazimierz Kąkol w Biuletynie Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej [dostęp z dnia: 2016-01-19]Daty życia na nagrobku.
1939–1945 W maju 1939 zdał maturę w Gimnazjum im. Władysława IV w Warszawie. Brał udział w bitwie pod Kockiem. Zaangażował się w działalność konspiracyjną, udzielał tajnego nauczania. Wstąpił do Armii Krajowej. Krótko studiował architekturę. Należał do zespołu redagującego podziemne czasopismo Młodzież. Następnie przez kilka lat studiował ekonomię. Jako kapral podchorąży ps. Koch pełnił funkcję wykładowcy-instruktora szkolącego młodzież do walki z okupantem.
Walczył w powstaniu warszawskim w składzie baonu harcerskiego „Wigry”, za co został odznaczony Krzyżem Walecznych. Po powstaniu dostał się do niewoli i trafił do obozu jenieckiego w Zeithain koło Drezna. W obozie pracował jako listonosz.
Razem z trzystoma osobami wrócił konno do Polski, ponieważ żołnierze Armii Czerwonej ukradli samochody, które po wyjściu z niewoli Polacy przygotowali do drogi.
1945–1990 Po wojnie zaliczono mu trzy lata studiów, które dokończył na Uniwersytecie Łódzkim, zdobywając w 1946 tytuł magistra ekonomii. Został asystentem profesora Wacława Szuberta (1912–1994), następnie pracował w Instytucie Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk. W 1957 wstąpił do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Od 1957 do 1974 był redaktorem naczelnym „Prawa i Życia”.
Podczas wydarzeń marcowych 1968 wielokrotnie wypowiadał się na łamach swojego pisma „Prawo i Życie” oraz w telewizji. Był uznawany za wiodącego ideologa marcowych czystek antysemickich. Józef Dajczgewand nazwał Kąkola i Ryszarda Gontarza „wściekłymi psami łańcuchowymi komunizmu”.
Od maja 1974 do kwietnia 1980 był ministrem-kierownikiem Urzędu do Spraw Wyznań w rządzie Piotra Jaroszewicza oraz w rządzie Piotra Jaroszewicza i Edwarda Babiucha. W sprawach związków wyznaniowych w tym Kościoła katolickiego reprezentował stanowisko, że ich aktywność powinna być ograniczona wyłącznie do sfery sacrumKrzysztof Michalski: Działalność Komisji Wspólnej przedstawicieli Rządu PRL i Episkopatu Polski 1980–1989. IPN Warszawa 2012, s.136.. Na temat ustawy przyznającej zbyt duże przywileje dla Kościoła katolickiego wypowiedział się, że jest to sprzeczne z zasadami konstytucyjnymi: rozdziału Kościoła od państwa oraz jest naruszeniem równość związków wyznaniowychKrzysztof Michalski: Działalność Komisji Wspólnej przedstawicieli Rządu PRL i Episkopatu Polski 1980–1989. IPN Warszawa 2012, s.137.. Po jego odwołaniu z tego stanowiska prymas Stefan Wyszyński napisał w liście: Z prawdziwym smutkiem odczytałem list Pana Ministra, o zakończeniu Jego działalności w charakterze Kierownika Urzędu do Spraw Wyznań. Wiem, że Pan Minister pojmuje swoje zadanie w duchu Służby Narodowi. I dlatego na każdym innym stanowisku okaże postawę rzetelnej służby obywatelskiej. Tak odczytałem postawę Pana Ministra na stanowisku w Urzędzie Spraw Wyznań. Do tej pracy wniósł Pan Minister ducha rzetelnego poszanowania ludzi Kościoła, należnego wszystkim – niesienia pomocy, woli zrozumienia Kościoła i Jego służby w Narodzie, a zwłaszcza zabezpieczenia Jego praw przez normalizację. Okres urzędowania Pana Ministra uważam za najlepszy odcinek stosunku Kościoła i Państwa.
W latach 1971–1980 był zastępcą członka Komitetu Centralnego PZPR, a od 1980 do 1981 członkiem Centralnej Komisji Rewizyjnej PZPR. Wieloletni członek Prezydium Zarządu Głównego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (od września 1969Nowe władze ZBoWiD [w:] Głos Słupski, nr 251, 22 września 1969, s. 1-2., po raz ostatni wybrany w skład tego gremium na kongresie ZBoWiD w maju 1985Wierni tradycjom walki o wolność i demokrację - wierni Polsce Ludowej /w/ "Trybuna Robotnicza", nr 104, 6 maja 1985, s. 1-2.) W latach 70. był członkiem Rady Redakcyjnej organu teoretycznego i politycznego KC PZPR Nowe Drogi„Nowe Drogi” nr 3/1978, s. 2.. Od 1984 do 1985 redaktor naczelny pisma „Związkowiec”. W latach 1983–1989 członek Rady Społeczno-Gospodarczej przy Sejmie PRL.
W 1949 uzyskał stopień doktora nauk ekonomicznych, w 1975 został profesorem nadzwyczajnym nauk politycznych. Wykładał na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 1968–1973 kierownik studium dziennikarskiego, a następnie do 1974 dyrektor Instytutu Dziennikarstwa UW.
W 1978 razem z biskupem Bronisławem Dąbrowskim był członkiem polskiej delegacji, która spotkała się z nowo wybranym papieżem Janem Pawłem II.
Od 1985 do 1989 był dyrektorem Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich – Instytutu Pamięci Narodowej. W latach 1988–1990 członek Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa radaopwim.gov.pl [PDF] [dostęp 2016-01-19].
1990–2016 mały|Grób cmentarzu Bródnowskim w Warszawie W maju 1999 wszedł w skład Rady Naukowej Instytutu Naukowego Związku Żołnierzy Ludowego Wojska Polskiego im. generała Edwina RozłubirskiegoWojsko Ludowe, nr 12-26, Warszawa, wrzesień 1999, s. 29.
7 marca 2006 w Warszawie udzielił wywiadu Annie Kowalczyk z Archiwum Historii Mówionej Muzeum Powstania Warszawskiego.
Zmarł 16 stycznia 2016, 27 stycznia 2016 pochowany w obrządku katolickim na cmentarzu Bródnowskim (kwatera 25D-4-13).
Odznaczenia i wyróżnienia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1974)"Prawo i Życie", nr 30, 28 lipca 1974, s. 2. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych Złoty Krzyż Zasługi Krzyż Partyzancki Medal 30-lecia Polski Ludowej Medal 40-lecia Polski Ludowej Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Złota odznaka "Zasłużonego działacza Zrzeszenia Prawników Polskich" Odznaka „Za Zasługi dla ZBoWiD” (1982)Odznaczenia dla kombatantów, "Za Wolność i Lud", nr 19, 31 lipca 1982, s. 14. Złota Odznaka Honorowa Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej (1968)Złote odznaki TPP-R dla dziennikarzy /w/ "Trybuna Ludu", nr 148, 30 maja 1968, s. 4. Odznaka "Za zasługi dla rozwoju prasy polskiej i Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich" (1974)IX Zjazd SDP zakończył obrady /w/ "Żołnierz Wolności", nr 296, 14 grudnia 1974, s. 2. Medal pamiątkowy XXX-lecia Międzynarodowego Zrzeszenia Prawników Demokratów (1977)Posiedzenie ZG ZPP, "Prawo i Życie, nr 6, 6 lutego 1977, s. 2. Medal pamiątkowy Wojskowego Instytutu Historycznego(1987)40 lat Wojskowego Instytutu Historycznego, "Rzeczpospolita", nr 106, 8 maja 1987, s. 2. Honorowy Medal Międzynarodowej Federacji Bojowników Ruchu Oporu (1986)W Warszawie trwa posiedzenie Biura FIR [w:] „Dziennik Polski", 11 września 1986, s. 1. Medal „40 rocznica Wyzwolenia Czechosłowacji przez Armię Radziecką” (Czechosłowacja, 1985)W Ambasadzie CSRS, "Za Wolność i Lud", nr 21, 25 maja 1985, s. 5. Medal jubileuszowy „Czterdziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (ZSRR, 1985)„Za Wolność i Lud”, nr 21 (1985), 25 maja 1985, s. 5. Honorowy Członek Zrzeszenia Prawników Polskich" (1980)"Prawo i Życie", nr 22, 1 czerwca 1980, s. 6. Nagroda indywidualna RSW „Prasa-Książka-Ruch” (1974)Doroczne nagrody RSW „Prasa-Książka-Ruch”, "Trybuna Ludu", nr 150, 30 maja 1974, s. 6. Nagroda Klubu Publicystów Międzynarodowych za książkę "Adolfa Eichmana droga do Bejt Haam" (1962)Kronika kulturalna, "Polityka", nr 1, 5 stycznia 1963, s. 7.
Publikacje Sąd nierychliwy. Książka i Wiedza, 1966. Misja na wyspie Sylt, Książka i Wiedza, 1970 (powieść o Powstaniu Warszawskim) Kardynał Stefan Wyszyński jakim go znałem, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, 1985 Sprawa niemiecka nadal otwarta…?, 1988 Kościół w PRL. Elementy ewolucji doktryny. Warszawa 1985. Spowiedź „pogromcy” Kościoła, ETHOS, 1994 Marzec 68 – inaczej, Warszawa, 1998 Wyniesione z pożogi nauki Powstania Warszawskiego, Warszawa, 1999
Przypisy
Bibliografia Leksykon historii Polski, Warszawa 1995 Tadeusz Mołdawa, Ludzie władzy 1944–1991, Warszawa 1991 Teresa Torańska, Byli, 2004.
Kazimierz Kąkol ministrem - kierownikiem Urzędu do spraw Wyznań /w/ "Prawo i Życie", nr 23, 9 czerwca 1974, s. 3.
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Łódzkiego Kategoria:Członkowie Komitetu Centralnego PZPR Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli niemieckiej (powstanie warszawskie) Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Kierownicy Urzędu do Spraw Wyznań Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Złotą Odznaką Honorową Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej Kategoria:Pochowani na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie Kategoria:Polscy ekonomiści Kategoria:Polscy politolodzy Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Kockiem (1939) Kategoria:Urodzeni w 1920 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Zmarli w 2016 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Żołnierze batalionu harcerskiego „Wigry” Kategoria:Absolwenci VIII Liceum Ogólnokształcącego im. króla Władysława IV w Warszawie Kategoria:Polacy związani z działalnością antysemicką (PRL)