Janina Broniewska z domu Kunig, ps. „Bronisława Janowska”, „Roman Jasiński” (ur. 5 sierpnia 1904 w Kaliszu, zm. 17 lutego 1981 w Warszawie) – polska pisarka, autorka powieści dla dzieci i młodzieży, publicystka, pedagog; major Wojska Polskiego.
Życiorys Pochodziła z rodziny o niemieckich korzeniach (ojciec Hugo Oskar Kunig był ślusarzem, matka – Jadwiga Gejer, akuszerką). Naukę przerwała z powodów ekonomicznych na początku ósmej klasy gimnazjum i wyjechała z Kalisza do Warszawy, gdzie w latach 1924–1926 uczęszczała do Szkoły Zdobniczej przy Muzeum Rzemiosł i Sztuki Stosowanej oraz pracowała jako położna. W tym czasie była członkinią Wolnego Harcerstwa.
Jesienią 1933 wraz z mężem Władysławem Broniewskim i sublokatorami aresztowana w związku z podejrzeniem o działalność komunistyczną. Wypuszczona po jednym dniu wobec braku dowodów. Aresztowanie spowodowało zwolnienie jej z pracy w szkole podstawowej„Janina i Władysław Broniewscy. Miłość jest nieprzyjemna. Listy ze wspólnego życia” pod redakcją Wioletty Bojdy, Krytyka Polityczna 2014, ISBN 978-83-63855-97-0, s. 425, 428, 435, 436, 580, 609..
W latach 1934–1937 była redaktorem „Płomyka”, a w latach 1944–1946 redaktorem naczelnym „Polski Zbrojnej”.
Po 17 września 1939 znalazła się na terenach okupowanych przez ZSRR i wstąpiła do Związku Radzieckich Pisarzy BiałorusiBohdan Urbankowski, Czerwona msza, czyli uśmiech Stalina, t. 1, Warszawa 1998, s. 123..
W czasie II wojny światowej była działaczką Związku Patriotów Polskich i korespondentem wojennym przy 1 Warszawskiej Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki. Była autorem wzoru orła – Polskich Siły Zbrojnych w ZSRR tzw. wzór 43. Wzorowała się na wizerunku orła z sarkofagu Władysława Hermana znajdującego się w katedrze w Płocku. W założeniach nawiązywał on do tradycji piastowskich, lecz nie miał tarczy amazonek ani koronyAutorem rysunku orła w katedrze w Płocku jest Zygmunt Vogel.. 31 grudnia 1944 została posłanką do Krajowej Rady Narodowej. Została zgłoszona przez Związek Patriotów Polskich, ale formalnie pozostała bezpartyjna.
W okresie stalinizmu jako jedna z prominentnych postaci Związku Literatów Polskich, pełniła tam funkcję sekretarza POP PZPR. Była propagatorką socrealizmu, mającą wielki wpływ na życie kulturalne ówczesnej PolskiAnna Bikont, Joanna Szczęsna: Lawina i kamienie: pisarze wobec komunizmu. Warszawa, 2006.. Pełniła również funkcję wiceprezesa Rady Naczelnej ZBoWiD. Od 1962 była członkiem Ogólnopolskiego Komitetu PokojuSkład Ogólnopolskiego Komitetu Pokoju, "Trybuna Ludu", nr 163, 14 czerwca 1962, s. 4.. W październiku 1973 otrzymała awans do stopnia majora WPMedale dla twórców kultury, "Żołnierz Wolności", nr 256, 29 października 1973, s. 1..
Zmarła w Warszawie, pochowana z honorami 24 lutego 1981 na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A2-13-12). W pogrzebie wzięli udział m.in. członek Biura Politycznego KC PZPR gen. dyw. Mieczysław Moczar, wiceministrowie obrony narodowej gen. broni Józef Urbanowicz i gen. dyw. Józef Baryła oraz prezes ZG TPPR Stanisław Wroński. Mowę pogrzebową wygłosił prezes ZG ZBoWiD Włodzimierz SokorskiPogrzeb Janiny Broniewskiej, [w:] „Trybuna Robotnicza”, nr 41, 25 lutego 1981, s. 4..
Życie prywatne Janina była córką Jadwigi z d. Gejer i Hugona Oskara Kuniga (1878–1941), Niemca (jego rodzice pochodzili z Ostrowa Wielkopolskiego), który w latach 30. zamieszkał w Przedborzu, gdzie w okresie niemieckiej okupacji został komisarzem miasta (Stadtkommissar) i organizował getto dla ludności żydowskiej, następnie aresztowany przez Niemców i wywieziony do obozu Auschwitz, gdzie zmarł. Matka Janiny rozeszła się z mężem jeszcze w latach 20. i wyszła po raz drugi za mąż za Gustawa Weissenburga, który jako ojczym wychowywał JaninęJanina i Władysław Broniewscy. Miłość jest nieprzyjemna. Listy ze wspólnego życia pod redakcją Wioletty Bojdy, Krytyka Polityczna 2014, ISBN 978-83-63855-97-0, s. 435..
W 1926 Janina Kunig poślubiła w Kaliszu poetę Władysława Broniewskiego, z którym miała córkę Joannę, zwaną „Anką” (1929–1954). Małżeństwo rozpadło się w 1938 (oficjalny rozwód nastąpił w roku 1946)Janina i Władysław Broniewscy. Miłość jest nieprzyjemna. Listy ze wspólnego życia pod redakcją Wioletty Bojdy, Krytyka Polityczna 2014, ISBN 978-83-63855-97-0, s. 609..mały|Grób Janiny Broniewskiej i Joanny Broniewskiej-Kozickiej na cmentarzu Wojskowym na Powązkach
Od czasów II wojny światowej jej bliską przyjaciółką była Wanda Wasilewska.
Twórczość Historia gałgankowej Balbisi (1936) Historia toczonego dziadka i malowanej babki (1937) Ciapek włóczęga (1939) O Fuku i Puku aksamitnych pieskach (1939) Czołg pułkownika Kukułki (1945) Siostrzeńcy ciotki Agaty (1946) O człowieku, który się kulom nie kłaniał (1948; o Karolu Świerczewskim) Filip i jego załoga na kółkach (1949; w czasach PRL lektura szkolna do 3. klasy szkoły podstawowej) Krystek z Warszawy (1949; historia „syna pułku”) Ogniwo (1951) Z notatnika korespondenta wojennego (1953; wspomnienia) Dziesięć serc czerwiennych (1964; wspomnienia) Maje i listopady (1967; wspomnienia) O takich jak każde z was (1970) Opowieści wojenne (1973; wspólne wydanie O człowieku, który się kulom nie kłaniał i Krystka z Warszawy) Tamten brzeg mych lat (1973; wspomnienia) Dawno i jeszcze dawniej (1975)
Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy I klasy (1964)Odznaczenia państwowe dla zasłużonych pracowników, [w:] „Trybuna Robotnicza”, nr 169, 18–19 lipca 1964, s. 2. Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1974) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (16 lipca 1954) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Złoty Krzyż Zasługi (22 lipca 1952) „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki. Medal 30-lecia Polski Ludowej (1974) Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1974)Medale dla przedstawicieli środowisk twórczych i działaczy kultury /w/ "Żołnierz Wolności", nr 255, 26 października 1974, s. 2. Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1966)Wojskowy Przegląd Historyczny, nr 1 (41), styczeń - marzec 1967, s. 430. Medal Komisji Edukacji Narodowej Złota odznaka związkowa Związku Zawodowego Nauczycielstwa Polskiego (1955)Nauczyciele zakończyli obrady, "Trybuna Ludu", nr 297, 26 października 1955, s. 1.
Nagrody i wyróżnienia Nagroda Państwowa III stopnia za powieść dla młodzieży pt. Ogniwo (1951) Nagroda Prezesa Rady Ministrów za całokształt twórczości Nagroda honorowa Ministra Obrony Narodowej Dyplom honorowy Związku Pisarzy ZSRR (1976)Radzieckie dyplomy dla polskich pisarzy, "Sztandar Młodych", nr 119, 19 maja 1976, s. 1. Źródło:.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Profil na stronie Biblioteki Sejmowej
Linki zewnętrzne Biografia Janiny Broniewskiej w Wielkopolskim Słowniku Pisarek Zdjęcia Janiny Broniewskiej
Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Członkowie Związku Patriotów Polskich Kategoria:Członkowie Związku Radzieckich Pisarzy Białorusi Kategoria:Kobiety – żołnierze Wojska Polskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Kaliszu Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Oficerowie ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Pisarze socrealiści Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Pisarze związani z Kaliszem Kategoria:Pisarze związani z Warszawą Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy pochodzenia niemieckiego Kategoria:Polscy artyści socrealizmu Kategoria:Polscy korespondenci wojenni Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Polscy redaktorzy naczelni Kategoria:Polscy twórcy literatury dziecięcej i młodzieżowej Kategoria:Posłowie do Krajowej Rady Narodowej Kategoria:Sekretarze POP PZPR Kategoria:Urodzeni w 1904 Kategoria:Zmarli w 1981