mały|Wnętrze synagogi, około 1901 Synagoga w Kazimierzu Dolnym – synagoga znajdująca się w Kazimierzu Dolnym, zbudowana w drugiej połowie XVIII w., przy obecnej ulicy Lubelskiej 4. Podczas II wojny światowej zamknięta przez hitlerowców w 1939, przetrwała do ostatnich dni okupacji w doskonałym stanie. Po przybyciu frontu do miasta w 1944, wojsko niemieckie, a potem polska ludność doszczętnie zdewastowali synagogęMordechaj Canin, Przez ruiny i zgliszcza. Podróż po stu zgładzonych gminach żydowskich w Polsce, tłum. Monika Adamczyk-Garbowska, Warszawa 2018, s. 89.. Po wojnie budynek synagogi stał opuszczony i popadał w ruinę. W 1953 budynek bożnicy odbudowano i gruntownie wyremontowano wg projektu Karola Sicińskiego, przeznaczając ją na salę kinową. W 2003 kino zostało zamknięte. W budynku urządzono księgarnię z wydawnictwami o tematyce żydowskiej i pokoje do wynajęcia. W sali głównej na parterze latem odbywają się koncerty i pokazy filmowe. Obecnym właścicielem jest warszawska gmina żydowskaMaria Piechotka i Kazimierz Piechotka: Bramy Nieba Bóżnice murowane na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej. Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata i Muzeum Historii Żydów Polskich POLINWarszawa, 2017, s. 521–524, język polski, ..
Opis Murowany z lokalnego kamienia wapiennego budynek synagogi wzniesiono na planie prostokąta (14,8 na 16,9 m) w stylu późnobarokowym. W południowo-zachodniej części bożnicy znajduje się główna sala modlitewna o wymiarach w świetle ścian 11,5 × 10,0 m, zagłębiona o kilka stopni w stosunku do otaczającego terenu, a od strony północnej – babiniec. Salę przykrywała ośmioboczna, drewniana kopuła. Miała kształt czaszy złożonej z ośmiu oddzielonych żebrami trójkątów sferycznych. Dawniej wnętrza synagogi zdobione były bogatą polichromią naścienną oraz sklepieniową, przedstawiającą m.in. Ścianę Płaczu w Jerozolimie, Grób Racheli oraz zwierzęta. Podczas remontu z 1953 zrekonstruowano ośmioboczne sklepienie, jednak bez dekoracji oraz zamurowano arkady, które ponownie przebito w 1995. Do dziś zachowało się sklepienie przedsionka oraz zegar słoneczny znajdujący się na bocznej ścianie budynku.
Aron ha-kodesz na ścianę wschodniej tworzyła wnęka ujęta w dwie kolumny połączone górą cienkim gzymsem. Bima zlokalizowana na ośmiobocznym podium otoczonym balustradą z drewnianych tralek.
Na zewnętrznej południowej ścianie synagogi jest umieszczona tablica pamiątkowa o treści: „Ku czci trzech tysięcy polskich obywateli żydowskiej narodowości, dawnych mieszkańców Kazimierza Dolnego, zamordowanych przez okupanta hitlerowskiego w czasie II wojny światowej”.
Legenda O synagodze istnieje legenda mówiąca, że bożnicę miał ufundować sam król Kazimierz Wielki jako dar dla swojej ukochanej Esterki za urodzenie dwóch synów, Niemira i Pełki. Kamienie na budowę miały pochodzić ze Ściany Zachodniej w Jerozolimie, a parochety podobno uszyła sama Esterka.
Przypisy
Linki zewnętrzne Synagoga w Kazimierzu Dolnym na portalu Wirtualny Sztetl
Kategoria:Architektura I Rzeczypospolitej (województwo lubelskie) Synagoga Kategoria:Synagogi w województwie lubelskim Kategoria:Zabytki nieruchome w Kazimierzu Dolnym