Wskaźniki ekologiczne według Zarzyckiego – zespół ekologicznych liczb wskaźnikowych przypisanych roślinom naczyniowym rosnącym w Polsce przez zespół pod kierownictwem Kazimierza Zarzyckiego. Wskaźniki te pozwalają na opis podstawowych warunków środowiska typowych dla poszczególnych gatunków roślin. Zarzycki ze współpracownikami wyznaczyli wskaźniki charakteryzujące następujące parametry siedlisk roślin: światło, temperatura, kontynentalizm, wilgotność podłoża, żyzność podłoża, kwasowość podłoża, granulometria podłoża, zawartość materii organicznej w podłożu, zasolenie podłoża, zawartość metali ciężkich w podłożu. Różne wskaźniki są klasyfikowane w różnej skali, np. zawartość materii organicznej w glebie jest klasyfikowana trójstopniowo, podczas gdy wilgotność sześciostopniowo. W ten sposób wymagania siedliskowe danego gatunku rośliny można scharakteryzować przez podanie wartości liczbowej danych wskaźników.
L – wskaźnik świetlny głęboki cień umiarkowany cień półcień umiarkowane światło pełne światło T – wskaźnik termiczny najzimniejsze obszary kraju, głównie piętra alpejskie i subniwalne obszary umiarkowanie zimne, głównie piętra subalpejskie i regla górnego umiarkowanie chłodne warunki klimatyczne, piętro regla dolnego, dział północny na niżu i specjalne mikrosiedliska – torfowiska wysokie umiarkowanie ciepłe warunki klimatyczne, przeważająca część niżu i pogórze najcieplejsze mikroregiony i mikrosiedliska, obszary uprzywilejowane termicznie – Wyżyna Miechowska
K – wskaźnik kontynentalizmu gatunki atlantyckie, występujące jedynie w zachodniej części Polski gatunki subatlantyckie, występujące głównie w zachodniej części Polski gatunki neutralne wobec kontynentalizmu gatunki subkontynentalne, występujące głównie we wschodniej części Polski gatunki kontynentalne – dolina Bugu
W – wskaźnik wilgotności gleby bardzo suche suche świeże wilgotne mokre woda
Tr – wskaźnik trofizmu gleby (woda) skrajnie ubogie – torfowiska wysokie, piaski luźne, bór suchy gleby (woda) ubogie – bór świeży sosnowy gleby (woda) umiarkowanie ubogie – las mieszany, grądy wysokie, acydofilne dąbrowy i buczyny gleby (woda) zasobne – grądy niskie, żyzne buczyny gleby (woda) bardzo zasobne (skrajnie żyzne, przenawożone)
R – wskaźnik kwasowości gleby (wody) gleby silnie kwaśne, gleby kwaśne, gleby umiarkowanie kwaśne, gleby obojętne, gleby zasadowe,
D – wskaźnik granulometryczny gleby skały i szczeliny skalne rumosz skalny, piarg, żwir piasek gliny piaszczyste i utwory pylaste gliny ciężkie i iły
H – wskaźnik zawartości materii organicznej gleby ubogie w humus, materię organiczną gleby mineralno-próchnicze gleby bogate w materię organiczną, organogeniczne
S – wskaźnik odporności na zawartość NaCl w glebie lub w wodzie gatunki tolerujące zwiększoną zawartość NaCl (fakultatywne halofity) gatunki głównie na glebach o zwiększonej zawartości NaCl (obligatoryjne halofity)
M – wskaźnik odporności na zawartość metali ciężkich w glebie gatunki tolerujące zwiększoną zawartość metali ciężkich gatunki wymagające zwiększonej zawartości metali ciężkich
Przykładowo, szczawik zajęczy charakteryzowany jest przez następujące liczby: L 1, T 4-2, K 3, W 3-4, Tr 2-4, R 2-5, D 4-3, H 2. Oznacza to, że typowe siedlisko tej rośliny to: głęboki cień, obszary od umiarkowanie zimnych do umiarkowanie ciepłych, gleba świeża lub wilgotna, od ubogiej do zasobnej w substancje odżywcze, od kwaśnej do zasadowej, piaszczysta lub gliniasto-piaszczysta z utworami pylastymi i mineralno-próchnicza, a ponadto jest to gatunek neutralny wobec kontynentalizmu i nie wykazuje związku z glebami o większej zawartości soli lub metali ciężkich.
W polskiej geobotanice oprócz liczb Zarzyckiego stosuje się również powszechnie liczby wskaźnikowe opracowane przez Heinza Ellenberga.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Ekologia roślin Kategoria:Tolerancja ekologiczna