Hokkaido ( Hokkaidō; ajn. Mosir, dawniej Ezo lub Yezo) – największa pod względem powierzchni jednostka podziału administracyjnego Japonii, w skład której wchodzi druga pod względem wielkości wyspa tego państwa. Od Honsiu oddziela ją cieśnina Tsugaru, ale obie wyspy są połączone podwodnym tunelem Seikan. Największym miastem i zarazem stolicą tego dystryktu (regionu administracyjnego i jednocześnie geograficznego) jest Sapporo.
Historia Hokkaido, które do okresu Edo zwane było przez Japończyków Ezo, było ojczyzną Ajnów. Oni sami swą wyspę zwali Ainu Moshiri, co w ich języku oznacza „wyspę człowieka” (ainu to „człowiek”, moshiri oznacza „wyspa, świat”). Wiele miejscowości do dziś nosi nazwy z języka Ajnów, np. Sapporo.
Pierwsi japońscy osadnicy z Honsiu pojawili się na wyspie w okresie Muromachi (1336–1537).
W 1781 r. Ajnowie wzniecili powstanie, dosyć szybko i okrutnie stłumione. W 1802 r. rozpoczęła się kolonizacja wyspy przez Japończyków. W Hakodate powstał urząd administracyjny, tworzono obozy pracy dla więźniów.
W 1868 r. (początek okresu Meiji), grupa poddanych Tokugawy dowodzona przez Takeaki Enomoto ogłosiła niepodległość wyspy, która jako państwo miała się nazywać Republiką Ezo. Przetrwała jednakże zaledwie do 1869 roku.
Przez kilka następnych lat Hokkaido było podzielone na 4 prefektury. W latach 1869–1883 istniał tu Kaitakushi (Urząd ds. Rozwoju, zwany też Urzędem ds. Kolonizacji). Nasilił się wtedy napływ osadników z pobliskiej wyspy Honsiu. W ciągu kilkudziesięciu lat liczba ludności zwiększyła się od 120 tys. do miliona. Ajnom zabroniono kultywowania swoich tradycji i stali się oni obywatelami drugiej kategorii.
W badaniach nad kulturą i zwyczajami tego ludu wsławił się Bronisław Piłsudski, brat Józefa Piłsudskiego, który został zesłany na rosyjską wyspę Sachalin, na której również żyli Ajnowie. W 1998 r. uchwalono ustawę poddającą ochronie kulturę Ajnów.
W 1972 r. w Sapporo odbyła się olimpiada zimowa.
Geografia mały|lewo|Zdjęcie satelitarne wyspy thumb|Sōun-kyō, jeden z przełomów w Parku Narodowym Daisetsu-zan Wyspa Hokkaido, stanowiąca główny obszar prefektury o tej samej nazwie, położona jest na północnym krańcu Japonii, w pobliżu Rosji. Otoczona jest Morzem Japońskim, Morzem Ochockim i Oceanem Spokojnym. W centrum wyspy znajdują się liczne góry i wzgórza wulkaniczne. Na wybrzeżach dominują równiny. Główne miasta to Sapporo oraz Asahikawa w środkowej części regionu i Hakodate w południowej. Powierzchnia wyspy wynosi 77 984,49 km² i stanowi ona ponad 93% powierzchni prefektury.
Najbardziej na południe wysuniętą częścią wyspy jest półwysep Oshima.
Do prefektury Hokkaido zalicza się wiele małych wysepek, m.in. Rishiri, Okushiri, Rebun. Japończycy do tej prefektury zaliczają także kilka południowych Wysp Kurylskich, o które prowadzą spór z Rosją: Iturup (jap. Etorofu), Kunaszyr (Kunashiri), Szykotan (Shikotan) i wysepki Habomai. Powierzchnia prefektury wynosi 83 424,44 km², w tym powierzchnia jej części znajdującej się we władaniu Japonii 78 421,39 km², a części znajdującej się we władaniu Rosji 5 003,05 km². Łącznie małe wysepki będące we władaniu Japonii, wchodzące w skład prefektury mają powierzchnię 436,9 km² (0,56% tej części prefektury).
W 2020 r. prefekturze mieszkało 5 224 614 osób, w 2 469 063 gospodarstwach domowych. Podana liczba ludności dotyczyła jedynie terenów będących we władaniu Japonii (bez obszarów będących we władaniu Rosji), tym samym gęstość zaludnienia wynosiła 66,6 os./km². W 2010 r. w prefekturze mieszkało 5 506 419 osób, w 2 418 305 gospodarstwach domowych.
25 września 2003 roku o godzinie 19:50:07 czasu UTC blisko wybrzeży wyspy wystąpiło trzęsienie ziemi o magnitudzie 8 w skali Richtera. Trzęsienia ziemi są częste w tym rejonie.
Klimat thumb|Rzeka Tomioka zimą, Sapporo Na Hokkaido panuje klimat umiarkowany, morski. Lato jest tu chłodniejsze niż w pozostałych regionach Japonii, co przyciąga turystów z pozostałych jej części. Zima jest dosyć surowa i trwa 4–5 miesięcy, na ogół z bardzo obfitymi opadami śniegu. Średnia temperatura w najcieplejszym miesiącu w roku – sierpniu wynosi od +17 °C do +22 °C, natomiast w najchłodniejszych styczniu i lutym od –12 °C do –4 °C w zależności od wysokości i szerokości geograficznej. Podczas zimy zamarza Morze Ochockie, czyniąc północne wybrzeże niezdatnym do żeglugi i uniemożliwiając rybakom wypływanie na połów.
Podprefektury Hokkaido jest prefekturą podzieloną na 14 podprefektur. Urzędy w poszczególnych podprefekturach wykonują takie same zadania, jak prefektury w innych regionach kraju. Poniżej znajduje się lista wszystkich podprefektur. Obecny podział administracyjny i nowe nazewnictwo zostały ustanowione 1 kwietnia 2010 r. Dotychczasowe jednostki administracji shichō zostały zastąpione jednostkami o nazwach shinkō-kyoku (pięć) i sōgō-shinkō-kyoku (dziewięć).
Podprefektury shinkō-kyoku to:
Podprefektury sōgō-shinkō-kyoku to:
Nazwa podprefektury Powierzchnia(km²) Ludność KodKażda jednostka samorządu terytorialnego w Japonii posiada przypisany unikalny kod używany do przetwarzania statystycznego i używany w statystykach.jednostki MapaPolska nazwaRōmajiKanjiHidakaHidaka-shinkō-kyoku日高振興局4 811,1663 37201600frameless|50x50pxHiyamaHiyama-shinkō-kyoku檜山振興局2 630,2933 60901360frameless|50x50pxIburiIburi-sōgō-shinkō-kyoku胆振総合振興局3 697,22382 35401570frameless|50x50pxIshikariIshikari shinkō-kyoku石狩振興局3 540,152 396 73201300frameless|50x50pxKamikawaKamikawa-sōgō-shinkō-kyoku上川総合振興局10 618,70481 95301450frameless|50x50pxKushiroKushiro-sōgō-shinkō-kyoku釧路総合振興局5 997,47222 61301660frameless|50x50pxNemuroNemuro shinkō-kyoku根室振興局8 500,39Bez terenów spornych 3 497,34 km².71 77101690frameless|50x50pxOhōtsukuOhōtsuku-sōgō-shinkō-kyokuオホーツク総合振興局10 690,53273 36201540frameless|50x50pxOshimaOshima-sōgō-shinkō-kyoku渡島総合振興局3 937,45380 15801330frameless|50x50pxRumoiRumoi-shinkō-kyoku留萌振興局3 445,8943 05001480frameless|50x50pxShiribeshiShiribeshi-sōgō-shinkō-kyoku後志総合振興局4 305,87198 88801390frameless|50x50pxSorachiSorachi-sōgō-shinkō-kyoku空知総合振興局5 791,59281 96401420frameless|50x50pxSōyaSōya-sōgō-shinkō-kyoku宗谷総合振興局4 626,0962 14001510frameless|50x50pxTokachiTokachi-sōgō-shinkō-kyoku十勝総合振興局10 831,62332 64801630frameless|50x50pxPrefektura Hokkaido Hokkaidō 北海道 83 424,44Bez terenów spornych 78 421,39 km². 5 224 614 01 * Japonia uważa za swoje terytorium południową część Wysp Kurylskich o powierzchni 5 003,05 km², tzw. Terytoria Północne, które od 1945 r.znajdują się we władaniu Rosji. Ich powierzchnia została doliczona do powierzchni podprefektury Nemuro i całej prefektury Hokkaido.
Główne miasta Największym miastem Hokkaido jest jego stolica, Sapporo. Inne większe miasta to Hakodate na południu i Asahikawa w środkowej części wyspy.
Obszary chronione Na Hokkaido jest wiele obszarów zalesionych, dzikiej przyrody, włączając w to: 6 parków narodowych: Park Narodowy Shiretoko (知床国立公園) Park Narodowy Akan-Mashū (阿寒国立公園) Park Narodowy Kushiro-shitsugen (釧路湿原国立公園) Park Narodowy Daisetsu-zan (大雪山国立公園) Park Narodowy Shikotsu-Tōya (支笏洞爺国立公園) Park Narodowy Rishiri-Rebun-Sarobetsu (利尻礼文サロベツ国立公園) 5 parków (準国立公園) 12 rezerwatów naturalnych
Gospodarka thumb|Pole tulipanów w Kamiyubetsu Hokkaido jest głównym producentem ryżu w Japonii oraz przoduje w połowach ryb, a także w uprawach warzyw, rozwija się tu przemysł drzewny i papierniczy oraz leśnictwo. Lokalną ekonomię napędza także browar Sapporo. Duże zyski zapewniają także turyści, którzy tłumnie zjeżdżają latem do gorących źródeł, a zimą – by uprawiać sporty zimowe.
Warto zobaczyć Park Narodowy Daisetsu-zan z gorącymi źródłami malowniczo położonymi w górach, Park Narodowy Akan-Mashū z krystalicznie czystymi jeziorami, Okolice jeziora Tōya, Rzeźby lodowe w trakcie Festiwalu Śniegu (Yuki Matsuri) w Sapporo w lutym.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Wyspy Japonii Kategoria:Regiony Japonii Kategoria:Prefektury Japonii