Kobiór (niem. Kobier) – wieś w Polsce, w województwie śląskim, w powiecie pszczyńskim, siedziba jednowioskowej gminy Kobiór.
Nazwa i herb Kobiór jest jedyną w Polsce miejscowością o takiej nazwie. Jej etymologia przysporzyła badaczom wielu problemów. Henryk Borek, językoznawca zajmujący się analizą pochodzenia nazw śląskich rozważa dwie możliwości: nazwa Kobiór pochodzi od kobiór, kobierze-gwarowego określenia podbiału (Tusilago farfara), porastającego podmokłe łąki nad Korzeńcem, nazwa powstała od gwarowego kawior, kowior (pokryta roślinnymi zarostami woda), a głoska „w” została zastąpiona „b”.
Ciekawe są również opowieści ludowe zebrane i spisane przez miejscowego nauczyciela Tadeusza Kruka. Według jednej z nich nazwa Kobiór zrodziła się, gdy pierwsi osadnicy mozolnie wydobywający pnioki (gwarowe określenie pni drzew, pozostałych po ścięciu), wykrzykiwali do siebie: Kop, a bier! Z tego to powiedzenia rzekomo powstała dzisiejsza nazwa. Inni kobiórzanie twierdzili, że w nazwie ich miejscowości utrwalony został kobierzec utworzony przez kwiaty na polanie.
Według jednej z teorii nazwa miejscowości pochodzi od staropolskiej nazwy kobierca i związana jest z tkactwem, które się rozwijało w miejscowości. Niemiecki nauczyciel Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako pierwotną zanotowaną nazwę wsi Kobier podając jej znaczenie „Weberdorf” – „Wieś tkaczy”. lewo|mały|184x184px|Herb gminy Kobiór Aktualny herb Gminy Kobiór został ustalony przez Radę Gminy 12 lipca 1996 r. i przedstawia wizerunek świętego Urbana – papieża (postać z tiarą na głowie i krzyżem podtrzymywanym na lewym ramieniu), umieszczony na błękitnym tle. Patron Gminy Kobiór – święty Urban I – był rzymianinem, siedemnastym z kolei papieżem. Jego pontyfikat przypadł na lata 222–230. W kościele katolickim obchodzi się jego wspomnienie 25 maja. Święty Urban poprzez swoje nauczanie nawrócił bardzo wielu. Przypisuje się mu między innymi nawrócenie świętej Cecylii. Sam święty, działając w obronie Kościoła, wiele wycierpiał od prześladowców, szczególnie od cesarza rzymskiego Aleksandra Sewera. Poniósł męczeńską śmierć przez ścięcie. Z dniem, w którym Kościół wspomina świętego Urbana, ludność wiązała następujące przysłowia: „Na Urbana chwile jakie, to lato takie” „Po świętym Urbanie w zbożu gadanie”.
W 2001 roku (w dziesiątą rocznicę samorządności Gminy Kobiór) w Pracowni Szat Liturgicznych w Piekarach Śląskich powstał okazały sztandar, na którym znalazł się wizerunek świętego Urbana, a także herb województwa śląskiego – orzeł na błękitnym tle.
Historia thumb|Dawna gospoda przy ulicy Rodzinnej 37 thumb|Dawna szkoła przy ulicy Rodzinnej 1 thumb|Budynek urzędu gminy thumb|Ulica Tuwima thumb|Ulica Centralna
thumb|Blok przy ulicy Centralnej thumb|Budynek przedszkola oddany do użytku w 2024 roku Najstarsza udokumentowana historycznie wzmianka o Kobiórze pochodzi z 1467 r. XV-wieczny Kobiór był niewielką osadą zagrodniczą, do początków następnego stulecia liczącą zaledwie 9 gospodarstw. Wygląd XVII-wiecznego Kobióra przybliża mapa pszczyńskiego wolnego państwa stanowego sporządzona w 1636 r. przez Andreasa Hindenberga. Można zauważyć na niej folwark, istniejący już prawdopodobnie w XVI w.
Kompleks budynków handlowo-gastronomicznych w 1906 roku.
Jeszcze na początku XVIII wieku istniała w Kobiórze stadnina, w której hodowano około 200 koni dla potrzeb książąt pszczyńskich. Po przeniesieniu stadniny do oddalonej o 20 km Wisły Wielkiej, w latach czterdziestych XIX wieku, kobiórski folwark został zlikwidowany, a pozostałe po nim zabudowania przejęła służba leśna. Dziś na tym terenie znajdują się obiekty nadleśnictwa, które utworzono w 1820 r.
Okoliczne lasy zachęcały do polowań i wypoczynku. Doceniając to, w 1861 r. książęta pszczyńscy wybudowali pałacyk myśliwski, służący właśnie tym celom. Z Pszczyny wiodła doń wysadzona dębami aleja, której fragmenty zachowały się do dziś, tworząc wraz z „zameczkiem” zespół zabytków przyrodniczo-kulturowych ziemi pszczyńskiej.
Znacząco na rozwój miejscowości wpłynęła wybudowana w latach 1862–1863 szosa łącząca Kobiór z Tychami i Murckami, a także zbudowanie linii kolejowej między Szopienicami i Dziedzicami. Pierwszy pociąg przejechał tą trasą 24 czerwca 1870 r. Dzięki tej inwestycji uzyskano bezpośrednie połączenie z koleją warszawsko-wiedeńską. Z chwilą uruchomienia linii kolejowej skończyła się era poczty konnej i dzięki temu od 1884 roku Kobiór ma własny urząd pocztowy.
W 1905 roku Kobiór liczył 1250 mieszkańców. Funkcję wójta pełnił Franciszek Jastrzemski, a sekretarzem był kierownik miejscowej szkoły Kroker. On też zajmował się sprawami lokalnego urzędu stanu cywilnego i stał na czele kobiórskiej ochotniczej straży pożarnej.
W 1914 roku, kiedy wybuchła I Wojna Światowa, do szeregów cesarskiej armii niemieckiej zaciągnięto ponad 200 kobiórzan. Ponad 50 z nich poległo. Mieszkańcy wyraźnie odczuwali skutki wojny, bowiem wprowadzono obowiązkowe oddawanie płodów rolnych i żywca. Dla potrzeb armii zabrano większość koni. Do pracy brakowało mężczyzn, więc ciężkie prace polowe wykonywały dzieci, starcy oraz kobiety. Po wprowadzeniu kartek żywnościowych pojawiły się osoby spoza miejscowości, by tu w drodze handlu wymiennego uzyskać pozakartkowe artykuły spożywcze.
W trudnym okresie powstań śląskich, w których również uczestniczyli Kobiórzanie w walkach o Stare Koźle, Bierawe, Zakrzów, Leśnicę, Górę św. Anny, funkcję wójta pełnił Paweł Machalica (1919–1922). W okresie tym powstawały organizacje niepodległościowe takie jak Rada Robotniczo-Chłopska, komórka Polskiej Organizacji Wojskowej, koło Narodowego Stronnictwa Robotników, czy też „Sokół”.
Podczas plebiscytu Kobiór miał dwa obwody głosowania (wieś i obszar dworski) i każda z nich miała własne listy swych wyborców oraz odrębną urnę. Oficjalne wyniki plebiscytu ogłosiła Międzysojusznicza Komisja Rządząca i Plebiscytowa w dniu 7 maja 1921 roku:
Wieś obszar dworski razem
uprawnionych do głosowania: 989 333 1332
w tym tzw. emigranci: 76 17 93
liczba głosujących: 974 317 1291 liczba głosów za Polską: 797 256 1053 liczba głosów za Niemcami: 175 61 236 głosy nieważne: 2 – 2
W latach 20. zlikwidowano odrębność obszaru dworskiego i od tego czasu Kobiór stanowił jedna zwartą jednostkę administracyjną liczącą ponad 2450 mieszkańców.
Pierwszy preliminarz budżetowy powstał w gminie w 1925 roku. Po stronie wpływów pochodzących z podatków i różnych opłat przewidziano 6272 zł (miesięczna pensja kierownika szkoły wynosiła ponad 100 zł). Po stronie rozchodów znalazły się następujące pozycje: utrzymanie administracyjne gminy: 2740 zł; utrzymanie dróg gminnych: 300 zł; utrzymanie szkoły bez płac: 1500 zł; ochrona przeciwpożarowa: 132 zł; pomoc ubogim: 1400 zł; inne wydatki: 200 zł.
W 1919 roku erygowano parafię katolicką. Jednak kościół wzniesiony kilka lat wcześniej wymagał dalszych nakładów finansowych. Koszty ponosili parafianie oraz gmina. Pieniądze jednak nie wystarczyły na całkowity remont, wówczas proboszcz wystarał się w Kurii o pożyczkę w wysokości 5000 zł. W 1934 roku wydano z budżetu gminy 500 zł na pierwsze dzwony kościelne.
Do najpoważniejszych przedsięwzięć okresu międzywojennego zaliczyć można elektryfikację Kobióra. Koszty ponosiła gmina, która też została właścicielem sieci energetycznej. W związku z dużymi kosztami wystąpiono o pożyczkę w kwocie 20 000 zł.
Przez długie lata biuro kobiórskiej gminy mieściło się w prywatnych domach. W styczniu 1930 roku uchwalono wzniesienie budynku gminnego. Prace budowlane rozpoczęto w 1935 roku, obiekt ten do dziś pełni funkcję siedziby urzędu gminy z przerwą w latach 1977–1991. W okresie tym w Kobiórze istniał posterunek Policji Wojewódzkiej, który w swoim zakresie obejmował tylko Kobiór.
W 1939 roku w przygotowaniach do obrony, na skraju Kobióra saperzy zaczęli budować umocnienia. Przygotowywano zawały leśne, zasieki z drutu kolczastego, kopano okopy. Pluton saperów zakwaterowano na terenie tartaku. W obronie Kobióra zginęło 13 polskich żołnierzy, a 42 zostało rannych. Po wycofaniu się żołnierzy z terenu Kobióra, do miejscowości wkroczyli Niemcy i zamordowali bezbronnych mężczyzn, spalono domy, wzięto zakładników, których przetrzymywano w więzieniu. Z chwilą wejścia do Kobióra Wehrmachtu zaczęto organizować niemiecki urząd gminy. W czasie okupacji większość kobiórzan znalazła się na liście narodowości niemieckiej. Resztę mieszkańców pozbawiono praw obywatelskich i majątku. Krwawe wydarzenia zniechęcały do podejmowania działalności konspiracyjnej, mimo to istniały tu zaczątki organizacji podziemnych. Niemal wszyscy wermachtowcy pochodzący z Kobióra, którzy dostali się do niewoli na froncie zachodnim służyli później w Polskich Siłach Zbrojnych. Uczestniczyli w walkach we Włoszech, Francji, Belgii, Holandii, Niemczech.
W roku 1941 przy teraźniejszej ul. Leśników zbudowano trzy duże baraki, w których umieszczano więźniów. W ten sposób powstał podobóz KL Auschwitz – Birkenau (obecnie powstał tam obelisk dla uczczenia pamięci ofiar podobozu). Przebywało w nim jednorazowo ponad 200 więźniów. Marne wyżywienie, wyczerpująca i szkodliwa praca oraz nieludzkie traktowanie doprowadzały ich do skrajnego wyczerpania. Zmarłych wywożono do obozu w Oświęcimiu. W 1943 roku podobóz został zlikwidowany.